200 tys. zł za podszywanie się pod radcę prawnego? Nowela do podpisu prezydenta
Sejm przyjął pięć senackich poprawek do nowelizacji ustawy o radcach. Mają one głównie charakter redakcyjny. Sama ustawa zakłada m.in. zaostrzenie odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego „radca prawny" i większą ochronę dla oznaczenia „kancelaria radcy prawnego". Wprowadza również ochronę dla radców taką jak w przypadku funkcjonariuszy publicznych. Teraz czeka na podpis prezydenta.
Warto przypomnieć, że Sejm pracuje też nad projektem Prawa o adwokaturze – jest on na etapie prac w komisjach. Zresztą radcy pracują także nad dużymi, kompleksowymi zmianami w swojej ustawie.
Czytaj: Nowelizacja ustawy radcowskiej z poprawkami wraca do Sejmu>>
Nowelizacja ustawy radcowskiej przyjęta przez Sejm>>
„Przebrany" radca prawny? Do 200 tys. zł grzywny
„Mała" nowela zakłada m.in. zaostrzenie zasad odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego „radca prawny" poprzez wprowadzenie kary ograniczenia wolności albo grzywny od 5 tys. do nawet 200 tys. złotych. Wstępnie projekt zakładał 100 tys. zł, ale to zmieniło się w trakcie prac sejmowych. Zgodnie z wprowadzonym art. 74 [2] osobie, która nie będąc uprawnioną, posługuje się tytułem zawodowym „radca prawny" lub oznaczeniem „kancelaria radcy prawnego" lub „kancelaria radców prawnych", będzie groziła grzywna od 5 tys. do 200 tys. złotych albo kara ograniczenia wolności, albo obie te kary łącznie.
Zobacz też w LEX: AI w kancelarii prawnej – jak korzystać bezpiecznie i zgodnie z prawem? >
Tak samo ma być w przypadku osoby, która działa w imieniu lub w interesie innego podmiotu. Kolejne proponowane zmiany dotyczą wykonalności prawomocnych i kończących postępowanie orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych. Zmiana art. 62 [2] ust. 1 polega na dodaniu normy, że kasacja przysługuje od orzeczenia prawomocnego i kończącego postępowanie – ma, jak wskazują projektodawcy, stanowić doprecyzowanie zakresu orzeczeń podlegających zaskarżeniu w trybie kasacji. Propozycja ma też na celu wyraźne – jak dodano – zaakcentowanie prawomocności orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, natychmiastowej wykonalności prawomocnego i kończącego postępowanie orzeczenia WSD oraz – zaznaczono w uzasadnieniu – zniesienie bezwzględnej suspensywności kasacji w sprawach dyscyplinarnych radców prawnych.
Czytaj też w LEX: Planowanie pracy działu i zespołu prawnego w warunkach ciągłej zmienności >
– To jest istotne, ponieważ bardzo często dochodziło do przewlekłości w postępowaniach dyscyplinarnych, choćby z tego powodu, że nie wiadomo było, jaki jest status sędziów Sądu Najwyższego i jak podchodzić do ich orzeczeń. Zmiana umożliwi sprawne rozstrzyganie w sprawach dyscyplinarnych – mówi dr hab. Tomasz Scheffler, wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych (KRRP) oraz dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych (OIRP) we Wrocławiu. Z kolei art. 5b noweli zakłada zmianę polegającą na rozszerzeniu zakresu obowiązku ochrony tajemnicy zawodowej także na te przypadki, gdy z żądaniem ujawnienia informacji uzyskanych przez radcę prawnego w związku z udzielaniem pomocy prawnej występują inne podmioty niż prezes UODO. Nowela zakłada też m.in. ustalenie zasady ogólnej w zakresie retencji danych, zgodnie z którą okres przechowywania danych osobowych ustala administrator danych zgodnie z celami ich przetwarzania i dokonuje przeglądu tych danych co pięć lat.
Czytaj też w LEX: Jak kupuje się usługi i produkty prawnicze w erze social mediów? >
Konsekwencją tej zmiany jest rezygnacja z dotychczas „sztywno" określonych okresów przechowywania danych przetwarzanych przez radców prawnych w ramach wykonywania zawodu, z jednoczesnym pozostawieniem ustawowych okresów przechowywania danych: 10-letniego (w przypadku postępowań prowadzonych przez organy samorządu zawodowego radców prawnych i nadzoru nad tymi postępowaniami) oraz 15-letniego, odnoszącego się do postępowań dyscyplinarnych – uzasadniono.
Radca pod ochroną jak funkcjonariusz publiczny
Nowela wprowadza też zmianę w art. 12 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którą „radca prawny podczas wykonywania czynności zawodowych lub w związku z ich wykonywaniem korzysta z ochrony przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872)". Tożsame rozwiązanie w swojej ustawie chcą wprowadzić adwokaci.
Czytaj też w LEX: Ubezpieczenia OC osób wykonujących wybrane zawody prawnicze w kontekście odpowiedzialności za korzystanie z rozwiązań AI >
Anna Sękowska, dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie, mówiła, że w pracach nad większą zmianą ustawy radcy rozważają wprowadzenie mechanizmów, które wzmocnią wsparcie dla radców w tego typu sytuacjach.
Niezaprzeczalnie, w ramach obowiązujących przepisów, jako samorząd nie mamy narzędzi do tego, żeby w sprawie radcy, który został np. znieważony na sali sądowej, interweniować. Ustawa o radcach prawnych zakłada rozwiązania i narzędzia pozwalające na sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu, czyli na działanie w sytuacji, kiedy to radca popełni błąd. Powinny zostać wprowadzone rozwiązania, które zrównoważą sytuację i umożliwią organom samorządu wsparcie radcy, wobec którego skierowano niewłaściwe zachowania ze strony innych uczestników postępowania czy czynności zawodowych. Zresztą już w ramach ustawy przyjętej przez Sejm otrzymaliśmy status organizacji, która będzie mogła brać udział w procesach i postępowaniach dotyczących radców prawnych, aczkolwiek w postępowaniach karnych, cywilnych i administracyjnych w zakresie dotyczącym tajemnicy i niezależności radcy prawnego. Pozostaje wypracowanie rozwiązań dotyczących spraw pomiędzy radcą a przykładowo klientem – podsumowała w rozmowie z Prawo.pl.
Czytaj też w LEX: Wypalenie zawodowe – poradnik dla liderów zespołów prawnych >
Samorząd pomoże z OC, aplikant nie znajdzie się w zawieszeniu
Nowela zakłada również zmiany dotyczące ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej radców prawnych. Wprowadza podstawę prawną dla kontynuacji wdrożonego i stosowanego w ramach samorządu zawodowego radców prawnych rozwiązania, zgodnie z którym umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych przez radców prawnych jest zawierana na rzecz radców prawnych przez Krajową Izbę Radców Prawnych, reprezentowaną na ogólnych zasadach przez uprawnionych członków Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.
Zobacz też w LEX: Wizerunek kancelarii prawnej - jak mu pomóc? >
