Prof. Sławomir Patyra kandydatem na sędziego TK
Profesor Sławomir Patyra jest kandydatem koalicji rządzącej na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o wakat po Andrzeju Zieloneckim. Kadencja sędziego kończy się 28 czerwca 2026 r. Tymczasem nadal trwa batalia wokół czwórki nowych sędziów TK, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie, a nie zostali zaproszeni na nie do Pałacu Prezydenckiego i nadal nie są dopuszczeni do orzekania w Trybunale. W tej sprawie zabezpieczenie wydał Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Nazwisko kolejnego kandydata na siódmego już nowego sędziego TK podało radio RMF, a profesor Patyra potwierdził nam tę informację.
Przypomnijmy, że 9 kwietnia w Sejmie, w obecności m.in. notariusza, odbyło się ślubowanie szóstki sędziów TK wybranych 13 marca przez Sejm. Czwórka z nich – prof. Krystian Markiewicz, prof. Marcin Dziurda, prof. Maciej Taborowski oraz sędzia Anna Korwin-Piotrowska – ślubowała po raz pierwszy. Prezydent Karol Nawrocki jak dotąd nie zaprosił ich bowiem na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego. Nie było też dotąd informacji, że tego zaproszenia nie będzie. Dr Magdalena Bentkowska i prof. Dariusz Szostek zrobili to po raz drugi, ponieważ 1 kwietnia br. złożyli ślubowanie podczas uroczystości z udziałem prezydenta w Pałacu. Kwestię ślubowania sędziów TK reguluje art. 4 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (ustawa z 30 listopada 2016 r.). Zgodnie z nim osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie. Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału.
Z kolei w myśl art. 5 stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania. Prezes TK Bogdan Święczkowski przydzielił następnie sprawy i gabinety w TK dwójce sędziów, którzy ślubowali w Pałacu Prezydenckim, a w przypadku pozostałych poinformował, że nie może nawiązać stosunku służbowego, dopóki nie dostanie informacji od prezydenta, że ich ślubowanie w Sejmie traktuje jako ślubowanie zgodne z ustawą. Kolejnym etapem było wydanie – 6 maja – przez Europejski Trybunał Praw Człowieka zabezpieczenia, nakazującego Polsce zapewnienie, by jej właściwe władze publiczne powstrzymały się od utrudniania objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm 13 marca 2026 roku. A 12 maja Trybunał wydał wyrok, w którym wskazał, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK, rozumiany w ten sposób, iż nakłada na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na sędziego TK, jest niekonstytucyjny. Zaznaczył również, że ślubowanie „wobec" prezydenta oznacza „w obecności" prezydenta. Zgłoszono jednak dwa zdania odrębne – m.in. sędzia Jarosław Wyrembak wskazał, że ten wyrok może być oceniany jako precedens zagrażający, w wymiarze systemowym, konstytucyjnym i ustawowym, regułom obsadzania urzędów, organów i stanowisk.
Czytaj: Apel sędziów Trybunału o zwołanie zgromadzenia ogólnego>>
Wojna o Trybunał Konstytucyjny trwa, nowi sędziowie nadal nie orzekają>>
TK: przepisy nie zobowiązują prezydenta do przyjęcia ślubowania sędziów TK>>
Skład TK do sporu kompetencyjnego wadliwy - Bentkowska i Szostek nie będą orzekać>>
Co wynika z przepisów?
Zgodnie z obowiązującym art. 194 Konstytucji TK składa się z piętnastu sędziów; wybiera ich Sejm na dziewięcioletnią kadencję. Sędzią Trybunału może zostać osoba „która wyróżnia się wiedzą prawniczą oraz spełnia wymagania niezbędne do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego". Te wymagania to m.in.: obywatelstwo polskie, niekaralność, ukończenie 40 lat, nieskazitelny charakter, co najmniej dziesięcioletni staż na stanowisku sędziego, prokuratora, prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa, radcy albo wykonywanie przez co najmniej dziesięć lat zawodu adwokata, radcy prawnego lub notariusza.
Drogę otwartą mają też kandydaci z tytułem naukowym profesora albo stopniem naukowym doktora habilitowanego nauk prawnych, jeśli pracowali w polskiej szkole wyższej, Polskiej Akademii Nauk, instytucie naukowo-badawczym lub innej placówce naukowej. Zgodnie z Regulaminem Sejmu wnioski w sprawie wyboru lub powołania przez Sejm poszczególnych osób na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego składa Prezydium Sejmu albo co najmniej 50 posłów. A zgodnie z art. 30 ust. 3 pkt 1 Regulaminu Sejmu wnioski w sprawie wyboru na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego składa się w terminie 30 dni przed upływem kadencji sędziego TK. Termin ten wynika z mocy samego prawa i nie wymaga podjęcia przez Marszałka Sejmu żadnych czynności. Osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału – jak wynika z ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, co jest obecnie zarzewiem sporu – składa następnie wobec prezydenta ślubowanie.
Konstytucjonalista, radca prawny po aplikacji prokuratorskiej
Profesor Patyra jest konstytucjonalistą z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W 1997 r. ukończył aplikację prokuratorską w Prokuraturze Rejonowej dla Miasta Lublina, a swoją pracę doktorską napisał na temat prawnoustrojowego statusu Prezesa Rady Ministrów w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r.
Od 1996 r. jest też członkiem Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego, a w latach 2017–2024 był członkiem jego Zarządu. Od 2013 r. jest radcą prawnym (Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie) i stałym ekspertem Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Izby Radców Prawnych, a od 2022 r. – kierownikiem Zespołu do Spraw Ustroju Państwa i Wymiaru Sprawiedliwości Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji KIRP.
W latach 2020–2023 był członkiem Zespołu Doradców do Spraw Kontroli Konstytucyjności Prawa przy Marszałku Senatu Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji i ekspertem Komisji Prac Ustawodawczych Senatu RP X kadencji, a także – do 2024 r. – członkiem Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji im. Stefana Batorego. Ma na swoim koncie ponad sto publikacji naukowych poświęconych problematyce polskiego i obcego prawa konstytucyjnego, w szczególności zagadnieniom z zakresu systemu rządów, procesu legislacyjnego, prawa parlamentarnego, aksjologii ustroju, ze szczególnym uwzględnieniem praw człowieka i ich ochrony, organizacji i funkcjonowania organów ochrony i kontroli prawa, a także konstytucyjnych aspektów funkcjonowania samorządu terytorialnego.
