Wybory bez zakłóceń, ale nie bez naruszeń, także RODO

Choć wybory prezydenckie przebiegły bez większych zakłóceń, policja odnotowała ponad 350 naruszeń prawa wyborczego. Najwięcej kontrowersji wzbudziło głosowanie na podstawie zaświadczeń oraz kwestia nielegalnego przetwarzania danych osobowych. Dwa przypadki naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych bada policja.

Mimo że przebieg niedzielnych wyborów w skali kraju nie został zakłócony poważnymi zdarzeniami, które mogłyby wpłynąć na przedłużenie czasu głosowania, policja przyjęła zawiadomienia w sprawie 39 przestępstw i 326 wykroczeń związanych z wyborami.

Czytaj także artykuł w LEX: Wojciechowski Jacek Michał, Przestępstwo podawania do wiadomości publicznej wyników sondaży w czasie obowiązywania ciszy wyborczej (art. 500 Kodeksu wyborczego)>

Ze sprawozdania Centrum Operacyjnego Komendy Głównej Policji wynika, że w ciągu dwóch dni ciszy wyborczej odnotowano 30 przestępstw z kodeksu karnego, z czego większość dotyczyła naruszenia przebiegu wyborów (art. 248 k.k.). Przyjęto też 7 zawiadomień w sprawie przestępstw określonych w kodeksie wykroczeń.

- Wszystkie dotyczyły wyniesienia karty poza lokal wyborczy, tj. art. 497a kodeksu wyborczego – poinformował sędzia Sylwester Marciniak, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej.

Do jednej z takich sytuacji doszło w lokalu wyborczym w Lublinie. Mężczyzna tłumaczył się, że błędnie zakreślił kandydata. Poza lokalem dokonał zmiany wyboru na karcie, a następnie powrócił do lokalu, wrzucając kartę do urny wyborczej.

– W tym przypadku, jeżeli na karcie do głosowania postawiono dwa znaki „X” i tak ten głos jest nieważny – stwierdził Sylwester Marciniak.

Czytaj artykuł  w LEX: Rulka Marcin, Penalizacja czynów godzących w równość formalną wyborów i referendum>

Nielegalne przetwarzanie danych

Zanotowano też dwa przestępstwa z ustawy o ochronie danych osobowych, dotyczące nielegalnego przetwarzania danych osobowych zawartych w zaświadczeniach o prawie do głosowania. Takie dokumenty umożliwiały głosowanie w każdym dowolnym lokalu wyborczym w Polsce i za granicą. W II turze wyborów uzyskało je blisko 572 tys. wyborców. To o 80 proc. więcej niż w pierwszej turze. Zaświadczenia były imienne, opatrzone pieczęcią i posiadały hologram z nadrukiem „PRP 2025”. Po każdym głosowaniu były odbierane od wyborów.

Przedstawiciele Ruchu Obrony Wyborów skupieni wokół PiS i Karola Nawrockiego sugerowali, że na ich podstawie mogło dojść do nadużyć. W mediach społecznościowych pojawiły się sugestie o podrabianiu zaświadczeń, „pielgrzymkach wyborców, którzy odwiedzają kolejne lokale wyborcze i oddają głos”. ROW opracował nawet internetową aplikację, która miała weryfikować, czy ktoś powtórnie nie zagłosował na podstawie zaświadczenia, z którym przyszedł do obwodowej komisji wyborczej.

Kwestia głosowania na zaświadczenia poruszana była na niemal każdej konferencji prasowej PKW podczas niedzielnych wyborów. Krajowe Biuro Wyborcze poinformowało, że nie autoryzowało tej aplikacji i nikt na jej podstawie nie może pozbawić wyborcy prawa do głosowania.

- Nawet jeżeli mąż zaufania czy członek obwodowej komisji wyborczej ma wątpliwości co do autentyczności zaświadczenia dotyczące hologramu, numeru zaświadczenia, to nie jest podstawa do niewydania wyborcy karty do głosowania – przekonywał Sylwester Marciniak, przewodniczy PKW. Wyjaśniał, że ewentualnie tego typu zastrzeżenia członek obwodowej komisji wyborczej czy mąż zaufania ma prawo zgłosić do protokołu z wyników głosowania. Mężowie zaufania czy członkowie komisji wyborczej mogli przy tym spisać wyłącznie numer zaświadczenia.

– Dochodziło do sytuacji, że fotografowano całe zaświadczenie, łącznie z takimi danymi jak: imię i nazwisko, numer PESEL, miejsce zamieszkania itd. Tego typu działanie, na dodatek na prywatnym telefonie, narusza ustawę o ochronie danych osobowych – informował Sylwester Marciniak.

Zobacz także szkolenie w LEX: Łukaszyk Joanna, Decyzje PUODO: kary dla Poczty Polskiej i Ministra Cyfryzacji za naruszenie RODO przy organizacji wyborów korespondencyjnych w 2020 r. (decyzja z dnia 17.03.2025)>

Przeczytaj także:  Nawet jeśli są wątpliwości co do zaświadczenia, wyborca ma otrzymać kartę do głosowania

Nie wszyscy skorzystali z zaświadczeń

Sprawa głosowania na zaświadczenie pojawiła się też na poniedziałkowej konferencji prasowej PKW podsumowującej wybory. Z danych organu wyborczego wynika, że:

• na 571 999 wydanych zaświadczeń,
• zagłosowało na ich podstawie 531 436 wyborców.

- 40 tys. osób nie skorzystało z tego prawa, co potwierdza, że nie dochodziło w tej kwestii do jakiś nieprawidłowości. Teza o korzystaniu z podwójnego zaświadczenia lub sfałszowanych zaświadczeń jest nierealna. A jeśli były takie sytuacje, to były to przypadki jednostkowe i należy w tym zakresie oczekiwać reakcji organów ścigania – mówił Sylwester Marciniak.

Policja przyjęła też zawiadomienia o 326 wykroczeniach, z czego 193 z kodeksu wykroczeń oraz 133 kodeksu wyborczego. W przypadku wykroczeń wyborczych wśród najczęściej zgłaszanych były:

• kradzież i niszczenie banerów wyborczych z art. 119 i art. 67 kodeksu wykroczeń;
• zamieszczanie w mediach społecznościowych treści agitacyjne (art. 498 kodeksu wyborczego).

 Czytaj także artykuł w LEX: Chmaj Marek, Stwierdzenie ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej a objęcie przez niego urzędu – aspekt konstytucyjny>