Podatnik powinien sprawdzić swojego kontrahenta

Do pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego istotne jest ustalenie, że na podstawie obiektywnych okoliczności powinien wiedzieć, że transakcje, w których uczestniczy stanowią nadużycie prawa do odliczenia VAT. Takie stanowisko wynika z wyroku WSA w Gdańsku z 5 stycznia 2012 r.

Z poczynionych przez organy ustaleń wynika, że wskazani na fakturach sprzedawcy, nie dokonywali dostaw paliwa na rzecz podatnika. Danymi rzekomych sprzedawców posłużono się w celu legalizacji obrotu paliwem pochodzącym z nieustalonych źródeł. Zdaniem Sądu kwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, bowiem nie wskazują podmiotów, które faktycznie były stronami tych transakcji. Nie stanowią więc, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Pojawiło się jednak pytanie, czy sytuacja, o której mowa może oznaczać pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego. Odpowiadając na to pytanie WSA w Gdańsku stwierdził, że uregulowanie zawarte w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT , będące podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zasadniczo nie jest sprzeczne z prawem wspólnotowym, ale o tyle, o ile służy, jako narzędzie do zapobiegania nadużyciom prawa podatkowego. WSA uznał, że podatnik nie dochował należytej staranności w sprawdzeniu swych kontrahentów, a tym samym nie może powoływać się na dobrą wiarę przy zawieraniu transakcji. Podatnik mając świadomość, że zakupywane paliwo pochodzi "ze wschodu", przy jednocześnie wyjątkowo niskiej, w porównaniu z warunkami rynkowymi, cenie tego paliwa, oraz mając na względzie okoliczności zawieranych transakcji (płatność tylko gotówką w dniu dostawy w kwocie łącznie kilku milionów zł) powinien był zachować należytą zapobiegliwość w dbaniu o własne interesy. Towarzyszące zawieranym transakcjom okoliczności wskazują, że podatnik zadbał wyłącznie o ich formalną stronę, tj. posiadanie faktur, natomiast nie przyłożył żadnej wagi do aspektu legalności obrotu. Co prawda jak wskazuje sąd przewidziana w art. 96 ust. 13 ustawy o VAT możliwość "sprawdzenia" kontrahentów nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem podatnika. Jednakże w okolicznościach takich, jakie miały miejsce w niniejszej sprawie, od podatnika należy wymagać podjęcia stosownych działań.

Wyrok WSA w Gdańsku z 5 stycznia 2012 r., I SA/Gd 1064/11

Przywołane akty prawne

Ustawa z 11 marca 2012 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 t.j.)