Jest odpowiedź MRPiPS na interwencję RPO w sprawie dodatku dopełniającego
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostały podjęte prace legislacyjne nad przygotowaniem ustawy wprowadzającej dodatek dopełniający dla osób pobierających rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, u których orzeczono niezdolność do samodzielnej egzystencji - poinformowało ministerstwo. To reakcja na wystąpienie RPO w sprawie zasad przyznawania dodatku dopełniającego, na które skarżą się obywatele.
1 stycznia 2025 r. weszła w życie nowela ustawy o rencie socjalnej, wprowadzająca nowe świadczenie - dodatek dopełniający do renty socjalnej. Jego celem jest dodatkowe wsparcie finansowe dla osób z niepełnosprawnością, uprawnionym do renty socjalnej i całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji. Za tym wsparciem przemawiają względy ekonomiczne – niska wysokość świadczenia, jak i społeczne – problemy z dostępem osób z niepełnosprawnością do rynku pracy.
Czytaj również: Jest społeczny projekt ustawy likwidującej pułapkę rentową>>
Skargi obywateli i wątpliwości rzecznika
Jednakże sposób ukształtowania tej formy pomocy jest przedmiotem skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich. Zasadnicze wątpliwości dotyczą ograniczonego kręgu podmiotów objętych dodatkiem. Prawo do niego mają bowiem wyłącznie osoby uprawnione do renty socjalnej, co nie obejmuje wszystkich grup osób z niepełnosprawnością spełniających warunek całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, uprawnionych do świadczeń rentowych z tytułu niezdolności pracy z systemu zabezpieczenia społecznego i systemu zaopatrzeniowego służb. Skutkiem jest istotna dysproporcja wysokości świadczeń.
W ocenie RPO uprawnienie do dodatku tylko jednej z grup osób z niepełnosprawnością z prawem do świadczeń rentowych nie wydaje się optymalne. Poza wsparciem pozostaje bowiem grupa osób z niepełnosprawnością, będących w takiej samej sytuacji. Uzasadniona jest też wątpliwość, czy nie powoduje to istotnego ryzyka naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania i sprawiedliwości społecznej. W efekcie dodatku dopełniającego łącznie uzyskiwane świadczenia mogą bowiem znacznie przewyższać wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy.
Jak wskazywał Stanisław Trociuk, zastępca RPO, w wystąpieniu do Agnieszki Dziemianowicz-Bąk, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, w konsekwencji osoby, które w późniejszym wieku stały się niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji będą, mimo opłacania składek emerytalno-rentowych, w gorszej sytuacji niż osoby z niepełnosprawnościami od dzieciństwa. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego takie kryterium może nie wytrzymać testu zgodności z Konstytucją RP.
Ministerstwo pracuje nad zmianą ustawy, ale nie wiadomo, czy będą na nią pieniądze w budżecie
W odpowiedzi na pismo RPO Małgorzata Baranowska, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej, poinformowała, że w ministerstwie zostały podjęte prace legislacyjne nad przygotowaniem ustawy wprowadzającej dodatek dopełniający dla osób pobierających rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, u których orzeczono niezdolność do samodzielnej egzystencji, w związku z pojawiającymi się wątpliwościami w zakresie nierówności w uprawnieniu do dodatku dopełniającego pomiędzy osobami z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji, które są rencistami socjalnymi (zgodnie z ustawą o rencie socjalnej), a rencistami z tytułu niezdolności do pracy (zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oraz ustawami regulującymi sytuację prawną rencistów mundurowych). Jak przekazała, wniosek o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów został złożony do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Zespół do Spraw Programowania Prac Rządu, odroczył podjęcie decyzji o wpisie do czasu dokonania analizy systemu świadczeń socjalnych pobieranych przez osoby z niepełnosprawnościami we współpracy m.in. z Ministerstwem Finansów i Gospodarki. Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej otrzymało przygotowany przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki raport przeglądu wydatków w obszarze wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, i ponownie został złożony do KPRM wniosek o wpis do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - projektu ustawy wprowadzającej dodatek dopełniający dla osób pobierających rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, u których orzeczono niezdolność do samodzielnej egzystencji.
- Wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów i dalsze prace legislacyjne, uzależnione są od potwierdzenia przez ministra finansów i gospodarki możliwości sfinansowania z budżetu państwa kosztów związanych z projektem. Jednocześnie minister finansów i gospodarki zwraca uwagę, że zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej, od lipca 2024 r. Polska objęta jest procedurą nadmiernego deficytu. Oznacza to, że konieczne jest wdrożenie planu działań naprawczych zmierzających do konsolidacji finansów publicznych i obniżenia deficytu w kolejnych latach, co ograniczać będzie przestrzeń na ewentualne zwiększenia wydatków - napisała wiceminister Baranowska.
