WSA: Niezłożenie oświadczenia lustracyjnego nie świadczy o winie pracownika

Pracownica służby cywilnej nie złożyła oświadczenia lustracyjnego, więc jej stosunek pracy wygasł z mocy prawa. Organ uznał ją za bezrobotną, ale odmówił przyznania prawa do zasiłku, ponieważ uznał, że do ustania zatrudnienia doszło z winy pracownicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie podzielił tego poglądu i wskazał, że organ nie był uprawniony do takiej oceny, ponieważ winę można ustalić wyłącznie na podstawie świadectwa pracy. Wyrok jest nieprawomocny.

Anna M. (dane zmienione) przez ponad 20 lat była pracownikiem służby cywilnej. W wyniku niezłożenia przez nią oświadczenia lustracyjnego, jej stosunek pracy wygasł z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (dalej jako: ustawa). Przepis ten został wskazany w świadectwie pracy. 

Odmowa przyznania prawa do zasiłku

Starosta uznał Annę M. za osobę bezrobotną, ale odmówił przyznania prawa do zasiłku. Organ wskazał, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie sześciu miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, wojewoda uznał, że wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy jest tożsame z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Tym samym prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu dopiero po okresie karencji. Anna M. nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem, więc wniosła skargę.

Czytaj także: Sąd: Niekonstytucyjna lustracja w służbie cywilnej >>>

Stosunek pracy nie ustał z winy pracownicy

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, który wskazał, że art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa jeden z przypadków wyłączających prawo bezrobotnego do zasiłku. Do ziszczenia się przesłanek dających organowi podstawę do nieprzyznania tego prawa konieczne jest rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy w trybie art. 52 par 1 pkt 1-3 kodeksu pracy, który nie jest równoznaczny z wygaśnięciem stosunku pracy na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy. Sąd stwierdził, że wojewoda w sposób nieuprawniony uznał, że stosunek pracy ustał z winy pracownika. Organ nie miał podstaw do takiej oceny zachowania Anny M., polegającego na niezłożeniu oświadczania lustracyjnego. Brak było też uzasadnienia dla uznania, że doszło w ten sposób do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 par. 1 pkt 1 kodeksu pracy. WSA ocenił, że nie można nawet przyjąć, że nie składając spornego oświadczenia Anna M. naruszyła jakikolwiek obowiązki pracownicze. W wyroku podkreślono, że w przypadku oświadczenia lustracyjnego, to do pracownika należy decyzja, czy złoży takie oświadczenie, czy też zaniecha tej czynności.

Czytaj też w LEX: Dezubekizacja w służbie cywilnej i urzędach państwowych. Zasady ustania stosunku pracy w związku z pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. >

Winę można ustalić jedynie na podstawie świadectwa pracy

Z art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika, że organ jest uprawniony do oceny, czy zachowanie pracownika nosi znamiona winy. WSA wskazał, że tego rodzaju winę można ustalić wyłącznie na podstawie świadectwa pracy, z którego wynika, że umowa o pracę została rozwiązana w trybie art. 52 par. 1 kodeksu pracy. Tym samym należy stwierdzić, że to pracodawca ocenia, czy zachowanie pracownika jest zawinione w rozumieniu art. 52 par. 1 pkt 1-3 kodeksu pracy i czy jego konsekwencją będzie rozwiązanie stosunku pracy w trybie tego przepisu. Z kolei wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa jest innym przypadkiem ustania stosunku pracy niż przewidziany w art. 75 par. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Oznacza to, że nie było podstaw do łączenia z takim zdarzeniem skutku w postaci odmowy przyznania prawa do zasiłku.

Sąd podkreślił też, że art. 75 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w sposób enumeratywny określa przypadki, które wyłączają prawo bezrobotnego do zasiłku, więc powinien on być interpretowany ściśle. Mając powyższe na uwadze, WSA uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję w zakresie, w jakim orzekają one w przedmiocie odmowy przyznania Annie M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Wyrok WSA w Kielcach z 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 674/23, nieprawomocny