Darowizna od matki w gotówce a zwolnienie z podatku

Jeśli córka otrzymała darowiznę od matki w gotówce, a następnie wpłaciła ją na własne konto bankowe, nie można uznać udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy. To obdarowana), a nie darczyńca, dokonał ich wpłaty na rachunek bankowy. Nie zostały więc spełnione warunki zwolnienia określone w ustawie o podatku od spadków i darowizn.

Przyjrzyjmy się temu na przykładzie Czytelniczki, która otrzymała w gotówce darowiznę pieniężną w kwocie 100 000 zł od matki, którą obdarowana  niezwłocznie wpłaciła  na swój rachunek bankowy, wskazując jako tytuł wpłaty: „darowizna od mamy”. Fakt otrzymania darowizny w gotówce sytuacja związana była z wiekiem, stanem zdrowia  darczyńcy, tj. mamy (90 lat), jak również nieposiadaniem rachunku bankowego przez darczyńcę. Czy obdarowana może  skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn w stosunku do tej darowizny?

Warunki zwolnienia z podatku

W interesującym nas zakresie należy wskazać, że w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

Uwaga: Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie (art. 9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca (art. 14 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe (art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Do I grupy podatkowej zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (zob. art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Stosownie do art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku oraz

2) udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art. 4a ust. 1-2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Darowizn w gotówce nie spełnia warunków zwolnienia

W przypadku gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne, dla skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania konieczne jest spełnienie trzech warunków:

• otrzymanie darowizny od jednej z osób wymienionych w przepisie;
• złożenie zgłoszenia o nabyciu własności środków pieniężnych (poza sytuacją przewidzianą w   art. 4a ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn);
• udokumentowanie ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że Czytelniczka otrzymała darowiznę od matki w gotówce a następnie wpłaciła je na własne konto bankowe. W tej sytuacji nie można uznać udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy. Czytelniczka otrzymała „do ręki”, a nie w sposób wskazany w tym przepisie. To Czytelniczka (obdarowana), a nie darczyńca dokonał ich wpłaty na rachunek bankowy obdarowanej Czytelniczki. Taki sposób działania nie wyczerpuje norm omawianego przepisu.

W konsekwencji, otrzymana przez Czytelniczkę darowizna nie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 4a ust. 1 ustawy  i podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Zaprezentowane stanowisko podzielają organy podatkowe (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 lipca 2026 r., 0111-KDIB2-3.4015.174.2026.1.JS).

Autor: Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy