Najpierw pouczenie, dopiero potem sankcja – tej zasady dotyczy złożony w Sejmie poselski projekt nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy - prawo przedsiębiorców. Zasada ta częściowo już obowiązuje, intencją projektodawców jest jej rozszerzenie. Nadal jednak przepisy mają przewidywać liczne wyjątki, w których już pierwsze naruszenie prawa może spotykać się z surową reakcją organu.
Projekt złożyli posłowie Konfederacji. Jak uzasadniają, celem jest usunięcia ryzyko ukarania przedsiębiorcy także w sytuacjach nieintencjonalnych, drobnych lub wynikających z niejasności przepisów. Przyznają jednak, że zasada „żółtej kartki” dla przedsiębiorców, czyli ostrzeżenia zamiast kary, w polskim prawie jest już znana – proponują więc nie tyle jej wprowadzenie, co rozszerzenie jej stosowania.
Obecnie art. 189f par. 1 k.p.a. wymienia dwie sytuację, w których organ obligatoryjnie odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu: jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (pkt 1) lub jeżeli strona została ukarana za to samo w innym postępowaniu i kara ta spełniła swoje cele (pkt 2). Z kolei art. 189f par. 2 i 3 k.p.a. opisują zaś sytuacje, w których odstąpienie od kary jest fakultatywne – w praktyce pouczenie można zastosować, „jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna”.
Autorzy projektu zwracają jednak uwagę, że wobec przepisu podnoszone są wątpliwości dotyczące zwłaszcza przesłanki „znikomości" wagi naruszenia prawa. Dodają, że trzeba spojrzeć też na art. 189a par. 2 k.p.a., zgodnie z którym przepisy odrębne mogą wyłączyć stosowanie powyższych zasad. Zamiarem posłów jest odejście od tego ograniczenia.
Zmiana ta ma zapewnić jak najszersze stosowanie ustanawianej ogólnej zasady „żółtej kartki”, aby ujednolicić standardy postępowania administracyjnego, które powinny, co do zasady, znajdować się w aktach prawnych o znaczeniu systemowym, a takim jest niewątpliwie k.p.a. – piszą w uzasadnieniu.
Ponadto projekt przewiduje dodanie jeszcze jednej sytuacji, w której organ obowiązkowo odstąpi od kary. Stanie się tak, jeśli przedsiębiorca naruszy przepis związany z wykonywaną działalnością gospodarczą po raz pierwszy oraz - w wyznaczonym przez organ administracji terminie - przedstawi dowody potwierdzające usunięcie naruszenia oraz jego skutki.
Uzasadnienie decyzji w sprawie odstąpienia od kary ma być sporządzane na piśmie tylko na wniosek strony. - Zmiana ta ma na celu ograniczenie zbędnej biurokracji oraz przyspieszenie procedur – piszą projektodawcy.
Posłowie przyznają, że istnieje wiele przypadków, w których nie ma miejsca na „błąd pierwszego razu”. Dlatego zakładają, że zasada „żółtej kartki” nadal nie będzie stosowana obligatoryjnie, jeżeli naruszenie:
Podobne przepisy jak w k.p.a. są także w prawie przedsiębiorców (art. 21 ust. 1) i dotyczą wezwania przedsiębiorcy do usunięcia stwierdzonych naruszeń oraz skutków przed nałożeniem na niego mandatu karnego albo administracyjnej kary pieniężnej.
- Wskazane przepisy dotyczą jednak tylko przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG, który narusza przepisy prawa związane z wykonywaną działalnością gospodarczą w okresie 12 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej po raz pierwszy albo ponownie po upływie co najmniej 36 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia – zwracają uwagę projektodawcy.
Proponują przejście z modelu „młodego przedsiębiorcy” na model „pierwszego błędu” – taryfa ulgowa byłaby przewidziana dla wszystkich przedsiębiorców, którzy w jakimkolwiek czasie swojej działalności, ale zawsze po raz pierwszy, naruszyli jakiś przepis zagrożony mandatem karnym. Nie dotyczyłoby to jednak mandatów drogowych.
Projekt został wniesiony do Sejmu 29 maja i skierowany do opinii Biura Legislacyjnego oraz Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
