Zmiany w polskim KRS przed Trybunałem w Strasburgu

Waldemar Żurek jest polskim sędzią z Krakowa oraz członkiem "starej" Krajowej Rady Sądownictwa, wybranym w 2014 roku na swoją drugą czteroletnią kadencję w KRS. W 2018 r. sędzia Żurek objął funkcję rzecznika prasowego Krajowej Rady Sądownictwa i jako taki dał się poznać jako ostry krytyk projektowanych wówczas i realizowanych dotąd konsekwentnie przez polski rząd zmian ustrojowych w polskim wymiarze sprawiedliwości. Sędzia wskazywał zwłaszcza na niebezpieczeństwo ograniczenia zasady niezawisłości sądów, płynące z rządowych projektów zmian. Kadencja sędziego Żurka w KRS skończyła się przedwcześnie, wraz z wejściem w życie niesławnej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Czytaj także: Trybunał w Strasburgu zajmie się skróceniem kadencji członków KRS>>

Reforma KRS narusza prawa podstawowe?

W skardze do Trybunału wskazano przede wszystkim na wadliwość nowego sposobu powoływania członków Krajowej Rady Sądownictwa, wprowadzonego do ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa poprzez dodanie do tej ustawy art. 9a, w związku z art. 6 ustawy zmieniającej, w którym przewidziano automatyczne wygaszenie mandatów dotychczasowych członków KRS z chwilą dokonania przez Sejm wyboru nowych jej członków, nie później niż w ciągu 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Na podstawie art. 9a ustawy o KRS, członkowie Krajowej Rady Sądownictwa nie są już wybierani przez sędziów, lecz przez Sejm. Uregulowania te zostały szeroko skrytykowane zarówno przez polskie, jak i międzynarodowe środowiska prawnicze. Krytycy piętnują zwłaszcza zachwianie zasady trójpodziału władzy oraz naruszenie zasady niezawisłości sądów. Forsowanej reformie sądownictwa towarzyszyły również ogólnokrajowe protesty społeczne.

Sędzia Żurek w swojej skardze zarzucił naruszenie licznych postanowień Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka, a mianowicie art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu), art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) oraz art. 10 (wolność wyrażania opinii). Skarżący podnosi, iż usunięcie go ze stanowiska rzecznika prasowego KRS oraz Sądu Okręgowego w Krakowie było wynikiem jego publicznej krytyki wprowadzanych na przełomie 2017/2018 r. reform wymiaru sprawiedliwości.

 


Skarga do ETPC i co dalej?

Zakomunikowanie sprawy polskiemu rządowi oznacza, iż postępowanie ze skargi sędziego Żurka wchodzi w tzw. niesporny etap, kiedy to, przez okres 12 tygodni, strony będą zachęcane przez Trybunał do polubownego rozstrzygnięcia sporu. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, strony przedstawią swoje stanowiska, a Trybunał przejdzie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zważywszy na dotychczasowy przebieg wydarzeń oraz temperaturę sporu politycznego wokół polskiej reformy sądownictwa, ugodowe rozstrzygnięcie omawianej sprawy wydaje się zupełnie nieprawdopodobne. Trudno także spekulować, jakie będzie rozstrzygnięcie Trybunału, ale warto zauważyć, iż w swoim dotychczasowym orzecznictwie ETPC bardzo zasadniczo podchodzi do kwestii niezawisłości sędziów, prawidłowego trybu ich powoływania oraz zasady trójpodziału władzy. Trybunał ma już także na swym koncie jedno rozstrzygnięcie w analogicznej sprawie przeciwko Węgrom. Mowa tutaj o wyroku Wielkiej Izby z dnia 23 czerwca 2016 r., skarga nr 20261/12, Baka przeciwko Węgrom. Węgry przegrały.