W roku 2026 instytucja fundacji rodzinnej będzie obchodziła swoje trzecie urodziny (22 maja 2023 r. ustawa o fundacji rodzinnej weszła w życie). Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim na dzień 31 grudnia 2025 zarejestrował 3140 fundacji rodzinnych. Samych wniosków o rejestrację wpłynęło ponad pięć tysięcy, a średni okres oczekiwania na rejestrację wynosi ok. czternastu miesięcy - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny, wspólnik kancelarii Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy.
Bezsprzecznie należy ocenić, że długo wyczekiwana przez polskich przedsiębiorców instytucja, której celem jest zapewnienie wdrożenia kompleksowych projektów sukcesji, cieszy się dużą popularnością. Pomimo zawetowanej w dniu 27 listopada 2025 r. próby nowelizacji ustawy o CIT w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnej, dynamika składanych wniosków nie zmalała. W całym 2025 r. wpisano 1170 fundacji rodzinnych w porównaniu z 1545 w roku 2024. Przy czym spadek zarejestrowanych fundacji rodzinnych w porównaniu z rokiem 2024 nie wynika ze spadku liczby składanych wniosków (złożono 2743 wnioski), a z okresu rejestracji, który co najmniej dwukrotnie się wydłużył.
Fundacja rodzinna staje się naturalną konstrukcją prawną funkcjonowania firm rodzinnych, zwłaszcza tych, które planują swoją działalność w perspektywie długoterminowej, wielopokoleniowej. Aktualnie rozpoczęły się prace legislacyjne nad kompleksową oceną dotychczas funkcjonujących przepisów ustawy o fundacji rodzinnej, jak i pozostałych ustaw, odnoszących się do niniejszej instytucji. Wynika to z art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej, w ramach którego to przepisu przewidziano, że Rada Ministrów po upływie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy o fundacji rodzinnej dokona przeglądu funkcjonowania poszczególnych przepisów tej ustawy. Następnie przedłoży Senatowi i Sejmowi stosowną informację o skutkach jej obowiązywania, wraz z ewentualnymi propozycjami zmian legislacyjnych. Na marginesie, to właśnie argument nieprzestrzegania przez Ministerstwo Finansów (jako autora projektu nowelizacji z dnia 29 sierpnia 2025 r.) powyższej regulacji ustawowej, był podstawą do zastosowania weta przez prezydenta.
Do bieżących prac legislacyjnych zainicjowanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii zaproszono również wiele organizacji, w tym samorządy zawodowe. To co należy docenić i założyć za dobre rokowania na przyszłość, to otwartość na kompleksowe zmiany, których celem jest usprawnienie funkcjonowania w praktyce instytucji fundacji rodzinnej, a nie wyłącznie aspektów podatkowych. Oczywiście problematyka nadużywania niniejszej instytucji wyłącznie dla celów podatkowych, jest przedmiotem prac, ale celem jest wypracowanie takich rozwiązań, które nie będą negatywne dla adresatów ustawy, czyli firm rodzinnych. Innymi, istotnymi zagadnieniami wymagającymi korekt to przede wszystkim przyśpieszenie procesu rejestracji i digitalizacja Rejestru Fundacji Rodzinnych, doprecyzowanie beneficjenta w rozumieniu spełniania kryteriów Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, a także doprecyzowanie wielu postanowień ustawy o fundacji rodzinnej w zakresie wyzwań, jakie pojawiły się w praktyce.
Piotr Aleksiejuk, radca prawny, wspólnik kancelarii Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy
