Niebezpieczny czynnik występujący w procesie pracy - czynnik, którego oddziaływanie na pracującego prowadzi lub może prowadzić do urazu.

Szkodliwy czynnik występujący w procesie pracy - czynnik, którego oddziaływanie na pracującego prowadzi lub może prowadzić do schorzenia.

W zależności od poziomu oddziaływania lub innych warunków czynnik szkodliwy może stać się niebezpieczny.

W zależności od charakteru działania niebezpieczne czynniki i szkodliwe występujące w procesie pracy dzieli się na:

  1. fizyczne,
  2. chemiczne,
  3. biologiczne,
  4. psychofizyczne.

Czynnikami fizycznymi niebezpiecznymi i szkodliwymi w środowisku pracy mogą być:

  1. poruszające się maszyny i inne urządzenia (np. pojazdy),
  2. ruchome części maszyn i ich oprzyrządowania oraz poruszające się narzędzia (np. wszelkie typy obrabiarek),
  3. przemieszczające się wyroby, półwyroby, materiały i surowce;
  4. położenie stanowiska pracy na poziomie różnym od poziomu otoczenia;
  5. eksploatowane urządzenia do przetwarzania, magazynowania, przesyłania i rozdzielania energii i jej nośników (np. kotły parowe i grzewcze, silniki spalinowe, dieslowskie, sprężarki, kompresory, zbiorniki, pojemniki z gazem, aparaty próżniowe, przewody zasilające),
  6. spadające przedmioty (np. obluzowane części maszyn, narzędzia, materiały, kamienie, odłamki skał),
  7. ostre wystające elementy: ostrza, ostre krawędzie, szorstkie powierzchnie,
  8. śliskie, nierówne powierzchnie,
  9. gorące lub zimne powierzchnie i substancje,
  10. substancje i materiały wybuchowe i łatwopalne,
  11. gorący lub zimny mikroklimat,
  12. prąd elektryczny,
  13. elektryczność statyczna,
  14. promieniowanie,
  15. hałas, wibracje, oświetlenie
  16. pyły przemysłowe,
  17. ograniczone wąskie przestrzenie, dojścia, przejścia.

Zobacz także: Praca w kontakcie z czynnikami chemicznymi>>

 


Czynniki chemiczne, niebezpieczne i szkodliwe w procesie pracy, w zależności od rodzajów działania na organizm człowieka, można podzielić na:

  1. toksyczne,
  2. drażniące,
  3. uczulające,
  4. rakotwórcze,
  5. mutagenne,
  6. upośledzające funkcje rozrodcze.

Podział w zależności od sposobów wchłaniania:

  1. przez drogi oddechowe,
  2. przez skórę i błony śluzowe,
  3. przez przewód pokarmowy.

 

Zobacz także: Praca w środowisku mokrym jako istotna przyczyna dermatoz zawodowych>>

Czynniki uciążliwe to czynniki, których oddziaływanie na pracownika może być przyczyną złego samopoczucia lub nadmiernego zmęczenia, które nie prowadzi do trwałego pogorszenia stanu zdrowia. Mogą one jednak prowadzić do dłuższej nieobecności pracownika z powodu choroby i obniżenia wydajności. Do głównych czynników o charakterze uciążliwym zaliczyć można następujące kategorie:

  1. mikroklimat,
  2. monotonia,
  3. obciążenie psychiczne,
  4. obciążenie statyczne,
  5. oświetlenie,
  6. wysiłek fizyczny.

 


Do czynników psychofizycznych w procesie pracy można zaliczyć:

  • 1) obciążenie fizyczne:
    • a) statyczne (wywołane długotrwałym napięciem mięśni spowodowanym utrzymywaniem przez dłuższy czas ciała lub przedmiotów w tej samej, a zwłaszcza wymuszonej pozycji),
    • b) dynamiczne (związane z aktywnością ruchową podczas pracy; miarą tego obciążenia jest wartość wydatkowanej przez organizm w procesie pracy energii);
  • 2) obciążenie nerwowo- psychiczne:
    • a) obciążenie umysłu (nadmierna aktywność całej psychiki lub pewnej jej funkcji przez dłuższy okres zmiany roboczej, wywołana najczęściej przez wadliwą konstrukcję obsługiwanego urządzenia lub niewłaściwie zaprojektowany proces technologiczny),
    • b) niedociążenie lub przeciążenie percepcyjne (ograniczenie pracy człowieka związane najczęściej z procesem automatyzacji maszyn, urządzeń i procesów technologicznych, powodujące osłabienie aktywności psychicznej przy równoczesnej konieczności czuwania),
    • c) obciążenie emocjonalne.

Więcej na ten temat w Serwisie BHP.