Prywatni inwestorzy mają czas do końca kwietnia, by złożyć PIT-38 za 2025 r. i zapłacić wynikający z tej deklaracji podatek. Po raz drugi samodzielnie rozliczają w nim dochody lub straty z inwestycji w fundusze kapitałowe, na zasadach analogicznych dla inwestycji w akcje, według stawki 19 proc. Wynika tak z art. 30b ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT, w treści obowiązującej od początku 2024 r.
- Zmiana sposobu rozliczania inwestycji w fundusze kapitałowe to jedna z najistotniejszych zmian dla prywatnych inwestorów, jaka miała miejsce w ostatnich latach. Oczywiście, dużym ułatwieniem przy wypełnianiu zeznania powinny być informacje PIT-8C, wystawiane w przypadku inwestowania w Polsce - mówi Piotr Zaremba, doradca podatkowy z kancelarii Paczuski Taudul Doradcy Podatkowi.
Co się zmieniło w rozliczeniu inwestorów
Inwestorzy muszą sami rozliczyć dochody lub straty z inwestycji w fundusze kapitałowe.
Od 2024 r. obowiązuje nowe brzmienie art. 30b ustawy o PIT, zgodnie z którym od dochodów uzyskanych:
- z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających,
- z odpłatnego zbycia udziałów (akcji),
- z odpłatnego zbycia udziałów w spółdzielni,
- z tytułu objęcia udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny,
- z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych
– podatek dochodowy wynosi 19 proc. uzyskanego dochodu.
Wcześniej inwestorzy nie musieli nic robić, bo podatek był rozliczany ryczałtowo (na podstawie art. 30a ustawy o PIT). Polski fundusz jako płatnik sam pobierał daninę i wpłacał do urzędu skarbowego. Inwestor otrzymywał więc kwotę netto pomniejszoną o PIT. Tylko w przypadku inwestycji w zagraniczne fundusze musiał sam rozliczyć podatek.
Jakie straty można odliczyć
- Ten dodatkowy obowiązek administracyjny powinien być jednak z nawiązką zrekompensowany przez możliwość wykorzystania strat w przypadku mniej udanych inwestycji funduszowych, co w ogólnym rozrachunku powinno przełożyć się na niższy łączny podatek do zapłaty dla wielu inwestorów - mówi Piotr Zaremba.
Nowe przepisy umożliwiają rozliczenie dochodu lub straty z inwestycji w fundusz z dochodem lub stratą z innych inwestycji, np. w akcje, co w skali całego roku może zmniejszyć wysokość podatku do zapłaty.
Możliwe jest rozliczenie:
- strat z tytułu umorzenia jednostek funduszu z dochodami ze zbycia akcji,
- strat ze zbycia akcji z dochodami z umorzenia jednostek funduszu,
- strat z tytułu umorzenia jednostek funduszu z dochodami z umorzenia innych jednostek funduszy kapitałowych.
Przykład: Inwestor osiągnął w 2025 r. 20 tys. zł dochodu z funduszu inwestycyjnego. Jednocześnie miał 5 tys. zł straty ze sprzedaży giełdowych akcji. W PIT-38 za 2025 r. od dochodu z funduszu może odjąć straty z akcji, dzięki czemu zapłaci 2850 zł podatku (15 tys. zł x 19 proc.). Gdyby takie rozliczenie nie było możliwe, zapłaciłby 3800 zł podatku (20 tys. zł x 19 proc.).
KAS przygotuje zeznanie za podatnika
Jak wyjaśnia Jakub Sobieski, radca prawny, doradca podatkowy, assistant manager w ALTO, inwestor, który w trakcie 2025 r. zrealizował odkupienie jednostek uczestnictwa, powinien otrzymać od funduszu do końca lutego informację PIT-8C. W tym dokumencie znajdują się kwoty przychodów i kosztów dotyczące wszystkich transakcji podlegających opodatkowaniu, zrealizowanych w trakcie roku na jednostkach tego funduszu.
- Analogiczną informację PIT-8C otrzymał urząd skarbowy właściwy dla inwestora. Na jej podstawie w systemie Twój e-PIT przygotowane zostało wstępnie uzupełnione zeznanie PIT-38. W sytuacji, w której inwestor otrzymał kilka informacji PIT-8C (np. z różnych funduszy lub biur maklerskich), zeznanie będzie przygotowane z uwzględnieniem kwot ze wszystkich wystawionych dokumentów. Jeżeli inwestor nie będzie dokonywał żadnych zmian w zeznaniu (np. nie będzie rozliczał strat z lat ubiegłych), wystarczy zaakceptować przygotowane zeznanie do końca kwietnia. W przypadku braku zaakceptowania, zeznanie zostanie uznane za złożone z upływem tego terminu. Również do końca kwietnia inwestor będzie zobowiązany do zapłaty podatku w kwocie wynikającej z zeznania, o ile zrealizowane inwestycje wygenerowały dochód - mówi Jakub Sobieski.
Jaki jest termin na rozliczenie strat
Co jeśli podatnik uzyskał w 2025 r. dochody niższe od strat i nie ma ich od czego odliczyć? Jeśli ktoś nie wykorzysta straty w tym roku, będzie mógł to zrobić w kolejnych pięciu latach podatkowych.
Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o PIT, o wysokość straty poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:
- obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. wysokości tej straty, albo
- obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 mln zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. wysokości tej straty.
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 9 ust. 6, przepis ust. 3 ma zastosowanie do strat:
- z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce, udziałów w spółdzielni, papierów wartościowych, w tym z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na rynku regulowanym w ramach krótkiej sprzedaży;
- z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych;
- z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych;
- z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny;
- z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych.
To oznacza, że inwestor może jednorazowo odliczyć np. stratę z funduszy kapitałowych za 2025 r. od dochodów z akcji za 2025 r., jeśli strata mieści się w limicie 5 mln zł i ma od czego ją odliczyć. Jeśli nie ma wystraczająco wysokich dochodów, będzie mógł odliczyć stratę w ciągu pięciu lat - do 2030 r.
Co ze stratami z lat poprzednich
Przepisy pozwalają również odliczyć w zeznaniu za 2025 r. straty z inwestycji giełdowych, poniesione w latach poprzednich.
- Dochód uzyskany w 2025 r. z transakcji realizowanych na jednostkach uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, może być pomniejszony m. in. o straty wygenerowane na inwestycjach kapitałowych w latach poprzednich. Przepisy ustawy o PIT dopuszczają rozliczenie straty w pięciu kolejnych, następujących po sobie latach podatkowych. W praktyce, w odniesieniu do 2025 r. podatnik może rozliczyć m. in. straty z inwestycji w akcje z lat 2020-2024, o ile nie zostały uprzednio rozliczone. Inwestorzy mają również możliwość uwzględnienia w rozliczeniu strat na funduszach z 2024 r., ponieważ był to pierwszy rok obowiązywania nowych zasad opodatkowania inwestycji w fundusze - wyjaśnia Jakub Sobieski.
Dodaje, że podatnicy, którzy posiadają nierozliczone straty z inwestycji w akcje z lat poprzednich, muszą pamiętać o wpisaniu ich we właściwe pole zeznania PIT-38. W zeznaniu przygotowanym przez administrację skarbową co do zasady nie znajdzie się bowiem wyliczona maksymalna kwota straty do odliczenia z lat poprzednich. Rozliczając straty z poszczególnych lat, trzeba również pamiętać o stosowaniu ograniczeń przewidzianych w tym zakresie w przepisach.
Uwaga! Nie można odliczyć strat z inwestycji w fundusze kapitałowe poniesionych przed 2024 r., czyli przed zmianą przepisów. Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, straty z tytułu umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych można po raz pierwszy odliczyć w zeznaniu rocznym składanym za 2025 rok (odliczeniu podlega strata poniesiona w 2024 r.).
Czytaj również: Mieszkanie w innym mieście może być firmowym kosztem, ale nie zawsze
