SN: błędne sprostowanie nazwy powoda powoduje uchylenie wyroku

Sąd nie może oznaczyć skarbu państwa jako strony powodowej w sytuacji, gdy żądanie oparte jest na stwierdzeniu, że jednostka organizacyjna wskazana jako powód jest podmiotem odrębnym od skarbu państwa.

[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument> </xml><![endif][if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles> </xml><![endif][if !mso]><object classid="clsid:38481807-CA0E-42D2-BF39-B33AF135CC4D" id=ieooui></object> <style> st1:*{behavior:url(#ieooui) } </style> <![endif][if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} </style> <![endif]

Skarb Państwa – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie wystąpił przeciwko spółce Lafarge Kruszywa i Beton w Warszawie i Justynie Z. o stwierdzenie nieważności umowy nabycia nieruchomości.
Powodem zaskarżenia do sądu była umowa sprzedaży nieruchomości cudzoziemce Justynie Z. bez zgody Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
W I instancji sąd oddalił powództwo. W drugiej instancji – zasadniczo poparł stanowisko sądu I instancji, lecz sprostował nazwę strony powodowej dodając - skarb państwa.

Sporna definicja nieruchomości rolnej
Sąd dokonał analizy art.1a) ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zgodnie z pkt 5 i 6 „powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca w celu zaspokojenia jego potrzeb życiowych nie może przekroczyć 0,5 ha, zaś w przypadku określonym w ust. 2 pkt 5 powinna być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej.”
Ponadto nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo, z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592).
Sąd podkreślił, że definicja nieruchomości rolnej w wymienionej ustawie jest węższa niż zawarta w Kodeksie cywilnym. W ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nieruchomość rolną określa się jako „nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne”
Sąd II instancji stwierdził, wiec że nieruchomość nie była rolna i nie wymagała pozwolenia MSW. Kasację od tego wyroku złożył skarb państwa, twierdząc, że naruszono kpc przez sprostowanie oraz art.8 ust. 2 pkt 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Mówi on, że nie potrzeba zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo Konfederacji Szwajcarskiej, z wyjątkiem nabycia: nieruchomości rolnych i leśnych, przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Minister jest powodem
Sąd Najwyższy 20 kwietnia br. uchylił zaskarżony wyrok i zniósł postępowanie z 30 marca 2011, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Odpowiedział na pytanie, czy możliwe było sprostowanie przez sąd nazwy powoda.
Sędzia Maria Szulc stwierdziła, że dopuszczalne jest skonkretyzowanie oznaczenia strony poprzez sprostowanie. Ale czym innym jest niewłaściwy dobór podmiotów procesu. I w tym drugim wypadku nie można prostować nazwy powoda.
W przypadku skarbu państwa może być bardziej skomplikowana sytuacja. Zgodnie bowiem z art.34 kc skarb państwa jest podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych osób prawnych. Czyli każda czynność jednostki organizacyjnej skarbu państwa wywiera ten skutek, że jest to czynność skarbu państwa, ale tylko w zakresie dominium (praw majątkowych). Przesądzone zostało w orzecznictwie, że sąd nie jest władny oznaczyć skarbu państwa jako strony powodowej w sytuacji, gdy żądanie oparte jest na stwierdzeniu, że jednostka organizacyjna wskazana jako strona powodowa jest podmiotem odrębnym od skarbu państwa.
Zgodnie z art. 6 ustawy „nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. W razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy, o nieważności nabycia orzeka sąd także na żądanie, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa lub wojewody albo na żądanie ministra właściwego do spraw wewnętrznych.”
Ale przepis nie dotyczy mienia państwowego, tylko mienia innych osób. Na podstawie tego przepisu minister posiada szczególną zdolność sądową i jest to przepis szczególny w stosunku do kodeksu cywilnego.

Sygnatura akt III CSK 247/11