W sytuacji gdy od wynagrodzenia uczestnika PPK zostały obliczone i pobrane wpłaty do PKK, ale uczestnik zmarł przed ich przekazaniem do instytucji finansowej, należy dokonać tych wpłat. Śmierć uczestnika PPK powoduje bowiem, że nie nalicza się już za niego nowych wpłat do PPK. Środki z rachunku PPK zmarłego uczestnika trafią do jego bliskich.
Wpłaty do PPK stanowią określony procent wynagrodzenia uczestnika PPK. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o pracowniczych planach kapitałowych (dalej: ustawa o PPK), „wynagrodzeniem” jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uczestnika PPK, o której mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, bez stosowania ograniczenia przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy (czyli do tzw. 30-krotności) oraz z wyłączeniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający są obliczane, a wpłaty finansowane przez uczestnika PPK są obliczane i pobierane od uczestnika PPK w terminie wypłaty wynagrodzenia. Wpłat należy dokonać, czyli przekazać je do instytucji finansowej, do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały obliczone i pobrane. W przypadku śmierci uczestnika PPK pojawiają się jednak wątpliwości dotyczące obliczenia, pobrania oraz dokonania wpłat za tę osobę.
Czytaj również: Chcesz zaoszczędzić bliskim kłopotów, poinformuj ich, gdzie masz rachunek PPK>>
W sytuacji gdy od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi zostały obliczone i pobrane wpłaty do PPK, ale przed ich dokonaniem uczestnik zmarł, należy przekazać te wpłaty do instytucji finansowej. Środki z rachunku PPK zmarłego uczestnika trafią do jego bliskich. Zgodnie z przepisami ustawy o PPK, jeżeli w chwili śmierci uczestnik pozostawał w związku małżeńskim, instytucja finansowa przekaże połowę środków zgromadzonych na rachunku PPK zmarłego jego małżonkowi – w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej. Pozostałe środki z rachunku PPK zmarłego uczestnika trafią do osób uprawnionych, wskazanych przez uczestnika instytucji finansowej prowadzącej jego rachunek PPK, lub spadkobierców uczestnika.
Przykład: Załóżmy, że wynagrodzenie pracownika (uczestnika PPK) za marzec zostało wypłacone mu 10 kwietnia. Od tego wynagrodzenia zostały obliczone i pobrane wpłaty do PPK. Pracownik zmarł 16 kwietnia – przed przekazaniem tych wpłat do instytucji finansowej. Pomimo to, pracodawca powinien dokonać tych wpłat. Załóżmy, że zrobi to 15 maja. W tej sytuacji kwotę wpłaty do PPK, sfinansowanej przez pracodawcę, pomimo przekazania jej do instytucji finansowej 15 maja, trzeba będzie wykazać w raporcie ZUS RCA za kwiecień (czyli za ostatni miesiąc, w którym zmarły pracownik uzyskał przychód stanowiący podstawę wymiaru składek). Załóżmy, że zmarły pracownik nie był żonaty i wskazał instytucji finansowej swoją siostrę jako osobę uprawnioną do środków z rachunku PPK po jego śmierci. W takim przypadku środki z rachunku PPK zmarłego uczestnika trafią do jego siostry - bez konieczności przeprowadzenia postępowania spadkowego.
Gdy zaś uczestnik PPK zmarł przed wypłatą wynagrodzenia, od tego wynagrodzenia nie oblicza się i nie pobiera wpłat do PPK. Zgodnie z przepisami kodeksu pracy, z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa. Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a w razie braku takich osób - prawa te wchodzą do spadku.
Przykład: Załóżmy, że wynagrodzenie pracownika (uczestnika PPK) za kwiecień ma być wypłacone 28 kwietnia, ale przed tą datą (np. 25 kwietnia) nastąpi śmierć pracownika. W takim przypadku od wskazanego wyżej wynagrodzenia pracodawca nie obliczy i nie pobierze wpłat do PPK. Załóżmy, że zmarły uczestnik był żonaty i nie pozostawił innych osób spełniających warunki wymagane do uzyskania po nim renty rodzinnej. W takim przypadku wynagrodzenie pracownika za kwiecień zostanie przekazane jego żonie. Wynagrodzenie zmarłego uczestnika PPK, wypłacone żonie uczestnika, nie jest przychodem ze stosunku pracy (tak byłoby w przypadku wypłacenia go uczestnikowi), lecz przychodem z praw majątkowych w rozumieniu przepisów podatkowych. Taki przychód nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – nie jest wynagrodzeniem w rozumieniu ustawy o PPK, w związku z czym nie można naliczyć od niego wpłat do PPK.
Więcej na temat PPK na mojeppk.pl i pod nr telefonu 800 775 775. Zachęcamy również do korzystania z bezpłatnych szkoleń prowadzonych przez ekspertów PFR Portal PPK. Na szkolenia można zapisać się tutaj.
Podstawa prawna:
Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 427),
Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 277).
Autorka jest ekspertem PFR Portal PPK
