Sytuacja wokół Funduszu stała się znowu medialna po tym, jak w grudniu m.in. zespół Niebieskiej Linii poinformował poprzez portale społecznościowe, że od 1 stycznia 2026 r. wstrzymane zostanie wsparcie, którego udziela jako Ośrodek Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem, a to dlatego, że przedłuża się proces oceny wniosków konkursowych przez MS jako dysponenta Funduszu Sprawiedliwości. Media informowały wówczas, że choć w MS zatrudniono dodatkowe osoby do oceny wniosków w ramach FS, ogłoszono też przetarg na wyłonienie firmy zewnętrznej, by zajmowała się oceną merytoryczną takich ofert. Przetarg – jak wynika z tych informacji – został rozstrzygnięty dopiero pod koniec listopada, a umowę z firmą podpisano dopiero w połowie grudnia.
Czytaj: Jest zawiadomienie dotyczące niedopełnienia obowiązków przez ministra Żurka>>
Tymczasem MS poinformowało, że sytuacja związana z Funduszem Sprawiedliwości jest pod stałym nadzorem, a „podejmowane działania mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa prawnego, transparentności oraz rzetelności wydatkowania środków publicznych". Zapewniło również, że „nikt nie pozostanie bez pomocy państwa, a ta musi być udzielana zgodnie z prawem i w sposób wolny od ryzyka nadużyć". – Do dyspozycji poszukujących pomocy pozostaje około 1500 punktów w całej Polsce, w każdym powiecie, gdzie świadczona jest nieodpłatna pomoc prawna, porady obywatelskie i mediacje. Fundusz Sprawiedliwości był objęty kontrolą m.in. Najwyższej Izby Kontroli.
Równolegle prowadzone są śledztwa dotyczące decyzji podejmowanych w poprzednich latach. W pełni rozumiemy obawy zespołu odpowiedzialnego za obsługę Funduszu – właśnie dlatego procedury zostały wzmocnione i uszczelnione, a prace są prowadzone z najwyższą starannością – zaznaczono 25 grudnia 2025 r. Ministerstwo zapewniło również, że wydłuża to procesy, „jednak obecnie są one znacznie bardziej rzetelne i bezpieczne".
Trwa weryfikacja 62 ofert
2 stycznia 2026 r. MS poinformowało, że obecnie trwa weryfikacja 62 ofert w konkursie o budżecie 120 mln zł i rozstrzygnięcie nastąpi w ciągu kilku tygodni. – Opóźnienie wynika z licznych wezwań do uzupełnień i szczegółowej procedury – podkreślono w komunikacie. Jak zaznaczono, umowy z 43 okręgowymi ośrodkami pomocy dla dorosłych i dzieci skończyły się 31 grudnia.
Ministerstwo wskazało, że „z dalszym finansowaniem działają trzy specjalistyczne ośrodki dla dzieci, w każdym powiecie w Polsce do dyspozycji pozostaje około 1,5 tys. punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, porad obywatelskich i mediacji, pomoc psychologiczna realizowana jest w ramach różnych działań NFZ, a także „działa ustawa o państwowej kompensacie dla ofiar niektórych czynów zabronionych – do 60 000 zł na utracone zarobki, leczenie, rehabilitację lub pogrzeb".
W kontekście funduszu pomocy postpenitencjarnej wspierającego powrót do społeczeństwa po odbytej karze więzienia resort przypomniał, że ruszył konkurs dla stowarzyszeń i fundacji na wsparcie w przyszłym roku. Na konkurs przeznaczono ponad 9 mln zł, a jego rozstrzygnięcie nastąpi w drugim kwartale 2026 r. „31 ośrodków kończy umowy 31 grudnia 2025 r. Pełna pomoc (materialna, psychologiczna, zawodowa) jest świadczona przez kuratorów sądowych w zespołach działających przy ponad 300 sądach rejonowych" – dodano.
– Fundusz Sprawiedliwości musi przejść ewolucję. W resorcie toczą się dyskusje nad reorganizacją i rozwojem działań Funduszu na przyszłość – oczywiście wyłącznie w kierunku pomocy ofiarom przestępstw i przywracania po odbytej karze do życia w społeczeństwie – podkreślił cytowany w komunikacie minister Żurek.
![AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych [PRZEDSPRZEDAŻ]](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83262/978-83-8438-070-3_,mXqL62OeqFTLkrXdmIyYmw.jpg)
Cena promocyjna: 127.2 zł
|Cena regularna: 159 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 119.2 zł
Śledztwo, proces, zarzuty
21 stycznia 2026 r. ma rozpocząć się proces ks. Michała Olszewskiego z Fundacji Profeto, a także innych osób, w tym byłych urzędniczek Ministerstwa Sprawiedliwości, w głośnej sprawie ustawiania konkursów na wielomilionowe dotacje z Funduszu Sprawiedliwości. Sędzią-referentem w tej sprawie jest Justyna Koska-Janusz.
Akt oskarżenia – pierwszy w sprawie nieprawidłowości związanych z Funduszem Sprawiedliwości – wobec sześciu osób, w tym ks. Olszewskiego, trafił do Sądu Okręgowego w Warszawie na początku lutego 2025 r. Oskarżenie prokuratury dotyczy jednego z wielu wątków śledztwa związanego z działalnością Fundacji Profeto, której szefem jest ks. Olszewski. Do tej fundacji trafiło z Funduszu ponad 66 mln zł, mimo że – jak stwierdziła prokuratura – nie spełniała ona wymagań formalnych i merytorycznych, by otrzymać pieniądze. Oskarżenie obejmuje okres, gdy resortem sprawiedliwości, któremu podlega Fundusz Sprawiedliwości, kierował Zbigniew Ziobro, obecnie poseł PiS. Poza ks. Olszewskim, którego prokurator oskarżył także o pranie brudnych pieniędzy, oskarżone są byłe urzędniczki MS Urszula D. (była dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości w resorcie sprawiedliwości) i Karolina K. (była naczelnik jednego z wydziałów w Departamencie Funduszu Sprawiedliwości), które odpowiadały za przyznanie tych środków i miały z ks. Olszewskim działać wspólnie i w porozumieniu.
W innych wątkach śledztwa w sprawie Funduszu Sprawiedliwości, które prowadzi Prokuratura Krajowa, podejrzanymi są m.in. byli wiceszefowie MS i posłowie PiS Marcin Romanowski (w grudniu ub. r. sąd wydał decyzję o jego aresztowaniu, lecz Romanowski otrzymał azyl polityczny na Węgrzech) i Michał Woś (objęty został m.in. dozorem policji), a także poseł PiS Dariusz Matecki (w drugiej połowie kwietnia opuścił areszt za poręczeniem majątkowym).
Zmiany w rozporządzeniu, miało być mniej dyskrecjonalnie
Warto też przypomnieć, że w listopadzie 2024 r. zmienione zostało rozporządzenie dotyczące zasad przyznawania wsparcia ze środków Funduszu Sprawiedliwości. Uchylony został par. 11, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach możliwe było zawarcie, na podstawie wniosku, umowy o powierzenie zadania, które nie jest objęte programem lub naborem wniosków. Zmieniając rozporządzenie, po uchylonym par. 11 dodano par. 11a w brzmieniu: dysponent zamieszcza informację o wynikach naboru wniosków w Biuletynie Informacji Publicznej, w której wskazuje kwoty dotacji przyznanych poszczególnym podmiotom. Wprowadziło ono również:
- wymóg uszczegółowienia treści ogłoszenia o konkursie i ofertach;
- precyzyjne zasady powoływania komisji konkursowych;
- szczegółowe kryteria oceny ofert;
- obowiązek publikowania wyników konkursu ofert oraz kwot przyznawanych poszczególnym podmiotom.
MS uzasadniło, że celem zmian jest zmniejszenie poziomu dyskrecjonalności decyzji poprzez uszczegółowienie warunków procedur ofertowych. — Tym celom służy uchylenie przepisu par. 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 września 2017 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości, który stanowi o możliwości powierzenia zadania nieobjętego programem lub naborem wniosków, czyli wyeliminowanie możliwości zawierania umów o realizację zadania w trybie pozaofertowym. Dotychczasowa praktyka zawierania umów o powierzenie zadań na podstawie par. 11 nakazuje stwierdzić, że były to działania budzące szereg wątpliwości, przede wszystkim ze względu na brak przejrzystości procesu przyznawania dofinansowania — zaznaczono.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
