Świadczenie usług dla zagranicznego kontrahenta z USA a KSeF
Świadczę usługi IT na rzecz kontrahenta z siedzibą w USA, który nie jest zarejestrowany dla celów podatku od wartości dodanej w UE. Usługi są wykonywane zdalnie z terytorium Polski, polegają m.in. na tworzeniu oprogramowania, analizie systemów oraz wsparciu technicznym. Czy prawidłowe jest wystawienie faktury bez VAT oraz zastosowanie oznaczenia NP1 w KSeF jako transakcji niepodlegającej opodatkowaniu w Polsce i niewykazywanej w informacji VAT-UE? - na pytanie Czytelnika odpowiada Rafał Styczyński, doradca podatkowy.
W opisanej sytuacji należy zastosować oznaczenie NP1.
Miejsce świadczenia usług
W przedstawionym stanie faktycznym zastosowanie znajduje ogólna zasada dotycząca miejsca świadczenia usług określona w art. 28b ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika (B2B), miejscem ich opodatkowania jest państwo, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej. Konstrukcja ta opiera się na założeniu, że w relacjach między przedsiębiorcami zasadnicze znaczenie ma miejsce konsumpcji usługi, które co do zasady przypisane jest do kraju nabywcy. W konsekwencji, skoro kontrahentem jest podmiot mający siedzibę w Stanach Zjednoczonych, miejscem świadczenia i jednocześnie miejscem opodatkowania usług informatycznych są USA.
Powyższe oznacza, że usługi świadczone przez polskiego podatnika nie podlegają opodatkowaniu VAT na terytorium Polski. Nie powstaje w związku z tym obowiązek rozliczenia podatku należnego w Polsce, ponieważ czynność ta – choć wykonywana przez polskiego przedsiębiorcę – pozostaje poza zakresem polskiej jurysdykcji podatku od towarów i usług. W praktyce skutkuje to wystawieniem faktury bez wykazanego VAT. Dokument taki powinien zawierać odpowiednią adnotację wskazującą podstawę prawną nieopodatkowania w Polsce, najczęściej poprzez wskazanie „odwrotne obciążenie” lub informację o zastosowaniu art. 28b ustawy o VAT i miejscu świadczenia poza terytorium kraju.
Jednocześnie należy podkreślić, że prawidłowe zastosowanie art. 28b wymaga, aby nabywca usługi posiadał status podatnika w rozumieniu przepisów VAT, czyli prowadził działalność gospodarczą w sposób samodzielny i ciągły. W przypadku kontrahentów spoza Unii Europejskiej, takich jak podmioty z USA, nie ma obowiązku weryfikacji numeru VAT UE, ponieważ system ten dotyczy wyłącznie transakcji wewnątrzwspólnotowych. Kluczowe znaczenie ma natomiast faktyczny charakter działalności kontrahenta oraz możliwość przypisania mu statusu podatnika na gruncie art. 28a ustawy o VAT.
W praktyce interpretacyjnej oraz w orzecznictwie organów podatkowych konsekwentnie przyjmuje się, że usługi świadczone na rzecz podmiotów spoza Unii Europejskiej, które spełniają przesłanki podatnika, również podlegają zasadzie ogólnej z art. 28b. Oznacza to, że brak siedziby na terytorium UE nie wpływa na możliwość zastosowania tego przepisu, a jedynie determinuje brak obowiązków raportowych w zakresie VAT-UE.
Z punktu widzenia obowiązków ewidencyjnych i raportowych szczególne znaczenie ma sposób oznaczenia transakcji w systemie KSeF. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z usługą świadczoną na rzecz kontrahenta spoza Unii Europejskiej, co oznacza, że transakcja ta nie podlega obowiązkowi wykazania w informacji podsumowującej VAT-UE. Wynika to wprost z zakresu tego obowiązku, który obejmuje wyłącznie transakcje wewnątrzwspólnotowe, tj. realizowane pomiędzy podatnikami z różnych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Brak obowiązku raportowania w UE
W konsekwencji właściwym oznaczeniem w KSeF jest NP1, które odnosi się do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT w Polsce, przy jednoczesnym braku obowiązku raportowania w systemie VAT-UE. Oznaczenie to znajduje zastosowanie w szczególności w przypadku usług świadczonych na rzecz kontrahentów spoza Unii Europejskiej, gdzie brak opodatkowania w Polsce wynika z miejsca świadczenia określonego w art. 28b, a jednocześnie transakcja nie podlega żadnym obowiązkom w zakresie informacji podsumowujących.
Dla porównania, oznaczenie NP2 zarezerwowane jest dla usług świadczonych na rzecz podatników z innych państw członkowskich Unii Europejskiej, które – poza brakiem opodatkowania w Polsce – podlegają obowiązkowi wykazania w informacji podsumowującej VAT-UE zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT. Różnica pomiędzy NP1 a NP2 ma więc charakter nie tylko techniczny, ale przede wszystkim systemowy, ponieważ odzwierciedla odmienny reżim raportowania podatkowego.
Zastosowanie prawidłowego oznaczenia NP1 w przypadku usług informatycznych świadczonych na rzecz kontrahenta z USA ma istotne znaczenie z perspektywy spójności danych przekazywanych w systemach administracji skarbowej. Pozwala ono jednoznacznie zakwalifikować transakcję jako pozostającą poza zakresem polskiego VAT oraz poza systemem VAT-UE, co eliminuje ryzyko niezgodności pomiędzy fakturą ustrukturyzowaną, ewidencją JPK_V7 oraz potencjalnymi danymi analitycznymi organów podatkowych.
W rezultacie prawidłowym działaniem jest wystawienie faktury bez VAT, z adnotacją o zastosowaniu art. 28b ustawy o VAT i miejscu świadczenia poza terytorium kraju, oraz oznaczenie transakcji w KSeF jako NP1, co w pełni odpowiada charakterowi tej transakcji oraz obowiązującym zasadom raportowania podatkowego.
