Samochód użyczony przez małżonka a koszty uzyskania przychodu
Wydatki eksploatacyjne (m.in. paliwo, serwis, przeglądy techniczne) samochodu osobowego użyczonego przedsiębiorcy przez małżonka i używanego w sposób mieszany mogą być kosztem podatkowym tylko w 75 procentach.
Przyjrzyjmy się temu na przykładzie przedsiębiorcy (opodatkowanego w formie tzw. podatku liniowego), który pozostaje w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Między małżonkami została zawarta umowa użyczenia, na podstawie której przedsiębiorca wykorzystuje samochód osobowy (z silnikiem spalinowym) w prowadzonej działalności gospodarczej. Umowa użyczenia została zawarta na czas nieokreślony.
Samochód osobowy został nabyty przez żonę przedsiębiorcy przed zawarciem małżeństwa i stanowi jej majątek osobisty. Nie został wniesiony do działalności gospodarczej przedsiębiorcy i nie jest środkiem trwałym. Nie jest również przedmiotem leasingu ani najmu. Samochód jest wykorzystywany zarówno do celów związanych z działalnością gospodarczą, jak i prywatnie (tzw. użytkowanie mieszane). Nie jest prowadzona ewidencja przebiegu pojazdu, o której mowa w art. 86a ust. 4 ustawy o VAT.
Przedsiębiorca ponosi wydatki związane z eksploatacją pojazdu, takie jak paliwo, serwis, ubezpieczenie OC i AC, opony, przeglądy techniczne, płyny i naprawy. Wydatki te dokumentuje fakturami wystawionymi na siebie jako przedsiębiorcę. Wartość samochodu przyjęta do ubezpieczenia nie przekracza 150 000 zł.
Pojawia się zatem pytanie, czy przedsiębiorca ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów 75 proc. wydatków eksploatacyjnych, w tym składek na ubezpieczenie OC i AC, związanych z użytkowaniem samochodu osobowego użyczonego przez małżonkę.
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów 25 proc. poniesionych wydatków, z zastrzeżeniem art. 23 ust. 1 pkt 36 ustawy o PIT, z tytułu kosztów używania samochodu osobowego, innego niż określony w art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT, na potrzeby prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej – jeżeli samochód osobowy jest wykorzystywany również do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą podatnika (art. 23 ust. 1 pkt 46a ustawy o PIT).
Wszelkie wydatki związane z korzystaniem z samochodu osobowego używanego także do celów prywatnych (tzw. użytkowanie mieszane) podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w wysokości 75 proc. tych wydatków (por. interpretacja indywidualna dyrektora KIS z 22 marca 2024 r., 0111‑KDIB2‑1.4010.16.2024.2.DD). Z opisu stanu faktycznego wynika, że użyczony samochód jest wykorzystywany w sposób mieszany oraz że nie jest prowadzona ewidencja przebiegu pojazdu, o której mowa w art. 86a ust. 4 ustawy o VAT (art. 23 ust. 5f–5h ustawy o PIT).
W ramach powyższego limitu (75 proc.) uwzględnia się również podatek VAT, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami nie stanowi on podatku naliczonego, a także naliczony VAT w tej części, w której podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia (art. 23 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT).
Ograniczenia te dotyczą firmowych samochodów osobowych, w tym używanych na podstawie umowy użyczenia (por. interpretacja dyrektora KIS z 16 kwietnia 2026 r., 0114‑KDIP2‑2.4011.4.2026.2.ASK; z 8 kwietnia 2019 r., 0113‑KDIPT2‑1.4011.72.2019.2.AP).
Należy zauważyć, że stosowanie limitu z art. 23 ust. 1 pkt 46a ustawy o PIT nie zależy od rodzaju napędu samochodu. Ograniczenie dotyczy zarówno pojazdów spalinowych, jak i elektrycznych czy wodorowych (interpretacja Dyrektora KIS z 28 kwietnia 2026 r., 0114‑KDIP3‑1.4011.263.2026.1.PT; z 14 maja 2025 r., 0114‑KDIP2‑2.4010.105.2025.4.SP/SJ).
Za wydatki eksploatacyjne objęte ograniczeniem z art. 23 ust. 1 pkt 46a ustawy o PIT nie uznaje się wydatków na ubezpieczenie samochodu osobowego, takich jak: • ubezpieczenie OC i NNW (interpretacja z 6 czerwca 2019 r., 0111‑KDIB1‑1.4010.159.2019.1.BS), • ubezpieczenie GAP (interpretacja z 5 lipca 2019 r., 0111‑KDIB1‑1.4010.212.2019.1.MF).
Jednocześnie należy pamiętać, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 47 ustawy o PIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów składek na ubezpieczenie samochodu osobowego w części przekraczającej proporcję, w jakiej kwota 150 000 zł pozostaje do wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia.
Ograniczenie to dotyczy wyłącznie składek, których wysokość zależy od wartości pojazdu, a więc: • ubezpieczenia AC (interpretacja z 30 czerwca 2025 r., 0115‑KDWT.4011.46.2025.2.AK; interpretacja KIS z 16 maja 2019 r., 0113‑KDIPT2‑1.4011.246.2019.1.MD), • ubezpieczenia GAP (interpretacja KIS z 5 lipca 2019 r., 0111‑KDIB1‑1.4010.212.2019.1.MF).
Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z 6 marca 2025 r. (0114‑KDIP3‑2.4011.945.2024.2.MT), ograniczenie to nie dotyczy składek OC i NNW, ponieważ ich wysokość nie zależy od wartości pojazdu. W konsekwencji składki OC mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów w 100 proc. (interpretacja z 9 maja 2025 r., 0115‑KDIT3.4011.245.2025.3.RS). Dotyczy to również samochodów używanych na podstawie umowy użyczenia (interpretacja z 16 kwietnia 2026 r., 0114‑KDIP2‑2.4011.4.2026.2.ASK).
Uwaga: Limit 150 000 zł odnosi się do wartości przyjętej dla celów ubezpieczenia, a nie do wartości początkowej pojazdu (interpretacja IS w Katowicach z 28 listopada 2007 r., IBPB3/423‑92/07/MS).
Uwaga: Jeżeli wartość samochodu przyjęta dla celów ubezpieczenia nie przekracza 150 000 zł, składki AC i GAP mogą być zaliczane do kosztów w całości (interpretacja KIS z 23 maja 2024 r., 0112‑KDIL2‑2.4011.182.2024.1.AA).
W analizowanym przypadku, skoro przedsiębiorca używa w działalności samochodu osobowego użyczonego przez żonę (stanowiącego jej majątek osobisty), a pojazd jest wykorzystywany w sposób mieszany, do kosztów uzyskania przychodów może zaliczyć 75 proc. wydatków eksploatacyjnych (łącznie z nieodliczonym VAT), takich jak paliwo, serwis, opony, przeglądy techniczne, płyny i naprawy. Natomiast wydatki na ubezpieczenie OC i AC mogą stanowić koszt w całości, ponieważ wartość samochodu przyjęta do ubezpieczenia nie przekracza 150 000 zł.
Przedsiębiorca musi jednak wykazać związek tych wydatków z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz odpowiednio je udokumentować.
Autor: Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy
