Zapłata podatku za inny podmiot - limit rośnie, ale za mało
Od 1 października limit podatku, który można zapłacić za inny podmiot, wzrośnie z 1 tys. zł do 5 tys. zł. Skorzystają z tego np. spółki osobowe uiszczające daninę za wspólnika czy pracodawcy płacący za zagranicznego pracownika. Eksperci popierają zmianę, ale zwracają uwagę, że nie rozwiązuje ona dotychczasowych problemów. Lepszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie instytucji wyręczyciela.
1 października wchodzi w życie nowelizacja ordynacji podatkowej z 29 maja 2026 r. (Dz.U.2026.846), dotycząca m.in. zapłaty podatku za inny podmiot. Zgodnie z art. 62b par. 1 ordynacji podatkowej, zapłata podatku może nastąpić także przez:
- małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę;
- aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek jest zabezpieczony hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym;
- inny podmiot, w przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 5000 zł.
Nie zmieni się zasada, że bez limitów kwotowych można zapłacić podatek za członka najbliższej rodziny, m.in. za małżonka, dziecko, rodzeństwo czy rodziców. Natomiast za inny podmiot, niewymieniony w art. 62b par. 1, będzie można zapłacić daninę do limitu 5 tys. zł, Dotychczas próg ten wynosił 1 tys. zł.
- Zwiększenie wskazanej kwoty stworzy szersze możliwości dla dokonywania zapłaty podatków bez angażowania podatnika. Rozwiązanie to będzie spójne systemowo z obowiązującym art. 71ca par. 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uzasadnia Ministerstwo Finansów. Zgodnie z tym przepisem, należność pieniężna, odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie, koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne mogą być zapłacone organowi egzekucyjnemu przez dowolny inny podmiot, jeżeli łączna wysokość tych należności nie przekracza 5 tys. zł.
- To nadal nie jest bardzo wysoki limit, ale zmiana usuwa część praktycznych problemów związanych z niewielkimi rozliczeniami - mówi dr Radosław Bulejak, radca prawny i doradca podatkowy w Kancelarii AXELO Prawo i Podatki.
Wyższy limit nie wyeliminuje sporów
Problem w tym, że nowy limit zmniejszy liczbę dotychczasowych sporów, ale ich nie wyeliminuje. Przekroczenie limitu oznacza, że po stronie podatnika nie wygasa zobowiązanie podatkowe, co potwierdzają zarówno interpretacje organów podatkowych, jak i orzeczenia sądów administracyjnych. Powstaje zaległość, którą podatnik musi uregulować wraz z odsetkami za zwłokę.
Potwierdzeniem tego jest wyrok NSA z 18 czerwca 2025 r., sygn. II FSK 1225/22. Sprawa dotyczyła wspólnika spółki jawnej, który wydał dyspozycję bezpośredniej zapłaty w jego imieniu z konta spółki jawnej należnego PIT. Kwota podatku uiszczona z konta spółki znacznie przekroczyła limit wynoszący wówczas 1 tys. zł. Sprawa trafiła przed Naczelny Sąd Administracyjny, który zgodził się z fiskusem, że zapłata podatku przez inny podmiot (niż podatnik) jest dopuszczalna tylko w ściśle określonych przypadkach. W przypadku zapłaty przez inną osobę, niż wymieniona w art. 62b par. 1 pkt 1 i 2 ordynacji, nie można przekroczyć limitu.
Również dyrektor Krajowej Administracji Skarbowej w interpretacji z 30 stycznia 2024 r. (nr 0112-KDIL2-2.4011.801.2023.2.IM) stwierdził, że zapłata podatku na rzecz wspólnika spółki jawnej przez spółkę jest możliwa, ale tylko w kwocie nieprzekraczającej 1 tys. zł. W takim przypadku - jeżeli dowód zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika - uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika. Jeżeli kwota podatku przekracza 1 tys. zł, taka zapłata jest niedopuszczalna.
Fiskus nie zgadza się również, by np. pracodawca zapłacił podatek za zagranicznego pracownika - nierezydenta, co potwierdza m.in. interpretacja z 13 marca 2020 r. (nr 0111-KDIB1-1.4017.1.2020.1.BK). Z wnioskiem wystąpił obywatel Wielkiej Brytanii delegowany do Pracy w Polsce, który nie jest polskim rezydentem podatkowych i rozlicza tu tylko dochody osiągnięte na terytorium RP. Musi sam wpłacać zaliczki na podatek. Ustalił z polską firmą, że spółka ta zapłaci podatek bezpośrednio na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego z identyfikatorem podatkowym delegowanego pracownika.
- Przelewy dokonywane przez spółkę przyjmującą z własnego rachunku bankowego tej spółki, tytułem wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i rocznych niedopłat podatku wnioskodawcy, nie wywołają skutków prawnych w postaci wygaśnięcia po stronie wnioskodawcy zobowiązania podatkowego zgodnie z dyspozycją art. 59 par. 1 pkt 1 ordynacji podatkowej - stwierdził dyrektor KIS. Takie stanowisko dyrektor KIS zajął też w interpretacji z 9 kwietnia 2020 r. (nr 0111-KDIB2-3.4017.4.2020.3.AD).
Rozwiązaniem byłaby instytucja wyręczyciela
- Zmianę progu na pięciokrotnie wyższy, z uwagi na fakt, że poprzedni był na drastycznie niskim poziomie, należy ocenić pozytywnie. Nadal nie rozwiązuje ona jednak problemu systemowo, tak jak zrobiłaby to instytucja wyręczyciela. Spółki jawne i partnerskie o większych dochodach (a takich jest dużo) nadal nie będą mogły uiszczać zaliczek na PIT wspólnika należnych od dochodu ze spółki ze swojego konta, gdyż kwota 5 tys. zł będzie przekroczona. Dodatkowo musimy pamiętać o tym, że zjawiskiem typowym w gospodarce jest inflacja. Próg 1 tys. zł został ustanowiony w 2016 roku i pozostawał niezmienny do roku 2026. Tymczasem skumulowana inflacja między rokiem 2016 a 2026 wyniosła ok. 60 proc. W ustawie nie przewidziano (w przeciwieństwie do np. kwoty zastawu skarbowego czy kary porządkowej) mechanizmu corocznej waloryzacji nowego progu 5 tys. zł o wskaźnik inflacji. Co z tego wynika? Otóż z każdym kolejnym rokiem zwiększać będzie się liczba podmiotów, które „wypadną” z możliwości zastosowania zapłaty podatku przez inną osobę. Będą musiały one czekać na ewentualną bezpośrednią interwencję ustawodawcy w postaci nowelizacji przepisów, a interwencja taka może nastąpić lub nie - w przeciwieństwie do automatycznego mechanizmu waloryzacji - mówi Jan Sobuś, kandydat na doradcę podatkowego po zdanym egzaminie państwowym, doktorant Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
Jego zdaniem, najlepszym rozwiązaniem byłoby dodanie art. 62b par.1 pkt 2a w ordynacji podatkowej o treści: „zapłata podatku może nastąpić także przez podmiot, który na podstawie pisemnej umowy zawartej z podatnikiem pełni funkcję wyręczyciela w zapłacie podatku na jego rzecz”.
