Zobacz w LEX: Nowe uprawnienia PIP do przekształcania umów w umowy o pracę – co to oznacza dla pracodawców >
Czytaj również: Praca przy pilnowaniu w regulacjach dotyczących czasu pracy osób z niepełnosprawnością>>
Liczba godzin pracy dziennie
Przy zatrudnieniu niepełnoetatowym nie ulega obniżeniu maksymalna dobowa liczna godzin pracy, jaką można zaplanować w obowiązującym pracownika systemie czasu pracy. Górną dobową granicę ilości godzin pracy na dobę wyznacza stosowany system czasu pracy, a nie wymiar czasu pracy z umowy.
Przykład: Pracownik zatrudniony w 1/8 etatu w systemie równoważnym może mieć planowaną dzienną liczbę godzin pracy równą 12.
Może to oznaczać np. planowanie bardzo malej liczby dni pracy w okresie rozliczeniowym.
Przykład: Pracownik zatrudniony w 1/10 pełnego wymiaru czasu pracy ma zrealizować co miesiąc pewną pracę rozliczeniową wymagającą faktycznie dwóch dni. Pracodawca planuje mu pracę w każdym miesiącu na dwa dni z rzędu po 7-10 godzin (system równoważny, miesięczne okresy rozliczeniowe).
Czytaj też w LEX: Przewodnik po zmianach w prawie pracy 2026 r. >
Pracownik wypracowywać ma 10 proc. pełnego wymiaru i taką ilość pracy należy mu zaplanować (czyli np. 16 godzin w miesięcznym okresie rozliczeniowym obejmującym sierpień 2026 r.). Jak jest to rozpisywane wynika z organizacji pracy, specyfiki pracy tej osoby oraz może być także doregulowane w umowie. W sytuacji z tego przykładu pracownik może chcieć mieć zagwarantowane, że praca planowana będzie np. tylko w ostatnim tygodniu kalendarzowym każdego miesiąca w liczbie dni nie większej niż dwa, co pozwoli mu zdecydowanie łatwiej ułożyć pozostałe aktywności zawodowe - można to zagwarantować zapisem umowy albo odrębnym porozumieniem.
Liczba godzin pracy w miesiącu i w okresie rozliczeniowym
Wymiar czasu pracy ustalany jest dla okresu rozliczeniowego, a nie dla miesiąca. W taki sam sposób ustalamy wynikającą z umowy część pełnego wymiaru.
Przykład: Pracodawca planuje pracę na sierpień 2026 r. osobie zatrudnionej w połowie pełnego wymiaru. Rozplanować może wyłącznie 80 godzin, jeżeli obowiązują miesięczne okresy rozliczeniowe. Pracodawca może w razie konieczności zlecać osobie zatrudnionej w niepełnym wymiarze czasu pracy wykonywanie pracy ponad wymiar czasu pracy, jednak praca ta powinna zostać osobno opłacona. Wykracza ona bowiem poza wynagrodzenie, które zostało przypisane do wymiaru czasu pracy wynikającego z umowy o pracę. Nie powinniśmy także mówić o planowaniu takiej dodatkowej pracy wprost w rozkładzie.
Jeżeli jednak stosowany jest trzymiesięczny okres rozliczeniowy, to na sierpień zaplanowane może być zarówno np. 40, jak i 120 godzin. Istotne jest bowiem to, by w okresie lipiec – wrzesień łącznie nie zostało w harmonogramach zaplanowane więcej niż 260 godzin (½ z 520 godzin).
Czytaj też w LEX: Wyższe kary za wykroczenia przeciwko prawom pracownika i przepisom BHP od 8 lipca 2026 r. >
Odniesienie do okresu rozliczeniowego skutkuje m.in. dwoma skutkami:
- koniecznością modyfikacji niektórych stałych rozkładów,
- niekiedy koniecznością planowania minutowego.
Przykład: Pracownik pracuje w ¼ pełnego wymiaru w miesięcznych okresach rozliczeniowych. Ma stały rozkład czasu pracy – poniedziałki i wtorki po 5 godzin. W okresie rozliczeniowym obejmującym sierpień 2026 r. wymiar pełny wynosi 160 godziny, ¼ to zatem 40 godzin. Pracując według swojego stałego rozkładu, pracownik wypracowałby 45 godzin (5 poniedziałków i 4 wtorki), co oznaczałoby nadpracowanie 5 godzin ponad wynikający z umowy wymiar (nieobjęte ustalonym w umowie miesięcznym wynagrodzeniem). Nastąpić powinna modyfikacja rozkładu w taki sposób, by zachowane zostało 40 godzin.
Czytaj też w LEX: Wnioski i czynności pracownicze - co można zrobić elektronicznie w 2026 roku >
Nadmienić należy, że w związku z tym, że rozkład czasu pracy tego pracownika przewiduje znacząco mniejszą liczbę dni pracy niż maksymalna dla okresu rozliczeniowego, nie ma konieczności wyznaczania dodatkowego dnia wolnego za święto 15 sierpnia. To zaś oznacza, że ponadwymiarowe 5 godzin może zostać odjęte np. 5 razy po jednej godzinie.
Przykład: Pracownik pracuje w 30 proc. pełnego wymiaru w miesięcznych okresach rozliczeniowych z wynagrodzeniem miesięcznym 3000 zł. We wrześniu 2026 r. powinien przepracować 52 godziny i 48 minut – przepisy nie przewidują żadnych zaokrągleń do pełnej godziny. Rozplanowanie 53 godzin oznaczałoby zaplanowanie pracy ponad wymiar i 12 minut powinno zostać opłacone dodatkowo, powyżej 3000 zł pensji (1/5 ze stawki godzinowej, która wyniesie dla września 56,82 zł.).
Dopełnienie do pełnej godziny może być zlecone na bieżąco - organizacyjnie może to znacznie ułatwiać, gdyż niepełne godziny mogą być w wielu przypadkach problematyczne.
Czytaj też w LEX: Zasady ustalania stażu pracy w 2026 r. >
