Pracownicy Trybunału Konstytucyjnego założyli związek zawodowy
W Trybunale Konstytucyjnym powstał związek zawodowy – NSZZ „Solidarność” w TK. Jego przewodniczącym jest Kamil Niedbała, szef gabinetu prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Jak sam podkreślił, celem organizacji jest ochrona pracowników, którzy znaleźli się w sytuacji, gdy w ich miejscu pracy panuje napięta atmosfera, a oni nie wiedzą, co robić, czyje polecenia wykonywać i czego mogą się spodziewać. Do utworzenia zakładowej organizacji NSZZ „Solidarność” potrzebnych jest minimum 10 osób zatrudnionych w danym zakładzie pracy. Liczbę pracowniczych etatów szacowano na ok. 120.
Przesilenie w TK zaczęło się od tego, że 30 października 2026 r. sędzia Korwin-Piotrowska, jako sędzia TK z najdłuższym orzeczniczym stażem, wydała zarządzenie o zawieszeniu w czynnościach na miesiąc prezesa Święczkowskiego i wiceprezesa Sochańskiego. Powołała się przy tym m.in. na art. 130 Prawa o ustroju sądów powszechnych, regulujący możliwość zarządzenia przez prezesa sądu albo ministra sprawiedliwości natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych sędziego aż do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc, oraz art. 11 i 12 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, które dają możliwość, w określonych sytuacjach, wykonywania niektórych kompetencji prezesa TK sędziemu z najdłuższym stażem pracy. Podstawy prawne w tym zakresie budzą zresztą duże wątpliwości wśród prawników. Zwracała na nie uwagę Helsińska Fundacja Praw Człowieka, ale nie tylko, bo też m.in. Przemysław Rosati, prezes NRA. Korwin-Piotrowska następnie wydała m.in. zarządzenie i ograniczyła wykonywanie zadań przez Kancelarię Trybunału Konstytucyjnego oraz Biuro Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego, z wyjątkiem realizacji zadań wskazanych przez nią. Zawiesiła wykonywanie obowiązków pracowniczych, w tym stawianie się do pracy w siedzibie Trybunału, z wyłączeniem pracowników, którzy zostaną przez nią poinformowani o konieczności stawiennictwa. Pracownicy zachowali prawo do wynagrodzenia.
Czytaj też w LEX: Konstytucyjne standardy procedury wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego >
Punktem wyjścia stało się natomiast ślubowanie w Sejmie („wobec” prezydenta, ale bez jego udziału) ósmego sędziego TK Macieja Berka. Zasilił on grupę sędziów: Krystiana Markiewicza, Anny Korwin-Piotrowskiej, Macieja Taborowskiego i Marcina Dziurdy, niedopuszczanych do orzekania ze względu na ślubowanie w Sejmie (nie dopuszczał ich zawieszony obecnie prezes Święczkowski), którzy razem z Magdaleną Bentkowską, Dariuszem Szostkiem i Sławomirem Patyrą mają teraz w Trybunale większość.
Czytaj też w LEX: Charakter prawny i forma ślubowania sędziego Trybunału Konstytucyjnego – między prawem a zwyczajem >
Czytaj: Jak uratować Trybunał? Reset brzmi dobrze, ale może rozbić się o sędziów>>
W TK "Solidarność", bo pracownicy w chaosie?
O założeniu związku zawodowego w Trybunale Konstytucyjnym poinformował portal tysol.pl, związany z „Tygodnikiem Solidarność”. Przewodniczący związku powiedział portalowi, że obecnie pracownicy TK nie mogą normalnie wykonywać swoich obowiązków.
Prezes Trybunału Konstytucyjnego (Bogdan Święczkowski – red.) wydał zarządzenie zwalniające pracowników z obowiązku świadczenia pracy do 13 listopada. Jednocześnie pojawiła się sytuacja, w której część pracowników otrzymuje telefony od innych zatrudnionych w Trybunale z informacją, że mają stawić się w budynku. I tutaj zaczynają się bardzo poważne problemy. Kto podejmuje takie decyzje? Na jakiej podstawie jedni pracownicy są wzywani do pracy, a inni nie? Według jakich kryteriów dokonuje się wyboru tych osób? Nie znam odpowiedzi na te pytania – mówi Niedbała.
Dodaje, że osobiście nie otrzymał takiego telefonu.
- Co więcej, nie tylko uniemożliwiono mi wejście do siedziby Trybunału, lecz także straciłem dostęp do służbowej poczty elektronicznej. Nie mogę więc wykonywać swoich obowiązków przy użyciu oficjalnych kanałów komunikacji. Zdarza się, że dzwonią do mnie przedstawiciele innych instytucji i pytają, w jaki sposób mogą skutecznie doręczyć pismo prezesowi Trybunału. A ja, jako pracownik tej instytucji, nie potrafię udzielić im odpowiedzi. To sytuacja, której nigdy wcześniej nie doświadczyłem – zaznacza.
Czytaj też w LEX: Kryzys sądownictwa w Polsce z perspektywy zasady podziału władzy >
Zapewnia, że nie zamierza rozstrzygać sporów politycznych ani oceniać relacji między władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Dla pracownika instytucji państwowej niezwykle istotne jest to, żeby wiedział, komu podlega i czyje polecenia są wiążące. Ja osobiście uznaję Bogdana Święczkowskiego za legalnego prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Nie przedstawiono mi żadnej podstawy prawnej, która pozwalałaby przyjąć, że przestał pełnić tę funkcję. Dlatego nie widzę możliwości, żebym samowolnie przestał wykonywać jego polecenia. Tymczasem mamy do czynienia z sytuacją, w której inne osoby podejmują działania organizacyjne i wydają dyspozycje pracownikom. Pojawiają się więc pytania o podstawę prawną tych działań i o odpowiedzialność osób, które wykonują otrzymane polecenia – podsumowuje.
Czytaj też w LEX: Przyszłość sądownictwa konstytucyjnego w Polsce >
Stres, napięcie psychiczne
Jak dodaje przewodniczący w tysol.pl, w TK mamy do czynienia obecnie z ogromnym napięciem psychicznym.
- Ludzie są zdenerwowani, zmęczeni całą sytuacją, nie wiedzą, co przyniosą kolejne dni. Proszę pamiętać, że za każdym pracownikiem stoi konkretna historia. Są ludzie, którzy mają rodziny, dzieci, zobowiązania finansowe. Niektórzy są jedynymi żywicielami swoich rodzin. Dla nich utrata pracy czy nawet perspektywa problemów zawodowych może oznaczać dramat osobisty. Dlatego nie chciałbym nikogo pochopnie oceniać. Jeśli ktoś podejmuje określone decyzje ze strachu o utrzymanie rodziny, trzeba spróbować zrozumieć jego położenie. Docierają do mnie pewne sygnały, które budzą obawę, że niektórzy pracownicy mogą odczuwać presję, a nawet zastraszenie. Chcę jednak zaznaczyć, że nie dysponuję informacjami pozwalającymi mi jednoznacznie potwierdzić takie przypadki – wskazuje.
- Uznaliśmy, że potrzebujemy organizacji, która będzie nas jednoczyć i pozwoli występować w sprawach pracowniczych – podsumowuje.
Czytaj też w LEX: Znaczenie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dla naprawy wymiaru sprawiedliwości po kryzysie praworządności w Polsce >
Czytaj: „Nowi” sędziowie porządkują Trybunał, a rząd nadal nie publikuje wyroków>>
Piątka „nowych” sędziów już na liście sędziów TK, Wyrembaka już nie ma>>
