To jedna ze spraw, w których Naczelny Sąd Administracyjny skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE, dotyczące zgodności z prawem UE procedur wyłaniania sędziów do SN przez Krajową Radę Sądownictwa. W ocenie RPO ta skarga jest precedensowa bo daje możliwość sądowej wykładni przepisów ustaw o KRS i o Sądzie Najwyższym w związku z przepisami Konstytucji i prawa Unii Europejskiej.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej bada we wtorek pytania prejudycjalne Sądu Najwyższego dotyczące m.in. zdolności nowej Krajowej Rady Sądownictwa do wykonywania konstytucyjnego zadania stania na straży niezależności sądów.
Czytaj: Trybunał UE ocenia legalność nowej KRS>>
Na rozpatrzenie w TSUE czekają zaś pytania prejudycjalne zadane w sprawie nowej KRS w 2018 r. przez NSA, do którego odwołało się kilku sędziów niezgłoszonych przez Radę do powołania do SN. NSA pyta o kwestię składu organu państwa członkowskiego UE mającego stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, przed którym toczy się postępowanie ws. pełnienia urzędu sędziego SN. Podnosi również problem prawa odwołania się do właściwego sądu w takiej sprawie.
Rzecznik wnosi by NSA poinformował TSUE o dopuszczeniu go do postępowania głównego jako nowej strony postępowania.
Rzecznik Praw Obywatelskich przyłączył się właśnie do postępowania przed NSA z odwołania jednego z sędziów, który nie został pozytywnie zaopiniowany przez KRS na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Zgodnie z nową ustawą o KRS w takiej sytuacji sędzia nie ma możliwości odwołania się do Sądu Najwyższego, może składać skargę do NSA.
- Sędzia ten został pozbawiony prawa do sądu, a nową KRS wyłoniono niezgodnie z Konstytucją i prawem europejskim. Nowe przepisy o KRS, przygotowane przez prezydenta Andrzeja Dudę, niezgodnie z Konstytucją przerwały kadencje dotychczasowych 15 członków Rady będących sędziami. Zmieniły też zasady ich wyboru - dotychczas wybierało ich samo środowisko sędziowskie. Ich następców na wspólną czteroletnią kadencję wybrał w marcu 2018 r. Sejm - uzasadnia RPO.
Chodzi o odwołania sędziego Sądu Apelacyjnego od uchwały KRS z 28 sierpnia 2018 r. o nieprzedstawieniu prezydentowi RP wniosku o powołanie go do SN. Złożył on jednocześnie wnioski o wstrzymanie wykonania uchwały o powołaniu do SN innych kandydatów oraz o udzielenie zabezpieczenia. NSA połączył tych kilka odwołań do wspólnego rozpoznania, wstrzymał wykonanie uchwał KRS w tych sprawach, a 21 listopada 2018 r. wystąpił z pytaniami do TSUE.
- Ta skarga jest sprawą precedensową, dotyczącą interpretacji przepisów ustaw mających kluczowe znaczenie z punktu widzenia ukształtowania sytuacji prawnej obywateli. Odwołanie daje bowiem możliwość sądowej wykładni przepisów ustaw o KRS i o Sądzie Najwyższym w związku z przepisami Konstytucji RP, a także przepisami prawa Unii Europejskiej, którymi Polska jest związana na mocy Traktatu akcesyjnego z 2003 r. - podkreśla RPO.
Przypomina, że od samego początku krytykował obie ustawy. - Budzą one poważne wątpliwości z punktu widzenia ochrony wolności i praw obywatelskich. Doprowadziły do stanu, który powoduje bezpośrednie zagrożenie dla niezależności sądownictwa, dla trójpodziału władz, a w konsekwencji - dla prawa do sądu. Jest to więc kwestia fundamentalna dla całego społeczeństwa, dotycząca przyszłości ustroju państwowego Polski - podkreśla RPO.
Wnosi o uwzględnienie odwołania sędziego bo jak nadmienia, zaskarżona uchwała KRS narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Precyzuje, że skutkuje to naruszeniem art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE przez "błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego podjęcia uchwały w sytuacji, gdy KRS została obsadzona w sposób nieprawidłowy, naruszający przepisy Konstytucji".
W ocenie Adama Bodnara doszło też do naruszenia przepisów Konstytucji i prawa unijnego ponieważ, skarżącego pozbawiono możliwości kontroli sądowej uchwały KRS i przepisy prawa materialnego - bo KRS, w jego ocenie, była nienależycie obsadzona (w związku z nieskutecznym powołaniem części sędziowskiej Rady).
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
