Podatnik zwolniony z VAT nie wystawia faktur w KSeF
Spółka świadcząca usługi pośrednictwa w udzielania kredytów i pożyczek nie ma obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych. Wymóg ten nie dotyczy usług zwolnionych z VAT, czyli m.in. finansowych. Faktury mogą być wystawiane w formie papierowej lub elektronicznej, a nie w KSeF.
Przeanalizujmy przykład spółki prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa finansowego (PKD 66.19.Z – pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych). Usługi te są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. Spółka dokumentuje je fakturami zawierającymi zakres danych węższy niż określony w art. 106e ustawy o VAT, wystawianymi zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wystawiania faktur. Powstaje zatem pytanie, czy spółka świadcząca usługi pośrednictwa w udzielaniu kredytów i pożyczek na rzecz firm krajowych ma obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych, zwłaszcza że od 1 kwietnia 2026 r. co do zasady weszła w obowiązek korzystania z KSeF.
Faktury za usługi zwolnione z VAT
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 106b ust. 1–3 ustawy o VAT podatnik nie ma obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną na rzecz innych podatników. Obowiązek taki powstaje jedynie na żądanie nabywcy, zgłoszone w terminie trzech miesięcy od końca miesiąca, w którym wykonano usługę lub otrzymano zapłatę.
Od 1 lutego 2026 r. podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur (art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT). Od 1 kwietnia 2026 r. obowiązek ten stał się powszechny (art. 145l–145n ustawy o VAT).
Uwaga: Faktura ustrukturyzowana to faktura wystawiona przy użyciu KSeF i oznaczona numerem identyfikującym ją w systemie (art. 2 pkt 32a ustawy o VAT).
W interesującym nas zakresie kluczowy jest art. 106ga ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT, zgodnie z którym obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych nie dotyczy przypadków określonych w rozporządzeniu w sprawie wyłączeń z KSeF.
Ważne: W takich przypadkach podatnik wystawia faktury elektroniczne lub papierowe (art. 106ga ust. 3 ustawy o VAT).
Zgodnie z par. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie przypadków, w których nie ma obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych, obowiązek ten nie dotyczy świadczenia usług zwolnionych z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz 37–41 ustawy o VAT, jeżeli są one dokumentowane fakturami zawierającymi zakres danych węższy niż określony w art. 106e ustawy o VAT, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 106o ustawy o VAT.
Z kolei par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur określa, że faktura dokumentująca usługi zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7, 37–41 ustawy o VAT powinna zawierać jedynie:
- datę wystawienia i numer kolejny,
- dane podatnika i nabywcy,
- nazwę usługi,
- kwotę, której dotyczy dokument.
Uwaga: Art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT zwalnia z podatku m.in. usługi udzielania kredytów i pożyczek, usługi pośrednictwa w ich udzielaniu oraz zarządzanie nimi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
W odniesieniu do obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych przez spółkę świadczącą usługi pośrednictwa w udzielaniu kredytów i pożyczek innym podatnikom należy wskazać, że wyłączenie z KSeF ma zastosowanie, gdy łącznie spełnione są dwa warunki:
- usługi są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz 37–41 ustawy o VAT,
- są dokumentowane fakturami o zakresie danych węższym niż art. 106e ustawy o VAT, wystawianymi zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wystawiania faktur.
Obie przesłanki muszą być spełnione jednocześnie.
Jak wskazuje Podręcznik KSeF (cz. I), jedną z grup wyłączeń z obowiązku stosowania KSeF są czynności wymienione w rozporządzeniu w sprawie wyłączeń, w tym świadczenie usług zwolnionych z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7, 37–41 ustawy, udokumentowanych fakturami lub innymi dowodami.
W analizowanej sprawie oba warunki są spełnione:
- spółka świadczy usługi pośrednictwa w udzielaniu kredytów i pożyczek, zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT,
- faktury dokumentujące te usługi zawierają zakres danych węższy niż art. 106e ustawy o VAT, zgodnie z par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur.
W konsekwencji spółka nie ma obowiązku, a nawet nie powinna wystawiać tych faktur jako faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF. Stanowisko to potwierdzają organy podatkowe, m.in. interpretacja indywidualna dyrektora KIS z 25 marca 2026 r. (0111-KDIB3-1.4012.89.2026.2.IK). Należy jednak zaznaczyć, że gdyby spółka dokumentowała te usługi fakturami zawierającymi pełny zakres danych wymagany art. 106e ustawy o VAT, wówczas faktury te powinny być wystawiane w KSeF.
Faktury za usługi opodatkowane muszą być w KSeF
Warto również pamiętać, że obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych nie dotyczy przypadków wskazanych w art. 106ga ust. 2 ustawy o VAT, w tym sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (art. 106ga ust. 2 pkt 4).
Ponadto istnieje możliwość wyboru tzw. opcji opodatkowania usług pośrednictwa finansowego, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41 ustawy o VAT, świadczonych na rzecz podatników. Warunkiem jest:
- posiadanie statusu podatnika VAT czynnego,
- złożenie pisemnego zawiadomienia do naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego podatnik rezygnuje ze zwolnienia (art. 43 ust. 22–24 ustawy o VAT).
Jeżeli spółka skorzystałaby z tej opcji, wówczas usługi udzielania kredytów i pożyczek firmom muszą być dokumentowane fakturami ustrukturyzowanymi.
