Wydatek energetyczny a obciążenie termiczne na stanowisku pracy
Trudność pracy fizycznej można odwzorować według wydatku energetycznego, rozumianego jako uzyskiwaną ze spalania pokarmów ilość energii, którą ciało potrzebuje na jednostkę czasu, do spełnienia określonej funkcji.
Badania wydatku energetycznego można wykonać za pomocą jednej z poniższych metod:
- a) kalorymetria - polega na pomiarach wskaźników wymiany gazowej, tj. znaczy wentylacji płuc i zużycia tlenu. W metodzie tej stosowane mogą być liczniki gazowe do pomiaru wentylacji, maski z wentylami oraz analizatory gazów, jakie się wytworzyły. Z racji stosowania ustnika lub maski, utrudniających oddychanie metoda ta nie jest zalecania, zwłaszcza przy dużych wysiłkach podczas badania;
- b) metoda fizjologiczna - w metodzie tej uwzględniane są wyniki badań układu krążenia oraz oddechowego, z których wynika, że ciśnienie krwi oraz temperatura ciała wzrastają wraz ze wzrostem obciążenia pracą;
- c) metoda tabelaryczna - w metodzie tej wykorzystywane są badania G. Lehmanna oraz jego uczniów. Podstawą metody jest analiza dokładnego czasu pracy. Wydatek energetyczny określa się na podstawie analizy czasu pracy, a także pozycji ciała i wykorzystywanych przy wysiłku różnych grup mięśniowych.
WBGT (Wet Bulb Globe Temperature)
Obciążenie termiczne WBGT (Wet Bulb Globe Temperature) to wskaźnik powiązany z mikroklimatem gorącym, który może być traktowany jako jeden z czynników szkodliwych lub uciążliwych na stanowisku pracy. Dla mikroklimatu gorącego jest ustalona dopuszczalna wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT w stopniach Celsjusza dla pięciu poziomów tempa metabolizmu organizmu, związanego z wielkością wysiłku fizycznego pracownika (spoczynek, praca lekka, umiarkowana, ciężka, bardzo ciężka). Wskaźnik obciążenia termicznego WBGT wiąże ze sobą trzy wielkości charakteryzujące środowisko gorące, a mianowicie temperaturę powietrza, średnią temperaturę promieniowania oraz wilgotność bezwzględną. Obliczony wskaźnik obciążenia termicznego WBGT na podstawie danych z pomiarów w środowisku pracy należy następnie powiązać z ustalonym wcześniej poziomem metabolizmu pracownika, informacją o jego zaaklimatyzowaniu bądź niezaaklimatyzowaniu do środowiska gorącego oraz w przypadku pracy ciężkiej lub bardzo ciężkiej z informacją o odczuwalnym lub nieodczuwalnym ruchu powietrza.
Zobacz także: Jak często powinna być czyszczona klimatyzacja w pomieszczeniach biurowych?>>
Sposób wykonania pomiaru polegającego na wyznaczeniu wskaźnika obciążenia termicznego WBGT został określony w Polskiej Normie PN-EN-27243:2005 „Środowiska gorące. Wyznaczenie obciążenia termicznego działającego na człowieka podczas pracy, oparte na wskaźniku WBGT”. Tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania badań i pomiarów mikroklimatu gorącego i powiązanego z nim wskaźnika obciążenia termicznego WBGT został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. Nr 33, poz. 166) – dalej r.b.p.c.s.
Zgodnie z § 12 r.b.p.c.s. w przypadku występowania mikroklimatu gorącego badania i pomiary wskaźników mikroklimatu wykonuje się raz w roku. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości wskaźników mikroklimatu nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy, pracodawca może wykonywać je raz na dwa lata. Wartości dopuszczalne wskaźnika obciążenia termicznego WBGT zostały określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 6.06.2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. poz. 817 ze zm.).
Dopuszczalne wartości WBGT znaleźć można w załączniku A do Polskiej Normy PN-EN-27243:2005 „Środowiska gorące. Wyznaczenie obciążenia termicznego działającego na człowieka podczas pracy, oparte na wskaźniku WBGT”. W normie nazwane one zostały „wartościami odniesienia wskaźnika WBGT obciążenia termicznego”.
Badania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
Zgodnie z § 15 r.b.p.c.s. badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wykonują laboratoria, które uzyskały akredytację w tym zakresie na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2017 r. poz. 1226). W przypadku braku wymienionych powyżej laboratoriów akredytowanych do badania lub pomiarów określonego czynnika, badania i pomiary wykonują:
- laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutów badawczych, które prowadzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub
- laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - jeżeli mają wdrożony system zapewnienia jakości lub
- laboratoria prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały certyfikat kompetencji w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania i konserwację.
Więcej na ten temat w Serwisie BHP.
| Dowiedz się więcej z książki | |
 |
Bezpieczeństwo i higiena pracy. Pytania i odpowiedzi
 |
