O możliwość zmian w prawie, dzięki którym na żądanie oskarżonego sąd w sprawach karnych, cywilnych i skarbowych miałby obowiązek zlecić badanie wariografem, zapytał ministra sprawiedliwości poseł Paweł Lisiecki. Zdaniem parlamentarzysty mogłoby to ograniczyć liczbę błędnych wyroków. Poseł zapytał też czy badanie wariografem może być kluczowym dowodem w sprawie, który sędzia miałby obowiązek wziąć pod uwagę?

 

Wariografu nie można stosować podczas przesłuchania

Anna Dalkowska podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości przypomina i wyjaśnia, że w obecnym stanie prawnym niedopuszczalne jest stosowanie podczas przesłuchania przymusu lub groźby bezprawnej oraz stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne osoby przesłuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchaniem (art. 171 § 5 k.p.k.).

 

Sprawdź również książkę: MERITUM Postępowanie karne >>


Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi lub uzyskane wbrew tym zakazom nie mogą stanowić dowodu. Resort wskazuje, że za środek techniczny mający na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu, powszechnie w doktrynie i orzecznictwie uznawany jest wariograf (poligraf), zwany również wykrywaczem kłamstw. Równie powszechnie i konsekwentnie doktryna i orzecznictwo sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego uznaje, za nie dopuszczalne stosowanie tego środka technicznego podczas przesłuchania uczestnika postępowania, ale również czynności pozostających w bezpośredniej relacji z przesłuchaniem.

Czytaj: Policja tłumaczy się z badania wariografem zgłaszających kradzieże aut>>
 

Ustawodawca dopuszcza badanie

Ministerstwo podkreśla, że wariograf może być stosowany w związku z innymi czynnościami dowodowymi. Przypomina, że zgodnie z art. 199a k.p.k. dopuszczalne jest stosowanie w czasie badania przez biegłego środków technicznych mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu badanej osoby, za zgodą tej osoby, a zatem ustawodawca dopuszcza badanie za pomocą wariografu w ramach ekspertyzy biegłego. Można również stosować badanie wariograficzne w celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych (art. 192a § 2 k.p.k.)

Resort wskazuje też, że dowody przeprowadza się z urzędu lub na wniosek stron. Kodeks postępowania karnego nie zawiera zamkniętego katalogu dowodów, a zatem dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia prawdy, z wyjątkiem tego, co objęte jest zakazami dowodowymi. Decyzje o konieczności przeprowadzenia określonych dowodów na danym etapie postępowania, uwzględnienie bądź nieuwzględnienie wniosków dowodowych uczestników procesu podejmuje sąd lub inny organ prowadzący postępowanie.

 

Niecelowa zmiana przepisów

- W tym kontekście niecelowe wydaje się obligowanie sądu lub innych organów procesowych do skorzystania z badań wariograficznych, skoro ich przeprowadzenie, w danej sprawie nie byłoby konieczne. Nie można również pominąć faktu, że w nauce kryminalistyki, ocena wartości dowodowej badań wariograficznych jest sporna, a nadto wyniki takich badań, wykazują małą przydatność dowodową, zarówno w praktyce sądów, jak i w aktywności stron postępowania, w zakresie składania wniosków dowodowych o takie badania – odpowiada wiceminister Anna Dalkowska.

Podkreśla, że co do zasady, w praktyce sądów nie występuje sytuacja, w której dowód z badań wariograficznych mógłby stanowić wyłączną podstawę wydania wyroku skazującego. Badania (poligraficzne, wariograficzne) mają charakter pomocniczy, pośredni i nie mogą zastępować samodzielnych dowodów.

Z tych względów, zdaniem resortu obecne przepisy w zakresie badań wariograficznych, w obecnym stanie nauki, nie wymagają interwencji legislacyjnej.