Prace szczególnie niebezpieczne wymagają od pracodawcy wdrożenia dodatkowych środków bezpieczeństwa. W szczególności musi on zapewnić bezpośredni nadzór nad tymi pracami. Wyznaczona w tym celu osoba, nie musi jednak permanentnie stać nad pracownikiem i obserwować, w jaki sposób wykonuje on zlecone zadania. Należy podkreślić, że niewykonywanie wynikających z przepisów obowiązków w zakresie nadzoru może się wiązać z prawnymi konsekwencjami.
Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Zgodnie z art. 207 par. 2 ustawy Kodeks pracy, musi on chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Natomiast prace szczególnie niebezpieczne wymagają od pracodawcy wdrożenia dodatkowych środków bezpieczeństwa.
Przez prace szczególnie niebezpieczne rozumie się prace, o których mowa w rozdziale 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej jako: rozporządzenie) oraz prace określone jako szczególnie niebezpieczne w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy lub w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, a także inne prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach, uznane przez pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne.
Rozporządzenie wprost zalicza do tej kategorii:
Zgodnie z par. 80 ust. 2 rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany do ustalenia i aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie pracy.
Przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek określenia szczegółowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych. W szczególności musi on zapewnić:
Ponadto pracodawca musi zapewnić, by dostęp do miejsc wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych miały jedynie osoby upoważnione i odpowiednio poinstruowane.
Należy też wskazać, że w przypadku niektórych z prac szczególnie niebezpiecznych, pracodawca powinien wydawać każdorazowo pisemne pozwolenie na ich rozpoczęcie. Wymóg ten dotyczy prac spawalniczych wykonywanych w ramach robót budowlanych, rozbiórkowych, remontowych i montażowych, prowadzonych bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części w miejscach przebywania pracowników zatrudnionych przy innych pracach lub działania maszyn i innych urządzeń technicznych, o czym stanowi o tym par. 84 ust. 1 rozporządzenia. Obowiązek ten, zgodnie z par. 86 ust. 1 rozporządzenia, dotyczy też podjęcia i prowadzenia prac w zbiornikach.
Czytaj także: Prawo do bezpieczeństwa i higieny pracy nie tylko dla pracowników >>>
Bezpośrednim nadzorującym może być osoba przełożona, sprawująca kontrolę nad wykonaniem prac, wskazana do tego celu przez pracodawcę. Osoba ta nie musi permanentnie stać nad pracownikiem i obserwować, w jaki sposób wykonuje on zlecone zadania. Kluczowe jest jednak, by bezpośrednio nadzorujący był odpowiedzialny za planowanie, organizowanie i realizowanie prac zaliczanych do szczególnie niebezpiecznych. Wiąże się z tym między innymi: kierowanie pracami, instruowanie pracowników o zagrożeniach oraz sposobach ich minimalizowania, nadzór nad wyposażeniem i właściwym stosowaniem środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, a także natychmiastowe reagowanie na sytuacje awaryjne i niezwłoczne podejmowanie działań minimalizujących zagrożenia. Warto też zwrócić uwagę, że zgodnie z par. 86 ust. 2 rozporządzenia, przy pracy w zbiornikach należy zapewnić stały nadzór.
Należy podkreślić, że niewykonywanie, przez pracodawcę lub inną osobę kierując pracownikami, obowiązków w zakresie nadzoru wiąże się z nieprzestrzeganiem przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. To zaś może oznaczać ryzyko poniesienia prawnych konsekwencji. Zgodnie bowiem z art. 283 par. 1 Kodeksu pracy, kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł. Natomiast na podstawie Kodeksu karnego, każdy kto, będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 220 par. 1 kk). Jeżeli jednak sprawca działał nieumyślnie, to podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Natomiast sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo, nie podlega karze (art. 220 par. 2 i 3 kk)
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
