Rada Legislacyjna: przepadek przedsiębiorstwa bez wyroku - przepis zbyt radykalny
W ocenie Rady Legislacyjnej projekt prawa do konfiskaty mienia cechuje radykalny charakter. Zmiany wymagają pogłębionej refleksji ze strony projektodawcy, dodatkowo uzasadnionej przypadkami błędów z przeszłości w działaniach organów procesowych, pociągających za sobą wyjątkowo poważne konsekwencje dla przedsiębiorców.
Ta uwaga dotyczy przede wszystkim koncepcji przymusowego zarządu przedsiębiorstwa oraz szerokich podstaw orzekania przepadku bez wyroku skazującego.
Rada Legislacyjna jednak nie neguje wprowadzenia kary konfiskaty mienia. Projekt zmian w kodeksie karnym jest propozycją wdrożenia dyrektywy Parlamentu i Rady UE z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa. Państwa Członkowskie są zobowiązane wdrożyć te przepisy do 4 października 2016 r.
Zdaniem Rady dopuszczalne jest wprowadzenie bardziej „zdecydowanych” narzędzi prawnych w odniesieniu do sprawców najpoważniejszych przestępstw, w tym występujących w zorganizowanych grupach, których działalność prowadzi do osiągania nielegalnych korzyści, często oznaczających olbrzymie straty finansowe dla Skarbu Państwa.
Przepadek rzeczy powinien, zdaniem ekspertów Rady, mieć związek z popełnieniem przez właściciela rzeczy przestępstwa lub z innego typu nagannym zachowaniem, to znaczy zachowaniem ocenianym negatywnie przez prawodawcę. Innymi słowy, niedopuszczalne jest orzekanie o przepadku bez uprzedniej indywidualnej oceny zachowania właściciela rzeczy.
Jednak główne wątpliwości budzi projektowany przepis art. 292a kodeksu postępowania karnego. Rozwiązanie to pozwala na potraktowanie całego przedsiębiorstwa jako „narzędzia przestępstwa” i w razie skazania sprawcy – na jego przepadek. Co istotne, projekt zakłada konfiskatę przedsiębiorstwa chociażby nie stanowiło własności sprawcy (w grę wchodzi przepadek składników i praw majątkowych przedsiębiorstwa nienależącego do sprawcy). Projektowany przepis art. 292a k.p.k. ma uczynić wykonanie przepadku przedsiębiorstwa realnym w praktyce. Przepis zapewnia prokuraturze możliwość natychmiastowego zabezpieczenia mienia na potrzeby późniejszego przepadku, w szczególności w sytuacji, gdy istnieje ryzyko wyzbycia się mienia, przez wprowadzenie instytucji tzw. zamrożenia prewencyjnego przedsiębiorstwa. Stosownie do jego treści, orzeczenie przez sąd przepadku składników i praw majątkowych przedsiębiorstwa może być – jeśli zajdzie taka potrzeba – poprzedzone zabezpieczeniem majątkowym z ustanowieniem zarządu przymusowego.
Eksperci zaznaczają, że należy uwzględnić, że konfiskata majątku przestępców (i osób trzecich, które weszły w posiadanie majątku, będącego wynikiem przestępstwa) powinna być traktowana jako ostateczny środek prawny. Przeciwdziałanie zdarzeniom prowadzącym do konfiskaty korzyści majątkowych dopiero w ostatniej kolejności należy opierać na instrumentach prawnokarnych. Skuteczniejsze i mniej kosztowne rezultaty mogą przynieść inne instrumenty prewencji przestępczości, ukierunkowanej na osiąganie dużych korzyści finansowych.
| Dowiedz się więcej z książki | |
 | Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I i II
 |
