SN: W postępowaniu egzekucyjnym zażalenie rozpoznaje jeden sędzia

Zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym sąd odrzuca ‎w składzie jednego sędziego – takiej treści uchwałę podjął Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w sprawie z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego ‎z udziałem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świebodzinie o egzekucję świadczenia pieniężnego.

Sąd Rejonowy w Świebodzinie przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie ‎prawne. Chodziło o odpowiedź na pytanie, czy w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 lipca 2023 r. - po wejściu w życie ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw w postępowaniu egzekucyjnym, sąd orzeka ‎o odrzuceniu niedopuszczalnego z mocy ustawy zażalenia w składzie trzech sędziów, czy w składzie jednego sędziego.

Sąd Rejonowy podkreślił, że zachodzi kolizja przepisów ogólnych z przepisami szczególnymi i pojęciem rozpoznania zażalenia.

Przed zmianą k.p.c. - trzech sędziów

Jak wskazał sąd przedstawiający zagadnienie prawne, przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego zażalenie na postanowienie sądu wydane w wyniku rozpoznania skargi na orzeczenie referendarza sądowego w postępowaniu egzekucyjnym podlegało rozpoznaniu w składzie trzech sędziów – art. 767(4) par. 11 k.p.c. (uchwała SN z 7 grudnia 2021 r., III CZP 87/20).

Sąd Najwyższy przyjął wtedy, że rozpoznanie zażalenia w rozumieniu tego przepisu obejmuje również jego odrzucenie z przyczyn formalnych, gdyż jest to jedna z możliwych dróg zakończenia postępowania zażaleniowego. Ponadto wskazano, że przepisy działu o postępowaniu egzekucyjnym są kompleksową regulacją w zakresie środków zaskarżenia. Izba Cywilna w składzie trzech sędziów podjęła uchwałę, zgodnie z którą zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym sąd odrzuca ‎w składzie jednego sędziego.

Cel: przyspieszenie postępowań

Zdaniem sądu za składem jednoosobowym przemawia wola ustawodawcy, aby formalne odrzucanie zażaleń, w tym niedopuszczalnych z innych przyczyn, następowało w składzie jednoosobowym, co ma na celu przyspieszenie postępowania i odciążenie składów trzyosobowych. Odnosząc się do art. 13 par. 2 k.p.c., który stanowi, że przepisy części pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym, o ile przepisy nie stanowią inaczej, sąd uznał, iż kluczowe jest rozważenie, czy odrzucenie zażalenia stanowi „inne postanowienie” w rozumieniu tego przepisu.

Sąd rejonowy opowiedział się za ścisłą wykładnią pojęcia rozpoznania zażalenia, czyli jako merytorycznego rozpoznania zażalenia. Natomiast czynność jego formalnego odrzucenia została wyłączona z tego zakresu przez dodanie art. 394(1a) par.11 k.p.c.

Wobec braku analogicznego przepisu dotyczącego odrzucania zażaleń w samej części trzeciej Kodeksu postępowania cywilnego art. 394(1a) par. 11 k.p.c. powinien znaleźć zastosowanie na mocy odesłania z art. 13 par. 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 7 grudnia 2021 r. sugerował zastosowanie projektowanego art. 394(1a) par. 11 k.p.c. również w postępowaniu egzekucyjnym.

Izba Cywilna SN podjęła uchwałę w składzie: SSN Maciej Kowalski (przewodniczący, sprawozdawca), ‎SSN Ireneusz Kunicki oraz ‎SSN Marcin Łochowski

Uchwała Izby Cywilnej SN z 5 lutego 2026 r., sygnatura akt III CZP 33/25