Komunikaty mylą podejrzanego ze skazanym
Jan Kowalski czy Jan K.? W Polsce nie ma jednolitej praktyki w zakresie określania osoby oskarżonego w zawiadomieniach publikowanych za pośrednictwem środków masowego przekazu. To może naruszać zasadę domniemania niewinności uważa Helsińska Fundacja Praw Człowieka.
Fundacja zwróciła się do prokuratora generalnego o rozważenie możliwości ujednolicenia tej praktyki. Autorzy wystąpienia przypominają, że zawiadomienia o toczącym się postępowaniu sądy i prokuratury publikują głównie w sytuacjach, gdy krąg osób pokrzywdzonych przestępstwem wymaga dokładanego ustalenia. Zdaniem HFPC niewątpliwie interesy osób pokrzywdzonych przestępstwem powinny być zabezpieczone, jednak z drugiej strony nie powinno się to odbywać kosztem narażania praw oskarżonego.
- Do Fundacji zgłaszają się osoby, które sygnalizują, że niejednolita praktyka w tym zakresie rodzi poważne konsekwencje – tłumaczy Katarzyna Wiśniewska, prawniczka HFPC. - Bardzo często osoby wymienione w ogłoszeniach z imienia i nazwiska traktowane są w swoim środowisku jako osoby już skazane, a tymczasem dopiero toczy się przeciwko nim postępowanie. A zgodnie z konstytucją każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu – dodaje.
Tymczasem badania opinii publicznej wykazują, że znaczna część Polaków nie posiada podstawowej wiedzy prawnej z zakresu zasad działania wymiaru sprawiedliwości. Badanie przeprowadzone w 2009 r. przez TNS OBOP na zlecenie Krajowej Izby Radców Prawnych pokazały, że aż 4/5 Polaków nie wie, iluinstancyjne jest postępowanie sądowe w Polsce. Badania pokazały też, że Polacy nie znają podstawowych pojęć prawnych. - Przy obecnym poziomie świadomości prawnej wątpliwe jest, by obywatele byli w stanie rozróżnić pozycję osoby podejrzanej, oskarżonej czy też skazanej – czytamy w wystąpieniu do Prokuratora Generalnego.
Zdaniem HFPC rozwiązaniem tego problemu mogłoby być umieszczanie w informacji prasowej wyjaśnienia dotyczącego statusu oskarżonego w świetle prawnym. Tego typu informacja, napisana przystępnym językiem, dokładnie informowałaby o statusie danej osoby. - Zamieszczenie takiej informacji przyczyniłoby się do kształtowania kultury prawnej w zakresie domniemania niewinności – napisano w wystąpieniu.
