Jak rozwiązać problem ofiar ulgi meldunkowej
Korespondencja między ważnymi instytucjami trwa w najlepsze, a ofiary tzw. ulgi meldunkowej nadal nie mogą dochodzić swoich praw, czyli zwrotu nienależnie pobranych podatków. Prezes NSA odpisał prezesowi Trybunału Konstytucyjnego, a minister finansów odpowiedział Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Konsensusu nadal brak.
Po odrzuceniu 8 skarg podatników przez NSA, które opisaliśmy na naszym portalu, do prezesa NSA skierował pismo Prezes Trybunału Konstytucyjnego. Przypomnijmy, w postanowieniach z 8 czerwca 2026 r., NSA odrzucił skargi o wznowienie postępowania sądowego, wniesione w związku z wyrokiem TK z 9 lipca 2025 r., sygn. SK 64/20 uznającym przepis dotyczący tzw. ulgi meldunkowej, w zakresie, w jakim uzależnia skorzystanie przez podatnika ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych od złożenia oświadczenia o zameldowaniu za niekonstytucyjny.
Prezes TK apeluje o przestrzeganie konstytucyjnych praw
O co apelował prezes TK w piśmie do prezesa NSA? Napisał w nim, że z informacji przekazanych przez media wynika, że zdaniem NSA konieczną podstawą wznowienia postępowania jest ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw. A zatem wznowienie postępowania sądowego jest - zgodnie ze stanowiskiem NSA - niemożliwe bez decyzji organów władzy wykonawczej, które – jak powszechnie wiadomo - łamiąc wyraźny nakaz konstytucyjny, odmawiają publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Prezes TK podkreślił, że stanowisko NSA pozostaje w sprzeczności z praktyką Trybunału Konstytucyjnego. Przytoczył wiele wyroków na potwierdzenie swojej argumentacji. Wskazał, że w wyroku z 23 września 2025 r., sygn. P 3/25 , Trybunał orzekł bowiem, że art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zaistnienie obowiązku jego stosowania przez wszystkie organy władzy publicznej aktualizuje się dopiero z chwilą dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z Konstytucją. Wcześniej w sprawie o sygn. K 47/15 Trybunał stwierdził, że ostateczność i powszechna moc obowiązująca wyroków Trybunału wyklucza ich skuteczne zakwestionowanie przez inne organy państwa. Przeciwnie, są one zobowiązane do wykonania i respektowania wyroków Trybunału. Z kolei w wyroku z 11 sierpnia 2016 r., sygn. K 39/16 TK stwierdził, że już w momencie publicznego ogłoszenia wyroku Trybunału przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją tracą przymiot domniemania konstytucyjności. Jednocześnie wszystkie organy państwa już od tego momentu mają obowiązek powstrzymania się od stosowania niekonstytucyjnych regulacji.
- Odrzucenie skarg o wznowienie postępowania sądowego w powyższych sprawach jest szczególnie niebezpieczne dla systemu prawnego, ponieważ wyklucza realizację konstytucyjnych praw i wolności o charakterze majątkowym w zakresie zagwarantowanym wprost w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jedyną przyczyną takiego stanu rzeczy okazuje się odmowa realizacji konstytucyjnego obowiązku ogłoszenia orzeczenia TK w Dzienniku Ustaw. Delikt organów władzy wykonawczej - Prezesa Rady Ministrów i Prezesa Rządowego Centrum Legislacji - przesądził zatem o zamknięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny możliwości dochodzenia praw zagwarantowanych w Konstytucji, mimo że Trybunał wskazał w swym orzecznictwie odmienne zasady wykonywania jego orzeczeń przez sądy. Oczekuję zatem przekazania stanowiska zawartego w niniejszym piśmie do wiadomości wszystkim sędziom sądów administracyjnych – napisał Prezes TK.
Prezes NSA: Ingerencja jest niedopuszczalna
Prezes NSA w odpowiedzi na pismo Prezesa TK stwierdził, że jego kompetencje nie obejmują nadzoru nad orzeczniczą działalnością sędziów sądów administracyjnych.
-Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Ingerencja w sprawowanie wymiaru sprawiedliwości jest niedopuszczalna – podkreślił Prezes NSA.
Jednocześnie poinformował, że jeszcze nie zostały opublikowane uzasadnienia do postanowień wydanych 8 czerwca br.
- Chciałbym zapewnić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powoływane są wyroki Trybunału Konstytucyjnego, także nieopublikowane w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przykład można podać orzeczenie NSA z 26 lutego 2026 r. (sygn. akt I OSK 2443/24) oraz nieprawomocne wyroki WSA w Krakowie z 30 marca 2026 r. (sygn. akt I SA/Kr 59/26) i WSA w Białymstoku z 28 maja 2026 r. (sygn. akt II SA/Bk 69/26) – wskazał prezes NSA.
Jednocześnie poinformował, że treść pisma Prezesa TK została przekazana do wiadomości wszystkim sędziom NSA.
RPO po raz kolejny interweniuje w MF
W sprawie ofiar ulgi meldunkowej korespondencja toczy się też między Rzecznikiem Praw Obywatelskich a Ministerstwem Finansów. RPO po raz kolejny zwrócił się do ministra finansów w tej sprawie, uznając poprzednią odpowiedź za nierozwiązującą problemów podatników. Zdaniem Rzecznika, wbrew stanowisku organów, wyrok T K z 9 lipca 2025 r. może stanowić podstawę wznowienia postępowania, zgodnie z art. 240 par. 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej.
Minister odpisał jednak, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydaną na podstawie ustawowego przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją RP orzekł TK w wyroku z 9 lipca 2025 r. powinien być złożony w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie przedmiotowego orzeczenia, tj. od dnia publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Zachowanie ustawowego terminu do złożenia wniosku jest warunkiem niezbędnym do wszczęcia postępowania wznowieniowego.
- Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, to nie rozpoczął jeszcze biegu miesięczny termin, o którym mowa w art. 241 par. 2 pkt 2 O.p., uprawniający podatnika do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Złożenie wniosku wznowieniowego przed publikacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest przedwczesne, a w konsekwencji nieskuteczne – stwierdził Jarosław Neneman.
Wskazał. że stanowisko to znalazło potwierdzenie również w orzecznictwie NSA, który postanowieniem z 18 marca 2026 r. sygn. akt II FSK 982/25 odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie tzw. „ulgi meldunkowej. Wskazał też na analogiczne rozstrzygnięcia jakie wydał WSA w Gdańsku, który w wyrokach z 11 marca 2026 r., o sygnaturach I SA/Gd 992/25 oraz I SA/Gd 993/25 oddalił skargi. Pominął wyrok WSA w Lublinie prezentujący odmienne stanowisko w tej sprawie.
- Przedawnienie zobowiązania podatkowego niesie za sobą szerokie skutki w sferze podatkowej. Wskutek przedawnienia zobowiązanie podatkowe wygasa i nie ma już możliwości wypowiadania się na temat jego kształtu ani w formie decyzji organu podatkowego, ani też poprzez skuteczne złożenie korekty deklaracji podatkowej. Jednocześnie wygasa prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty lub stwierdzenie nadpłaty – stwierdził Jarosław Neneman w imieniu ministra finansów i gospodarki w przedmiotowym piśmie.
Wskazał, że przepisy O.p. określają zarówno przesłanki wznowienia postępowania, jak i granice wzruszania ostatecznych rozstrzygnięć podatkowych, które w przypadku uznania przez TK danej regulacji za sprzeczną z Konstytucją nie pozwalają na ich nieograniczone wzruszanie z uwagi na upływ terminu przedawnienia.
- Całkowite wyłączenie skutków przedawnienia w sprawach związanych z wyrokami TK mogłoby prowadzić do powstania stanu długotrwałej niepewności prawnej oraz utrudniać planowanie finansów publicznych – napisał Neneman.
Na apel RPO o ponowną analizę sprawy i działań legislacyjnych, Ministerstwo Finansów odpisało, że nie ma takiej potrzeby.
- Mając na uwadze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i TSUE akceptowany jest stan, w którym po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie jest możliwy zwrot nadpłaty podatku, nie ma uzasadnienia dla wprowadzenia w Ordynacji podatkowej zmian w zakresie weryfikacji w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznych po wydaniu orzeczenia przez TK, w sytuacji gdy upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz wprowadzenia szczególnego reżimu dla nadpłat konstytucyjnych w kontekście instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego” – stwierdzono w piśmie do RPO.
Odnosząc się natomiast do pytania o możliwość podjęcia inicjatywy na poziomie legislacyjnym adresowanej do osób fizycznych, które nie skorzystały z ulgi meldunkowej, ponieważ nie złożyły oświadczenia o zameldowaniu w zbywanym lokalu, budynku mieszkalnym, Jarosław Neneman w imieniu ministra finansów i gospodarki ponownie poinformował rzecznika Praw Obywatelskich, że nie przewiduje się wprowadzenia specjalnych rozwiązań dla tej grupy podatników.
