Odliczenie VAT z faktury wystawionej na dwóch nabywców
Z faktury wystawionej na dwóch nabywców każdy z nich ma prawo do odliczenia podatku VAT na zasadach ogólnych w granicach nabytego udziału. Organy podatkowe od lat potwierdzają możliwość wystawienia jednej faktury na kilku nabywców oraz prawo każdego z nich do odliczenia VAT w zakresie odpowiadającym ich udziałowi. Wskazują również, że brak określenia udziałów oznacza ich równość.
W praktyce obrotu gospodarczego występuje sytuacje, gdy daną usługę lub towar nabywają dwie firmy działające w porozumieniu. Może to mieć miejsce, w szczególności w przypadku realizacji wspólnych przedsięwzięć lub umowy konsorcjum. W takim przypadku w praktyce bywa wystawiona jedna faktura na obu nabywców. Czy zatem jeżeli towaru lub usługę nabyły dwie firmy działające w porozumieniu, to czy każda z tych firm może odliczyć podatek naliczony z faktury wystawionej na dwóch nabywców.
Faktura na dwóch nabywców
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w zakresie, w jakim nabyte towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Związek zakupów z działalnością opodatkowaną może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Odliczenie jest wyłączone, gdy towary lub usługi służą czynnościom zwolnionym lub niepodlegającym VAT.
Prawo do odliczenia przysługuje pod warunkiem spełnienia przesłanek pozytywnych z art. 86 ust. 1 oraz braku przesłanek negatywnych z art. 88 ustawy.
Kluczowe jest ustalenie, czy w przypadku wspólnego nabycia towaru lub usługi przez dwie firmy każda z nich może odliczyć VAT z jednej faktury wystawionej na dwóch nabywców.
Art. 106e ustawy o VAT wymaga, aby faktura zawierała dane nabywcy, w tym nazwę, adres i NIP. Struktura faktury ustrukturyzowanej FA(3) przewiduje możliwość wskazania więcej niż jednego nabywcy:
- Podmiot2 – główny nabywca (obowiązkowy),
- Podmiot3 – dodatkowy nabywca (fakultatywny), z rolą „4” oraz opcjonalnym polem „Udział”.
Pole „Udział” może zostać wypełnione wyłącznie wtedy, gdy w polu „Rola” wskazano wartość „4” (dodatkowy nabywca). Zgodnie z Podręcznikiem KSeF 2.0 (cz. II) system umożliwia wystawienie faktury na więcej niż jednego nabywcę. W takim przypadku: • dane pierwszego nabywcy umieszcza się w elemencie Podmiot2 struktury FA(3), • dane drugiego i kolejnych nabywców – w elemencie Podmiot3, z oznaczeniem roli „4”.
Dla faktur wystawianych na kilku nabywców przewidziano pole „Udział”, w którym można określić procentowy udział dodatkowego nabywcy (z Podmiot3). Różnica między 100 proc. a sumą udziałów dodatkowych nabywców stanowi udział nabywcy wskazanego w Podmiot2. Jeżeli pole „Udział” nie zostanie wypełnione, przyjmuje się, że udziały wszystkich nabywców są równe.
KSeF dopuszcza wystawienie faktury na kilku nabywców, a system nie weryfikuje sumy udziałów.
Odliczenie według udziału
Przykład: Jeżeli Spółka Y (60 proc.) i Spółka X (40 proc.) wspólnie nabywają usługę, a faktura wskazuje Y jako Podmiot2, X jako Podmiot3 z rolą „4” i udziałem 40 proc., to faktura jest prawidłowa. Każda spółka może odliczyć VAT proporcjonalnie do swojego udziału.
Uwaga: W przypadku niewskazania na fakturze z udziału, w jakim każdy z nabywców partycypuje w nabyte usłudze lub towarze przyjmuje się, że udziały występujących na fakturze nabywców są równe.
Organy podatkowe od lat potwierdzają możliwość wystawienia jednej faktury na kilku nabywców oraz prawo każdego z nich do odliczenia VAT w zakresie odpowiadającym ich udziałowi. Wskazują również, że brak określenia udziałów oznacza ich równość.
Dyrektor KIS w interpretacji z 4 stycznia 2018 r. (nr 0115-KDIT1-1.4012.794.2017.1.KM) potwierdził, że przepisy nie zakazują wystawiania faktur na więcej niż jeden podmiot. Warunkiem jest możliwość jednoznacznej identyfikacji każdego nabywcy (nazwa, adres, NIP). Każdy współnabywca może odliczyć VAT w części odpowiadającej jego udziałowi, o ile zakup służy czynnościom opodatkowanym i nie występują przesłanki negatywne z art. 88.
Podstawą odliczenia jest prawidłowo wystawiona faktura, a nie sama umowa między współnabywcami.
