Jednostka samorządu terytorialnego a KSeF
Jednostka Samorządu Terytorialnego jest czynnym podatnikiem VAT. Wykonujemy zarówno zadania publiczne, jak i czynności o charakterze cywilnoprawnym, podlegające opodatkowaniu VAT (np. najem, dzierżawa, sprzedaż nieruchomości, refakturowanie mediów). W związku z planowanym obowiązkiem korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) mamy wątpliwość, czy JST będzie zwolniona z obowiązku wystawiania faktur za pośrednictwem KSeF - na pytanie Czytelnika odpowiada Rafał Styczyński, doradca podatkowy.
JST nie będą zwolnione z KSeF, również będą muszą z niego korzystać w zakresie czynności cywilnoprawnych.
Zgodnie z art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy posiadający siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju są obowiązani wystawiać faktury przy użyciu KSeF. Krajowy System e-Faktur jest systemem teleinformatycznym służącym do wystawiania i otrzymywania tzw. faktur ustrukturyzowanych. Po wejściu w życie obowiązkowego KSeF, podatnicy VAT będą zobowiązani do wystawiania faktur sprzedażowych wyłącznie w formie faktur ustrukturyzowanych, przesyłanych do systemu i uznawanych za wystawione w momencie ich przyjęcia przez system.
Nie ma zwolnienia dla JST
Co istotne, przepisy nie przewidują generalnego wyłączenia JST z obowiązku stosowania KSeF. Ustawodawca nie wprowadził szczególnego zwolnienia dla jednostek sektora finansów publicznych ani dla organów administracji publicznej jako takich.
Kluczowe znaczenie ma więc nie status „JST”, lecz status „podatnika VAT” w odniesieniu do danej czynności.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 6 ustawy o VAT, jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami VAT w zakresie czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Nie są natomiast uznawane za podatników w zakresie realizacji zadań publicznych wykonywanych w reżimie publicznoprawnym.
Oznacza to, że JST funkcjonuje w podwójnej roli:
- jako organ władzy publicznej – w zakresie zadań własnych i zleconych,
- jako podatnik VAT – w zakresie czynności cywilnoprawnych (np. najem, dzierżawa, sprzedaż nieruchomości, refakturowanie mediów, odpłatne usługi komunalne).
Należy wyraźnie podkreślić, że obowiązek korzystania z KSeF obejmuje wyłącznie czynności podlegające przepisom o VAT i dokumentowane fakturą. Czynności realizowane w ramach władztwa publicznego, takie jak wydawanie decyzji administracyjnych, pobór opłat o charakterze daninowym czy wykonywanie zadań ustawowych bez podstawy cywilnoprawnej, nie podlegają opodatkowaniu VAT i nie wymagają wystawiania faktur. W tym zakresie KSeF nie znajdzie zastosowania, ale wynika to z braku obowiązku fakturowania, a nie z podmiotowego zwolnienia JST jako takich.
Kiedy JST wystawia faktur w KSeF
Istotne znaczenie ma również obowiązkowa centralizacja rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego. Obecnie podatnikiem VAT jest sama JST, a nie jej jednostki organizacyjne, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej czy zakłady budżetowe. Oznacza to, że wszelkie faktury wystawiane przez te jednostki są formalnie wystawiane w imieniu i na rzecz JST jako jednego podatnika. W konsekwencji obowiązek korzystania z KSeF będzie obejmował całą strukturę organizacyjną JST w zakresie czynności opodatkowanych. W praktyce wymaga to odpowiedniego przygotowania organizacyjnego, nadania uprawnień w systemie, dostosowania systemów finansowo-księgowych oraz wdrożenia procedur wewnętrznych.
Nie można zatem przyjąć, że JST będą całkowicie zwolnione z obowiązku korzystania z KSeF. Obowiązek ten będzie je obejmował w takim zakresie, w jakim wykonują działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów o VAT. Brak jest podstaw prawnych do wprowadzenia ogólnego wyłączenia dla tej kategorii podmiotów. Ewentualne wyłączenia lub szczególne regulacje mogą dotyczyć określonych rodzajów transakcji, lecz nie wynikają one z samego statusu jednostki samorządu terytorialnego.
Podsumowując, należy stwierdzić, że jednostki samorządu terytorialnego nie są zwolnione z obowiązku korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur jako takie. W zakresie czynności wykonywanych jako podatnicy VAT będą zobowiązane do wystawiania faktur ustrukturyzowanych za pośrednictwem KSeF. Jedynie w obszarze realizacji zadań publicznych, w którym nie występują jako podatnicy VAT i nie mają obowiązku wystawiania faktur, system ten nie będzie miał zastosowania. W praktyce oznacza to konieczność kompleksowego przygotowania JST do funkcjonowania w nowym modelu fakturowania elektronicznego.
