W piątek 13 grudnia br. zbiera się Rada Ławnicza Sądu Najwyższego. Ma omówić znaczenie oświadczenia Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego, która wezwała sędziów Izby Dyscyplinarnej do powstrzymania się od orzekania. To konsekwencja wyroku Izby Pracy SN, która uznała, że ta Izba Dyscyplinarna nie jest sądem.
Wątpliwości ławników, zasiadających w Sądzie Najwyższym budzi treść zarówno wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada br., który stwierdził, że Krajowa Rada Sądownictwa nie została prawidłowo wybrana i ulega wpływom politycznym, jak również wyrok Izby Pracy SN. Izba ta orzekła 5 grudnia br., że KRS nie daje wystarczających gwarancji niezależności od organów władzy ustawodawczej, a Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego nie jest sądem w rozumieniu prawa UE.
Czytaj: Izba Dyscyplinarna SN nie uwzględnia wyroku Izby Pracy>>
Rada Ławnicza omówi zatem konsekwencje tych orzeczeń. Na posiedzenie zostali zaproszeni prezesi Izb Dyscyplinarnej i Izby Pracy - dowiedzieliśmy się nieoficjalnie.
Pierwsza Prezes SN napisała w oświadczeniu, że kontynuowanie działalności przez Izbę Dyscyplinarną stanowi "poważne zagrożenie dla stabilności porządku prawnego w Polsce".
Problem w tym czy apel o powstrzymanie się od orzekania dotyczył także ławników. Są oni traktowani jak sędziowie i dotyczy ich tajemnica narad. Ale tylko sędziowie są powoływani przez prezydenta RP, a ławników SN wyłania Senat.
Warunki pracy ławników
Kolejnym punktem obrad Rady będą dalsze kroki związane z wnioskiem o rekompensaty za czas związany z przygotowaniem się do rozpraw – stan obecny, w tym kroki podjęte od ostatniego posiedzenia Rady, oraz plan kolejnych działań. Problem związany jest z wynagrodzeniem za czytanie akt.
Ławnik powinien dokładnie zapoznać się z aktami sprawy. Jednak motywację do poświęcenia czasu prywatnego osłabia fakt, że nie płaci się im za czytanie akt. I prezes wnosiła w tej sprawie postulaty zmiany prawa do komisji sejmowej i Ministerstwa Sprawiedliwości, a także posłów. Jednak bez skutków.
Ponadto ławnicy omówią plan potrzeb szkoleniowych, w tym propozycja szkolenia w najbliższym czasie (tzn. okołoświątecznym). A także zapewnienie warunków pracy Ławnikom SN, w tym m.in. kwestia pomieszczenia, etc., zasady przydziału wokand oraz kwestii wdrażanej obecnie rejestracji audiowizualnej posiedzeń.
Kolejną kwestią będzie przestrzeganie kodeksu etycznego oraz utworzenie podstrony dotyczącej ławników SN w ramach domeny sn.pl.
Tylko w dwóch Izbach Sądu Najwyższego zasiadają ławnicy. Zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym jeden ławnik musi być w składzie w sprawach przewinień dyscyplinarnych sędziów i prokuratorów, gdy czyn wyczerpuje znamiona umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego lub umyślnych przestępstw skarbowych. Ławnik też musi orzekać w sprawach, w których Sąd Najwyższy zwrócił się z wnioskiem o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wraz z wytknięciem uchybienia. A także w drugiej instancji Sądu Najwyższego ( odwołania poziome).
W zakresie orzekania ławnicy są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Rady ławnicze mają ustawowe zadania - należy do nich w szczególności podnoszenie poziomu pracy ławników i ich reprezentowanie oraz pobudzanie działalności wychowawczej ławników w społeczeństwie
Jeśli 36 ławników Sądu Najwyższego pierwszej kadencji wstrzyma się od orzekania, to Izba Dyscyplinarna zostanie sparaliżowana.
