Nowe przesłanki odwołania sędziego z delegacji – jest trzecia wersja projektu
Na stronach RCL pojawiła się już trzecia wersja projektu, który ma m.in. utemperować sędziowskie delegacje. Poprzednia zakładała, że odwołanie sędziego z delegacji do innego sądu będzie mogło nastąpić wyłącznie w przypadku prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej albo rezygnacji samego sędziego. MS sprawę przeanalizowało i w najnowszym projekcie proponuje inne przesłanki, w tym m.in. „ujawnienia się negatywnego wpływu delegowania sędziego na pracę sądu, w którym sędzia ma miejsce służbowe, nieprzewidzianego w ramach oceny wpływu delegowania na pracę tego sądu".
Regulacja nowelizująca Prawo o ustroju sądów powszechnych jest na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Nowela ta zakłada także, że sędzia sam zdecyduje, czy może orzekać po 65. roku życia. Jeśli będzie czuł się na siłach, poinformuje o takiej woli prezesa „swojego" sądu apelacyjnego – nie później niż na 6 miesięcy i nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed urodzinami. Będzie musiał dodać do takiego oświadczenia zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że jego stan zdrowia na to pozwala. Następnie prezes „niezwłocznie" zawiadomi o tym ministra sprawiedliwości i KRS. Nowa wersja jest z 22 kwietnia br. (w RCL ukazała się 5 maja br.) i zakłada również, że sędziemu w stanie spoczynku będzie można powierzyć funkcję rzecznika dyscyplinarnego ministra sprawiedliwości.
Czytaj: Minister sprawiedliwości nie odwoła tak łatwo sędziego z delegacji?
Delegacje sędziowskie nie do Kancelarii Prezydenta>>
Odwołanie sędziego z delegacji będzie znowu prostsze?
Przypomnijmy, że poprzednie zmiany w art. 77 Prawa o ustroju sądów powszechnych, wprowadzające przesłankę odwołania sędziego z delegowania, zgodnie z którą byłoby to możliwe „wyłącznie w przypadku prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej" albo rezygnacji sędziego z trzymiesięcznym uprzedzeniem, uzasadniano tym, że chodzi o „ustabilizowanie sytuacji sędziego delegowanego do pełnienia zadań w innym sądzie i uniezależnienie jego statusu w tym zakresie od rozstrzygnięć organu władzy wykonawczej (ministra sprawiedliwości)".
Zobacz też linię orzeczniczą w LEX: Skutek ogłoszenia orzeczenia z udziałem sędziego delegowanego, którego to ogłoszenia dokonano już po terminie wskazanym w zarządzeniu o delegowaniu >
Kolejną zmianę w tym zakresie wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha uzasadnił w piśmie do Mariusza Skowrońskiego, sekretarza Stałego Komitetu Rady Ministrów, tym, że wcześniejsze zmiany zostały wniesione na wniosek Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, a minister sprawiedliwości po sugestii przewodniczącego Komitetu przeanalizował ich zasadność. W efekcie zmieniono przesłanki odwołania sędziego z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie. I tak, zgodnie z nowym par. 3i art. 77, sędzia delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie będzie mógł zostać odwołany z delegowania wyłącznie w przypadku:
- ustania potrzeb tego sądu, które stanowiły przyczynę delegowania;
- ujawnienia się negatywnego wpływu delegowania sędziego na pracę sądu, w którym sędzia ma miejsce służbowe, nieprzewidzianego w ramach oceny wpływu delegowania na pracę tego sądu;
- niedostatecznej sprawności postępowania w sprawach prowadzonych w sądzie, do którego sędzia jest delegowany, wykazanej we wniosku prezesa tego sądu o odwołanie sędziego z delegowania.
Jednocześnie przewiduje się możliwość odwołania się sędziego do sądu pracy od decyzji o odwołaniu z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie, przy czym jego wniesienie nie będzie skutkowało wstrzymaniem skuteczności decyzji. Sędzia będzie jednak zobligowany do dalszego prowadzenia już przydzielonych w miejscu delegowania spraw, bez możliwości zwolnienia go z tego obowiązku przez kolegium sądu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.
Czytaj też w LEX: Wykorzystanie narzędzi opartych o sztuczną inteligencję w pracy sędziego, asystenta sędziego i referendarza sądowego >
Z kolei zgodnie z projektowanym par. 3h sędzia delegowany na czas określony wynoszący co najmniej rok albo na czas nieokreślony będzie mógł być odwołany z delegowania lub z niego ustąpić za trzymiesięcznym uprzedzeniem. W pozostałych przypadkach delegowania sędziego odwołanie lub ustąpienie sędziego będzie następować bez zachowania okresu uprzedzenia. Wymagane będzie również uzasadnienie takiej decyzji.
Odwrotność przesłanek delegowania?
Ministerstwo w uzasadnieniu wskazuje, że par. 3i wprowadza enumeratywnie określone przesłanki odwołania sędziego z delegowania, które stanowią „odwrotność regulacji zawartych w art. 77 par. 3c i 3d u.s.p., określających przesłanki dopuszczalności delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie".
Zaznacza również, że projektowany par. 3j przewiduje możliwość złożenia przez sędziego odwołanego z delegowania odwołania do sądu od decyzji odwołującej go z delegowania, a więc zapewnia sądową kontrolę aktu ministra sprawiedliwości.
Stowarzyszenia sędziowskie widzą konieczność pilnych zmian
30 kwietnia Zarząd Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia" wydał stanowisko w przedmiocie delegowania sędziów do pełnienia czynności w sądach wyższego rzędu. Z głębokim niepokojem zauważa w nim, że – jak napisano – „pomimo licznych apeli i stanowisk stowarzyszeń sędziowskich decyzje ministerstwa sprawiedliwości w przedmiocie delegowania sędziów do orzekania w sądach wyższego rzędu w dalszym ciągu nie zapewniają standardów ochrony niezawisłości sędziowskiej określonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 16 listopada 2021 roku (sprawy C‑748/19 do C‑754/19)".
Iustitia zaapelowała również o podjęcie i pilne zakończenie prac zmierzających do systemowego uregulowania przepisów o delegacjach, tak by wszystkie te decyzje podlegały sądowej kontroli oraz były dokonywane w oparciu o merytoryczne kryteria i rzetelną analizę faktycznego obciążenia konkretnych sądów. Dzień wcześniej, 29 kwietnia br., Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że nastąpiła reasumpcja decyzji o delegowaniu na czas nieokreślony do Sądu Okręgowego w Katowicach sędziego Marcina Gudowskiego, w wyniku czego ma on wrócić do swojego sądu rejonowego. Chodzi o sędziego, który kandyduje do Krajowej Rady Sądownictwa. Sprawa znajdzie zresztą swój finał w sądzie – sędzia skierował bowiem pozew o ustalenie stosunku służbowego.
Czytaj też w LEX: Granice aktywności sędziów w mediach społecznościowych w kontekście odpowiedzialności dyscyplinarnej – zarys problematyki >
W tym kontekście swoje stanowisko wydał również Zarząd Stowarzyszenia Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury „Votum". Wyraził w nim stanowczy sprzeciw wobec decyzji ministra sprawiedliwości dotyczącej sędziego Gudowskiego, wskazując, że jest ona pozbawiona podstawy prawnej, narusza gwarancje niezawisłości sędziowskiej i jest sprzeczna zarówno z Konstytucją, jak i z prawem Unii Europejskiej. Stowarzyszenie przypomniało również, że obecny minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, jeszcze jako sędzia, wielokrotnie publicznie i zdecydowanie krytykował praktykę arbitralnego delegowania i odwoływania sędziów przez ministra sprawiedliwości.
To właśnie minister Żurek, orzekając w Sądzie Okręgowym w Krakowie, jako jeden z pierwszych sędziów powoływał się na wyrok TSUE w sprawach C-748/19 do C-754/19, uznając skład sądu z udziałem sędziego delegowanego przez ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę za wadliwy - podsumowało.
Czytaj też w LEX: Anonimizacja dokumentów a wykorzystanie sztucznej inteligencji w sądownictwie >
