Prokurator był przez 20 lat radcą prawnym - wbrew zakazowi

Czy wykonywanie zawodu radcy prawnego uchybia godności prokuratora w stanie spoczynku? Na to pytanie twierdząco odpowiedział Sąd Najwyższy i utrzymał w mocy karę w postaci nie waloryzowania uposażenia przez rok. Prokurator w stanie spoczynku nie może wykonywać innych zawodów prawniczych. Sprawa jest o tyle zastanawiająca, że przez 20 lat nikt w gorzowskiej prokuraturze nie zauważył, że prokurator nie odbiera wypłaty.

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim w 1994 roku złożył u przełożonego wniosek o zezwolenie na prowadzenie działalności w charakterze radcy prawnego. Nie uzyskał jednak zezwolenia, gdyż wówczas obowiązująca ustawa o prokuraturze z 1985 roku nie pozwalała na taką aktywność.

Otwarcie kancelarii

Mimo braku pozwolenia, rok później prokurator otworzył swoją kancelarię radcowską i udzielał odpłatnie porad prawnych. Wynagrodzenia prokuratorskiego w tym czasie nie pobierał i przeszedł w stan spoczynku z powodu uprawnień do renty. Prokurator tłumaczył, że był przekonany iż pozostaje zawieszony w wykonywaniu pracy prokuratorskiej.

Przez 20 lat prokurator w stanie spoczynku działał jako radca. Dopiero, gdy sąd pracy zajął się sprawą jego wynagrodzenia, na jaw wyszła sprawa kancelarii, o której najbliższe środowisko prokuratorskie – wiedziało.

Pojawiły się wiec zarzuty dyscyplinarne tj. naruszenie godności zawodu prokuratorskiego poprzez złamanie ustawowego zakazu podejmowania działalności gospodarczej i jakiejkolwiek innej, poza pracą dydaktyczną.

Kara - uposażenie bez waloryzacji

Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym w wyroku z 14 kwietnia 2025  r. uznał winę prokuratora i jako prokuratorowi w stanie spoczynku wymierzył mu karę nie podwyższania (nie waloryzowania) uposażenia przez rok.

Ustawa Prawo o prokuraturze z 28 stycznia 2016 r. w art. 103 stanowi, że prokurator nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach, jeżeli wykonywanie tego zatrudnienia nie przeszkadza w pełnieniu obowiązków prokuratora.

Ponadto, prokuratorowi ( w tym w stanie spoczynku) nie wolno także podejmować innego zajęcia ani sposobu zarobkowania, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków prokuratora, mogło osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu prokuratora.

Prokurator nie może:

• być członkiem zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółki prawa handlowego;
• być członkiem zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółdzielni;
• być członkiem zarządu fundacji prowadzącej działalność gospodarczej
• posiadać w spółce prawa handlowego więcej niż 10 proc. akcji lub udziały przedstawiające więcej niż 10 proc. kapitału zakładowego;
• prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem bądź pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Od wyroku Sądu Dyscyplinarnego odwołał się obrońca prokuratora do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. W kasacji zarzucił orzeczeniu błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie zeznań świadków z prokuratury w Gorzowie Wielkopolskim, pomijając zeznania dwóch innych świadków – w tym żony obwinionego, która była czynnym prokuratorem.

Na rozprawie przed Sądem Najwyższym obrońca prokuratora, adwokat Filip Długosz wskazywał, że w pismach z prokuratury obwiniony prokurator otrzymywał polecenia, aby zakończył działalność. Ale „niezwłocznie” to termin niejasny. Dlaczego przez 20 lat prokuratura milczała i nie wszczynała postępowania dyscyplinarnego - pytał. Dlaczego księgowej w prokuraturze nie zdziwiło, że prokurator nie pobiera wynagrodzenia? Czy wykonywanie zawodu radcy prawnego uchybia godności prokuratora?

SN utrzymuje wyrok w mocy

18 lutego br. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej dwóch sędziów i ławnik nie dopatrzyli się uchybień w procedowaniu przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuraturze Generalnym. Orzeczenie utrzymano w mocy.

- Sąd Najwyższy nie ocenia prokuratorów z jednostki, w której pełnił służbę prokurator w stanie spoczynku. Sposób działania przełożonych nie budził zastrzeżeń. Sąd ocenia zachowanie obwinionego, procedowanie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym - sądu I instancji, który nie popełnił błędów, spójnie, logicznie i zgodnie z zebranym materiałem dowodowym uzasadnił orzeczenie – wyjaśniał sędzia sprawozdawca Marek Dobrowolski.

Sąd Najwyższy podkreślił, że nieuwzględnienie zeznań świadków nie musi wskazywać na to, że mamy do czynienia z dowolną oceną dowodów. – Obowiązujące przepisy ustawy Prawo o Prokuraturze z 2016 r., jak i te z 1985 r. w czasie sprawowania przez prokuratora funkcji radcy prawnego - w sposób rygorystyczny określały zasady podejmowania dodatkowych czynności przez prokuratorów w stanie spoczynku.

Na gruncie ustawy z 1985 r. prokurator nie otrzymał zgody przełożonego, a ustawa z 2026 r. wąsko określa możliwość zarobkowania. Prokurator w stanie spoczynku nie może wykonywać innych zawodów prawniczych – zaznaczył sędzia sprawozdawca.

Wyrok Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego z 18 lutego 2026 r., sygnatura akt II ZOW 31/25.