W niektórych przypadkach rodzina zmarłego może liczyć na dodatkowe wypłaty od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo pracodawcy. Wyjaśniamy, kto i w jakich sytuacjach otrzyma odprawę pośmiertną, jednorazowe odszkodowanie i niezrealizowane świadczenie. W niektórych przypadkach nie można zapomnieć o terminach złożenia wniosku, bo pieniądze przepadną.
Członkowie rodziny mogą ubiegać się również o wypłatę tzw. niezrealizowanego świadczenia na zasadach określonych w art. 136 ustawy emerytalnej.
Czytaj również:
Śmierć bliskiej osoby - na jakie świadczenia z ZUS można liczyć>>
Oszczędności gromadzone na starość można dziedziczyć>>
Chodzi tu o sytuację, gdy zmarły nie otrzymał emerytury lub renty za okres do dnia śmierci, także gdy dopiero złożył wniosek i postępowanie nie zostało ukończone do dnia jego śmierci. Członkowie rodziny mają prawo do udziału w dalszym postępowaniu o to świadczenie.
Za członków rodziny w tym przypadku uważa się małżonka i dzieci, z którymi zmarły prowadził wspólne gospodarstwo domowe. W razie ich braku – małżonka i dzieci z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innych członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Czytaj również: Pensję zmarłego pracodawca ma wypłacić bez czekania na spadek>>
Wniosek w tej sprawie można złożyć poprzez PUE ZUS, osobiście lub pocztą. ZUS przygotował formularz do złożenia takiego wniosku (druk ENS).
Zobacz w LEX edytowalny wzór dokumentu: Wniosek o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po osobie uprawnionej do świadczeń emerytalno-rentowych >
Oprócz wniosku należy złożyć również:
Wniosek należy złożyć do 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały. Później roszczenia wygasają, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.
Członkom rodziny ubezpieczonego, który zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Odszkodowanie to przysługuje również w razie śmierci wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej rencisty, który był uprawniony do renty z ubezpieczenia wypadkowego.
Odszkodowanie to przysługuje na zasadach określonych w art. 13-14 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Do uprawnionych członków rodziny należą:
Wysokość odszkodowania zależy od tego, kto jest uprawniony i ile osób jest jednocześnie uprawnionych. Szczegółowe zasady obliczania odszkodowania zostały zawarte w art. 14 ustawy wypadkowej.
Jeśli tylko jedna osoba jest uprawniona, przysługuje ono w wysokości:
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawnione jest równocześnie więcej osób, powyższe kwoty są zwiększane o:
Jeśli zmarły otrzymał przed śmiercią jednorazowe odszkodowanie, świadczenie przyznawane rodzinie jest pomniejszane o tę kwotę.
Czytaj też w LEX: Odszkodowanie z ubezpieczenia wypadkowego, roszczenia cywilne w związku z wypadkiem przy pracy pracownika będącego pod wpływem alkoholu w orzecznictwie >
Odszkodowanie dzieli się w częściach równych między osoby uprawnione.
Wniosek w sprawie jednorazowego odszkodowania, podobnie jak o inne świadczenia, można złożyć poprzez PUE ZUS, osobiście albo pocztą. ZUS nie udostępnia na swojej stronie oddzielnego formularza tego wniosku. Pisząc wniosek od ZUS, należy pamiętać o zawarciu podstawowych informacji we wniosku, w tym:
Do wniosku dołącza się dokumenty, które jak wskazuje ZUS, mogą być różne w zależności od tego, który członek rodziny osoby zmarłej ubiega się o jednorazowe odszkodowanie. Może to być:
Wniosek o wypłatę jednorazowego odszkodowania może być złożony w każdej chwili, ponieważ prawo do jednorazowego odszkodowania nie ulega przedawnieniu.
W związku ze śmiercią członka rodziny można liczyć również na odprawę pośmiertną wypłacaną przed pracodawcę na podstawie art. 93 kodeksu pracy.
Przysługuje ona członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci pozostawała w stosunku pracy lub pobierała zasiłek z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby po ustaniu zatrudnienia.
Wysokość odprawy jest uzależniona od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy i wynosi:
Jeśli odprawa przysługuje jednej osobie, odprawa przysługuje w połowie powyższych kwot.
Odprawa pośmiertna przysługuje małżonkowi i innym członkom rodziny spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej (w praktyce więc zazwyczaj dzieciom do lat 16 oraz uczącym się dzieciom do lat 25). Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych członków rodziny.
Odprawa jednak nie przysługuje, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacone przez instytucję ubezpieczeniową jest nie niższe niż odprawa. Jeżeli odszkodowanie jest niższe od odprawy pośmiertnej, pracodawca jest obowiązany wypłacić rodzinie kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami.
Przepisy kodeksu pracy nie przewidują tego wprost, ale członkowie rodziny chcący otrzymać odprawę, powinni w tym celu złożyć do pracodawcy wniosek o wypłatę tej odprawy wraz z dowodami potwierdzającymi prawo do niej. W orzecznictwie podkreśla się, że pracodawca może wypłacić odprawę, nie czekając na decyzję ZUS w sprawie renty rodzinnej.
Członkowie rodziny mają trzy lata, licząc od śmierci pracownika, na złożenie takiego wniosku.
Czytaj też w LEX: Odprawa pośmiertna - zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych >
