Ostatni moment na uporządkowanie rozliczeń przed JPK CIT i PIT
Już w 2027 roku większość podatników CIT i PIT będzie musiała przesłać do urzędu skarbowego dane wynikające z ksiąg i ewidencji za 2026 r. Doradcy podatkowi zwracają uwagę, że to nie tylko nowy obowiązek techniczny, ale też większe ryzyko kwestionowania rozliczeń. Fiskus zyska duży wolumen danych, które pozwolą mu szybciej zweryfikować m.in. koszty podatkowe, ceny transferowe czy podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Dlatego przedsiębiorcy powinni bieżący, 2026 rok, wykorzystać do uporządkowania firmowych rozliczeń.
Przypomnijmy, że JPK w podatkach dochodowych wdrażany jest stopniowo. Chodzi o obowiązek przesyłania urzędowi skarbowemu prowadzonych w formie elektronicznej ksiąg i ewidencji.
W pierwszej kolejności - od 2025 r. - obowiązek składania JPK CIT objął największych podatników (przychód powyżej 50 milionów euro) oraz podatkowe grupy kapitałowe. Księgi za 2025 r. trzeba przesłać w 2026 r. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązek raportowania dotyczy większości podatników zarówno CIT, jak i PIT (także płacących ryczałt od przychodów ewidencjonowanych) – tych, którzy składają miesięczne pliki JPK VAT. Księgi za 2026 r. trzeba będzie przesyłać w 2027 roku. Od 2027 r. obowiązek obejmie pozostałe podmioty, także te, które nie składają JPK VAT albo rozliczają VAT kwartalny - te podmioty złożą pliki w 2028 r.
Czytaj też w LEX: JPK_CIT - jakie dane należy raportować >
Czas na weryfikację rozliczeń
Mimo iż przedsiębiorcy będą składać pliki JPK raz w roku, to w połączeniu z KSeF skarbówka zyska ogromny wolumen danych. Umożliwi to analizowanie rozliczeń podatników automatycznie, w sposób ciągły, bez wszczynania formalnej kontroli. Eksperci zwracają uwagę, że należy się do tego odpowiednio przygotować.
- JPK w podatkach dochodowych dotyczy nie tylko kwestii księgowych. Jako doradcy podatkowi uważamy, że wprowadzenie tego obowiązku to dobry moment, by zweryfikować takie obszary, jak rozliczenie wydatków stanowiących i niestanowiących koszty uzyskania przychodu, rozliczenie kosztów w czasie, ewidencję środków trwałych oraz ceny transferowe. Należy pamiętać, że urzędy skarbowe zyskują tyle danych, że widoczne będą wszelkie wyjątki w rozliczeniach, zarówno w ramach jednej organizacji (np. gdy dana kategoria kosztów była traktowana niejednolicie), jak i na tle innych podmiotów z branży. Dlatego warto wykorzystać 2026 rok na firmowe porządki. Przed wdrożeniem raportowania warto zrobić przegląd podatkowy i naprawić ewentualne nieprawidłowości, żeby móc przedstawić urzędowi spójne rozwiązania - mówi Anna Nowakowska, doradca podatkowy, menedżer ds. podatków dochodowych w kancelarii Chojnacka & Łagowski Doradcy Podatkowi.
W plikach JPK podatnicy będą przekazywać urzędowi skarbowemu: numery faktur, zapisy księgowe, zestawienia obrotów i sald, dane identyfikacyjne kontrahentów, znaczniki kont rachunkowych, dane dotyczące środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, różnice między wynikiem bilansowym a podatkowym oraz dodatkowe dane niezbędne do rozliczeń podatków dochodowych.
Czytaj też w LEX: JPK_CIT - jak się przygotować >
Firmy prowadzące księgi rachunkowe będą przekazywać: Jednolity Plik Kontrolny Księgi Rachunkowe Podatek Dochodowy (JPK_KR_PD) i Jednolity Plik Kontrolny Środki Trwałe (JPK_ST_KR). Firmy prowadzące PKPiR przekażą: Jednolity Plik Kontrolny Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów (JPK_PKPIR) i Jednolity Plik Kontrolny Środki Trwałe (JPK_ST). Ryczałtowcy złożą Jednolity Plik Kontrolny Ewidencja Przychodów (JPK_EWP) i JPK_ST.
Czytaj też w LEX: Mapowanie kont do znaczników JPK_KR_PD – jak zrobić to spójnie i bez błędów >
O czym dowie się fiskus
Anna Nowakowska zwraca uwagę na kilka newralgicznych obszarów. Firmy będą miały obowiązek oznaczania, czy dany wydatek stanowi koszt uzyskania przychodów (KUP) czy nie (NKUP), co daje organom podatkowym dużo szersze pole do analiz. Zwiększa to ryzyko sporów, zwłaszcza w razie braku uzasadnienie związku z przychodami czy niejednolitym traktowania danej kategorii kosztów. Spory mogą też dotyczyć rozliczenia kosztów dotyczących więcej niż jednego roku podatkowego. Należy zwracać szczególną uwagę na rozliczenia kosztów na przełomie poszczególnych lat, gdzie przesunięcia mają istotny wpływ na wynik.
Czytaj też w LEX: JPK_PIT – jak się przygotować do raportowania w ramach nowych struktur >
Informacje zawarte w plikach JPK zwiększają tez ryzyko sporów w zakresie cen transferowych. Organy podatkowe zyskają szybki dostęp do informacji dotyczących transakcji z podmiotami powiązanymi, także tych, które nie przekraczają progów dokumentacyjnych. Ułatwi to oszacowanie łącznej wartości transakcji na potrzeby obowiązków dokumentacyjnych, identyfikowanie transakcji z podmiotami zlokalizowanymi w rajach podatkowych oraz podmiotami powiązanymi kapitałowo lub personalnie.
Czytaj też w LEX: JPK_EWP - Jednolity Plik Kontrolny dla ewidencji przychodów >
Ważna polityka rachunkowości
Piotr Mielnik, doradca podatkowy i dyrektor Działu Księgowości w Exco A2A Polska, podkreśla, że firmy prowadzące księgi rachunkowe powinny posiadać aktualną i stosowaną dokumentację zasad rachunkowości. Tymczasem część jednostek nie posiada jej w wymaganym zakresie albo nie aktualizuje wraz ze zmianami w działalności.
Zgodnie z art. 10 ustawy o rachunkowości dokumentacja ta określa m.in. rok obrotowy, metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, a także sposób prowadzenia ksiąg, w tym zakładowy plan kont, wykaz ksiąg i opis systemu przetwarzania danych.
Czytaj też w LEX: Ewidencja usług parkingowych od 1 kwietnia 2026 r. >
– Nowa struktura JPK_KR_PD będzie zawierała m.in. zestawienie obrotów i sald, zapisy dziennika, dane identyfikujące kontrahentów, znaczniki kont oraz informacje pokazujące przejście od wyniku finansowego do podstawy opodatkowania. Urząd będzie mógł szybciej sprawdzić, na jakich kontach i w jakich okresach ujęto poszczególne operacje, które pozycje wpływały na przychody podatkowe i koszty uzyskania przychodów oraz jak i kiedy rozliczono korekty i różnice pomiędzy wynikiem rachunkowym a podatkowym – mówi Piotr Mielnik.
Zobacz w LEX: Kalendarz najważniejszych zmian w podatkach w 2026 r. >
– Przygotowanie do raportowania nie powinno ograniczać się do sprawdzenia, czy system księgowy potrafi wygenerować plik XML. Należy zweryfikować politykę rachunkowości i plan kont, uporządkować kartoteki kontrahentów, prawidłowo przypisać znaczniki oraz wyodrębnić operacje o odmiennych skutkach podatkowych. Warto wcześniej, testowo wygenerować JPK_KR_PD i uzgodnić jego dane z bilansem, rachunkiem zysków i strat, rozliczeniem CIT, JPK_VAT oraz informacjami z KSeF. Sama techniczna poprawność pliku nie oznacza jeszcze, że dane są kompletne, prawidłowe i logicznie spójne – dodaje.
