SN wydał uchwałę ważną dla pełnomocników w sprawie e-pism
Do pisma procesowego wnoszonego za pośrednictwem portalu informacyjnego nie dołącza się jego odpisów osobom uczestniczącym w postępowaniu - tak brzmi najnowsza uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Jest to odpowiedź na pytanie o stosowaniu obowiązującej od 1 marca 2027 roku nowej procedury składania e-pism procesowych.
Powództwo zostało wytoczone przeciwko towarzystwu ubezpieczeniowemu. Sąd Rejonowy w Łasku przyznał wynagrodzenie biegłemu za sporządzenie opinii procesowej. Z tym postanowieniem nie zgodził się pełnomocnik pozwanego i złożył zażalenie, w formie pliku PDF, w jednym egzemplarzu, za pośrednictwem portalu informacyjnego sądu.
Potrzebne skany?
Sędzia sprawozdawca wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych zażalenia i złożenia dwóch jego odpisów, dla powoda i biegłego. Jednak adwokat reprezentujący ubezpieczyciela stwierdził, że nie ma obowiązku składania odpisów pisma wnoszonego za pośrednictwem tego portalu, wskazując, że niezasadne byłoby, aby osoba korzystająca z tej drogi wnoszenia pism procesowych zmuszona była do ich skanowania tylko w celu dołączenia ich do składanego pisma.
W tej sytuacji Sąd Rejonowy w Łasku w lipcu tego roku postanowił zapytać Sąd Najwyższy, czy w razie wnoszenia pisma procesowego za pośrednictwem portalu informacyjnego (art. 125(1) par. 1 k.p.c.) konieczne jest dołączenie do tak wnoszonego pisma jego odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom (art. 128 par. 1 k.p.c.).
Zmiana kodeksowa
Sąd przedstawiający zagadnienie prawne przypomniał, że ustawa z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego wprowadziła do polskiego porządku prawnego praktyczną możliwość wnoszenia określonych pism procesowych we wszystkich rodzajach postępowań w formie elektronicznej. Celem tej ustawy jest m.in. stopniowe wdrażanie mechanizmów umożliwiających elektronizację postępowania cywilnego. Sąd zwrócił uwagę, że umożliwienie niektórym podmiotom wnoszenia określonego rodzaju pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego ma na celu ułatwienie komunikacji podmiotów postępowania z sądem. Mocą tej ustawy dodano art. 125(1) par. 1 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli przepis szczególny tak stanowi i nie jest możliwe wniesienie pisma procesowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pismo procesowe wnosi się za pośrednictwem portalu informacyjnego.
Tą nowelizacją zmieniono także art. 128 par. 2 k.p.c., zastępując dotychczasowe brzmienie stwierdzeniem, że do pisma procesowego wnoszonego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego dołącza się załączniki utrwalone w postaci elektronicznej.
Sąd Rejonowy wyjaśnił, że zagadnienie sprowadza się do tego, czy umożliwienie wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego wyłącza obowiązek złożenia odpowiedniej liczby odpisów tego pisma, wynikający z art. 128 par. 1 k.p.c. Sąd uwypuklił, że brzmienie tego artykułu nie uległo zmianie i do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Obowiązki biurowe
Sąd w Łasku wskazał na praktyczne trudności obsługi biurowej, związane z tym, że to pracownicy sekretariatów mieliby wykonywać niezbędne kopie wnoszonych pism. Jeśli uwzględni się wielkość sądów, liczbę spraw pozostających na biegu oraz fakt, że zasadniczo jedno biuro podawcze obsługuje wszystkie jednostki danego sądu i że od 1 marca 2027 r. wiele pism obligatoryjnie wnoszonych będzie portalem informacyjnym, to skutki takiej interpretacji przepisów, zdaniem sądu pytającego, są łatwe do przewidzenia. Sąd przedstawiający zagadnienie prawne nadmienił, że osoby zawodowo biorące udział w postępowaniu powinny wiedzieć, ile odpisów danego pisma należy w danej sytuacji złożyć. Jednocześnie taka interpretacja omawianych przepisów w obecnym brzmieniu nie prowadzi do nadmiernego formalizmu, skoro i tak wykluczone jest zwrócenie pisma procesowego, do którego nie dołączono wystarczającej liczby odpisów.
Dwa możliwe rozstrzygnięcia
Sąd przedstawiający zagadnienie prawne sformułował dwa rozwiązania wskazanego zagadnienia:
1. Nawet mimo wnoszenia pisma procesowego w formie elektronicznej konieczne jest dołączenie odpowiedniej liczby jego egzemplarzy, dla doręczenia ich pozostałym stronom. Sąd pytający odwołał się przy tym do ratio legis art. 128 k.p.c. Obowiązek złożenia odpowiedniej liczby odpisów danego pisma ma na celu odciążenie sądu od pracy polegającej na powielaniu treści dokumentów składanych przez strony, a tym samym usprawnienie postępowania; zasada ta ma zastosowanie, nawet jeśli podmiot postępowania składa pismo procesowe w formie elektronicznej. Sąd Rejonowy uznał, że art. 128 par 2 k.p.c. nie stanowi lex specialis wobec art. 128 par. 1 k.p.c. Zmiana art. 128 par. 2 k.p.c. dokonana ustawą nowelizującą miała ustawodawcy umożliwić wnoszenie za pośrednictwem portalu informacyjnego załączników niepoświadczonych za zgodność z oryginałem, co jest wprost wyrażone w uzasadnieniu ustawy. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się, aby intencją ustawodawcy było zniesienie obowiązku złożenia odpisów, który nie uległ zmianie. Sąd zaproponował, aby art. 128 par. 2 k.p.c. wykładać w ten sposób, że jest to przepis potwierdzający formę wnoszenia załączników do pisma procesowego składanego w postaci elektronicznej. Paragrafy te mają także inne zakresy pojęciowe, gdyż pierwszy odnosi się do wszystkich pism procesowych, natomiast drugi – tylko do pism procesowych wnoszonych elektronicznie, a poza tym dotyczy załączników do tych pism, a nie odpisów pisma.
2. Nie jest konieczne dołączanie odpisów. I taką drugą interpretację przyjęła Izba Cywilna SN. Według sędziego sprawozdawcy, obowiązki biurowe sądów nie są tu kluczowe, ale to, że te stare regulacje nie są adekwatne do obecnych e-form składania pism procesowych, rodząc niedopasowanie prawne tej procedury, że pisma składane są w formie elektronicznej, a ich odpis miałby być składany w formie papierowej. Uzasadnienie uchwały zostanie opublikowane w terminie miesiąca.
W składzie orzekającym zasiadali sędziowie: Grzegorz Misiurek, Paweł Grzegorczyk oraz Dariusz Zawistowski - sprawozdawca.
Uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 6 listopada 2026 r., sygnatura akt III CZP 33/26
