Dosyć regularnie pracodawcy spotykają się z sytuacją, w której wpływa zaświadczenie lekarskie związane z chorobą dziecka pracownika wykorzystującego urlop wypoczynkowy lub mającego wypoczynek rozpocząć. Powstają w związku z tym wątpliwości dotyczące wpływu tego zaświadczenia na realizację urlopu.
Zasiłek opiekuńczy przysługuje m.in. ubezpieczonemu podlegającemu obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad:
Pojęcie „członkowie rodziny” oznacza małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat – jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki.
Za dzieci uważa się dzieci własne ubezpieczonego lub jego małżonka oraz dzieci przysposobione, a także dzieci obce przyjęte na wychowanie i utrzymanie. Dziecko powyżej 14 roku życia (z wyjątkiem dzieci wskazanych w pkt 2) jest uważane za „innego członka rodziny”. Podział ten ma podstawowe znaczenie odnośnie maksymalnego okresu pobierania zasiłku opiekuńczego w trakcie roku kalendarzowego:
Czytaj również: Urlop wypoczynkowy bezpośrednio po „urlopie dla rodzica”>>
Na podstawie art. 166 kodeksu pracy (dalej: k.p.), część urlopu niewykorzystaną z powodu:
Pracodawca jest obowiązany udzielić w terminie późniejszym. Zaistnienie którejś z tych sytuacji przerwa urlop wypoczynkowy obligatoryjnie.
W razie zaistnienia którejś z tych sytuacji pracodawca zobligowany jest do przesunięcia niewykorzystanej z tego powodu części urlopu na termin późniejszy. W razie wystąpienia tych okoliczności urlop nie może być kontynuowany nawet za zgodą pracownika.
W okolicznościach uzasadniających przesunięcie urlopu na inny termin niż określony w planie urlopów lub ustalony po porozumieniu z pracownikiem, pracodawca udziela pracownikowi niewykorzystanego urlopu w terminie z nim uzgodnionym. Termin ten nie może być późniejszy niż koniec września roku następnego.
Termin ma zostać uzgodniony z pracownikiem, co oznacza, że pracodawca nie wyznacza go jednostronnie. Dopiero w braku możliwości porozumienia i przejściu na kolejny rok urlop ten, jako już urlop zaległy, pozostały z poprzedniego roku może zostać narzucony przez pracodawcę. Takie bowiem uprawnienie przyjmuje się powszechnie, że pracodawca w stosunku do urlopów zaległych posiada.
Katalog z art. 166 k.p. jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że w żadnym innym przypadku urlop nie jest przerywany z mocy prawa.
Wskazana w pkt 1 czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby odnosi się do sytuacji zdrowotnej pracownika korzystającego z urlopu, a nie innych osób, w związku z chorobą których pracownik może usprawiedliwić swoją nieobecność w pracy. Choroba dziecka powstała w trakcie już rozpoczętego urlopu wypoczynkowego nie przerywa go.
Przykład: Pracownik rozpoczął trzytygodniowy urlop wypoczynkowy 10 sierpnia. 13 sierpnia do pracodawcy wpłynęło zwolnienie na chore dziecko na okres 13-23 sierpnia. Urlop wypoczynkowy pracownika nie ulega przerwaniu. Może być przerwany, ale wymagałoby to zgody pracodawcy, który do jej wyrażenia nie jest obowiązany. Odmowa nie może być w tym przypadku uznana za niezgodną z zasadami współżycia społecznego – pracodawca nie musi uwzględniać niewymienionych przez ustawodawcę okoliczności dezorganizujących pracownikowi wypoczynek.
Całkowicie inaczej wygląda kwestia zaplanowanego (ustalonego), ale jeszcze nie rozpoczętego urlopu.
Obligatoryjne przesunięcie nierozpoczętego urlopu na termin późniejszy następuje w przypadku, gdy pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy. W szczególności stanie się tak z powodu (art. 165 k.p.):
Te cztery grupy przypadków tworzą katalog przykładowy, w żadnym razie nie zamknięty. Przesunięcie terminu urlopu następuje także w innych sytuacjach usprawiedliwiających nieobecność pracownika w pracy. Takimi zaś są zdarzenia i okoliczności określone przepisami prawa pracy, które uniemożliwiają stawienie się pracownika do pracy i jej świadczenie, a także inne przypadki niemożności wykonywania pracy wskazane przez pracownika i uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność w pracy. Choroba dziecka jest taką okolicznością - w razie jej powstania (i otrzymania przez pracodawcę dokumentów ją potwierdzających) przesunięcie urlopu nie jest uzależnione od wyrażenia przez pracodawcę zgody. Urlop nie może się rozpocząć.
Przykład: Pracownik pracujący w rozkładzie pon. - pt. 10.00-18.00 rozpoczyna urlop wypoczynkowy 26 sierpnia. 26 sierpnia wpływa do pracodawcy zaświadczenie lekarskie o chorobie dziecka pracownika na okres 26 – 30 sierpnia.
Urlop wypoczynkowy nie rozpoczyna się od razu po godzinie zakończenia rozkładowej pracy w dniu bezpośrednio poprzedzającym pierwszy dzień urlopu, ale z rozpoczęciem doby pracowniczej w dniu urlopu. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z 4 listopada 2010 r. (sygn. akt II PK 116/10) wskazując, że o początku urlopu decyduje rozkład czasu pracy pracownika. W konsekwencji znaczenie ma początek kolejnej doby pracowniczej, a nie ta sama doba kalendarzowa.
Urlop rozpocznie się zatem 26 sierpnia o godz. 10:00 (początek kolejnej doby pracowniczej). Zwolnienie obejmuje dany dzień kalendarzowy, czyli także okres przed godz. 10:00, stąd należy przyjąć, że urlop ulega przesunięciu.
