Pytanie pochodzi z Serwisu Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:

Firma zatrudnia uczniów na praktyki zawodowe.

 

Czy musi mieć ukończone kursy szkolenia itp.?

Odpowiedź: pracodawca, który zamierza przyjąć uczniów na praktyki zawodowe powinien upewnić się, że osoby, które miałyby pełnić funkcje instruktorów praktycznej nauki zawodu spełniają szczególne wymogi kwalifikacyjne – szczegółowo opisane w uzasadnieniu.

Uzasadnienie: praktyczna nauka zawodu odbywana m.in. u pracodawców organizowana jest na warunkach określonych przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu z 15.12.2010 r. (Dz.U. Nr 244, poz. 1626 ze zm.) – r.p.n.z. Przepisy powołanego rozporządzenia regulują m.in. kwalifikacje wymagane od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu i przysługujące im uprawnienia.

Praktyczna nauka zawodu uczniów organizowana jest przez szkołę, natomiast młodocianych – przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę w celu przygotowania zawodowego. Organizowana jest w formie zajęć praktycznych i praktyk zawodowych; może być prowadzona indywidualnie lub w grupach. Zajęcia praktyczne mogą odbywać się u pracodawców, na zasadach dualnego systemu kształcenia, na podstawie:

1) umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartej pomiędzy młodocianym a pracodawcą;

2) umowy o praktyczną naukę zawodu, zawartej pomiędzy dyrektorem szkoły a pracodawcą przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu.

Jak wynika z § 7 r.p.n.z. celem zorganizowania praktycznej nauki zawodu organizowanej poza szkołą między dyrektorem szkoły a podmiotem przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu zawierana jest umowa o praktyczną naukę zawodu, przedmiotem której są w szczególności następujące zagadnienia:

- nazwa i adres podmiotu przyjmującego uczniów na praktyczną naukę zawodu oraz miejsce jej odbywania;

- nazwa i adres szkoły kierującej uczniów na praktyczną naukę zawodu;

- zawód, w którym prowadzona będzie praktyczna nauka zawodu;

- listę uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu, z podziałem na grupy;

- formę praktycznej nauki zawodu (zajęcia praktyczne lub praktykę zawodową) i jej zakres, a w przypadku zajęć praktycznych odbywanych u pracodawców na zasadach dualnego systemu kształcenia także liczbę dni w tygodniu, w których zajęcia praktyczne odbywane są u pracodawców;

- terminy rozpoczęcia i zakończenia praktycznej nauki zawodu;

- prawa i obowiązki stron umowy;

- sposób ponoszenia przez strony umowy kosztów realizacji praktycznej nauki zawodu wraz z kalkulacją tych kosztów;

- dodatkowe ustalenia stron umowy związane z odbywaniem praktycznej nauki zawodu.

Do umowy dołącza się program nauczania dla danego zawodu dopuszczony do użytku w danej szkole przez dyrektora szkoły.

Zgodnie z § 8 ust. 2 r.p.n.z. do obowiązków podmiotów przyjmujących uczniów i młodocianych na praktyczną naukę zawodu należą w szczególności:

a) zapewnienie warunków materialnych do realizacji praktycznej nauki zawodu, a w szczególności:

- stanowisk szkoleniowych wyposażonych w niezbędne urządzenia, sprzęt, narzędzia, materiały i dokumentację techniczną, uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy,

- odzieży, obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej oraz środków higieny osobistej przysługujących pracownikom na danym stanowisku pracy,

- pomieszczenia do przechowywania odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej,

- nieodpłatne posiłki profilaktyczne i napoje przysługujące pracownikom na danym stanowisku pracy, zgodnie z przepisami w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów,

- dostęp do urządzeń higieniczno-sanitarnych oraz pomieszczeń socjalno-bytowych;

b) wyznaczenie odpowiednio nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz opiekunów praktyk zawodowych;

c) zapoznanie uczniów lub młodocianych z organizacją pracy, regulaminem pracy, w szczególności w zakresie przestrzegania porządku i dyscypliny pracy, oraz z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy;

d) nadzorowanie przebiegu praktycznej nauki zawodu;

e) sporządzanie, w razie wypadku podczas praktycznej nauki zawodu, dokumentacji powypadkowej;

f) współpraca ze szkołą lub z pracodawcą organizującym praktyczną naukę zawodu;

g) powiadamianie szkoły lub pracodawcy organizującego praktyczną naukę zawodu o naruszeniu przez ucznia lub młodocianego regulaminu pracy.

Zajęcia praktyczne co do zasady prowadzą nauczyciele, natomiast te realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą także prowadzić instruktorzy praktycznej nauki zawodu, czyli:

1) pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli,

2) pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy.

Czytaj: Pracuj.pl: ponad 80 proc. studentów odbywa w trakcie studiów staż lub praktykę

Jeżeli chodzi o kwalifikacje instruktorów praktycznej nauki zawodu wymienionych w pkt 1 powyżej, powinni posiadać kwalifikacje wymagane od nauczycieli, określone w przepisach w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. Instruktorzy praktycznej nauki zawodu wymienieni w pkt 2, powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Jak wynika z § 10 ust. 5 r.p.n.z. instruktorzy praktycznej nauki zawodu, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji, oraz:

1)   świadectwo ukończenia technikum, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub

2) świadectwo ukończenia liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

3) świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego, technikum i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.

Praktyki zawodowe organizowane u pracodawców są prowadzone pod kierunkiem opiekunów praktyk zawodowych, którymi mogą być pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy. Opiekun praktyk zawodowych może zostać przez pracodawcę częściowo lub całkowicie zwolniony od świadczenia pracy wynikającej z umowy o pracę ze względu na specyfikę działalności prowadzonej przez pracodawcę lub liczbę uczniów odbywających praktykę zawodową z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Alternatywą jest ustalenie i wypłacanie opiekunowi praktyk zawodowych dodatku szkoleniowego w wysokości nie niższej niż 10% przeciętnego wynagrodzenia. Fakultatywnie opiekun praktyk zawodowych może otrzymać od pracodawcy za okres prowadzenia praktyk zawodowych premię w wysokości nie niższej niż 10% przeciętnego wynagrodzenia.