Zgodnie z przepisami, które obowiązują od 1 lipca, wnioski dowodowe muszą być w pozwie wyraźnie wyodrębnione, zgłoszenie ich tylko w uzasadnieniu może spowodować, że nie wywołają żadnych skutków. Część prawników uważa, że uporządkuje to pisma procesowe. Jednak już na etapie projektu pojawiały się głosy, że nowy przepis będzie zachęcał do tego, by sędzia ich nie czytał.
Chodzi o dodany po artykule 128 k.p.c. art. 128[1], zgodnie z którym pismo wnoszone przez stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej powinno zawierać wyraźnie wyodrębnione oświadczenia, twierdzenia oraz wnioski, w tym wnioski dowodowe. Z kolei jeżeli pismo zawiera uzasadnienie, wnioski dowodowe, zgłoszone tylko w tym uzasadnieniu, nie wywołują skutków, jakie ustawa wiąże ze zgłoszeniem ich przez stronę.
Zobacz w LEX: Postępowanie dowodowe po nowelizacji KPC - szkolenie online >
Regulacja kuriozalna - tak w skrócie oceniło ją Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia, dodając że wprowadza się nieznaną do chwili obecnej instytucję „nieistniejących wniosków dowodowych”. - W istocie bowiem z brzmienia tego przepisu wynika, iż w wypadku pisma wnoszonego przez stronę zastępowaną przez pełnomocnika profesjonalnego „pismo winno zawierać wyraźnie wyodrębnione wnioski dowodowe. Wnioski dowodowe, zgłoszone jedynie w uzasadnieniu pisma procesowego, uważa się za nieistniejące, a sąd nie podejmuje w odniesieniu do nich żadnych czynności” - wskazało.
Zobacz w LEX: Jak pisać pisma procesowe i jak polemizować - wskazówki i triki >>>
W uzasadnieniu zmiany Ministerstwo Sprawiedliwości podkreślało, że chodzi m.in. o poszanowanie dobrych obyczajów.
- Celem tego przepisu jest przede wszystkim zmobilizowanie zawodowych pełnomocników do konstruowania pism procesowych w sposób zwięzły i przejrzysty, aby wyraźnie wyodrębnić w nich petitum. Nierzadko zdarza się bowiem w praktyce, że wnioski dowodowe zgłaszane są jedynie w uzasadnieniu – które w wielu wypadkach bywa bardzo obszerne – przez co mogą zostać przeoczone. Intencją projektodawcy jest, aby w odniesieniu do stron zastępowanych przez profesjonalistów już we wstępnej części pisma (petitum) wskazywano wszelkie wnioski, w tym dowodowe. Sankcją za zgłoszenie istotnych wniosków dowodowych jedynie w uzasadnieniu pisma procesowego powinno być ich całkowite pominięcie przez sąd, bez wydawania w tym przedmiocie żadnych dodatkowych rozstrzygnięć (jako że nie będą one wywoływały skutków, jakie ustawa wiąże ze złożeniem ich przez stronę) - wskazano.
Dodając, że to rozwiązanie będzie miało korzystny wpływ na ekonomikę procesu, albowiem zwięzłe podanie wniosków dowodowych na wstępie pisma umożliwi zarówno sądowi, jak i drugiej stronie szybkie zapoznanie się z jego treścią, bez ryzyka, że jakieś istotne zagadnienia zostaną przeoczone. - Pośrednio może też zapobiec dalszemu, zbędnemu rozrostowi objętości pism procesowych opracowywanych przez profesjonalnych pełnomocników - wynika z uzasadnienia resortu.
Czytaj w LEX: Strona postępowania odpowiada za właściwe sformułowanie wniosków dowodowych >>
- Proponowane rozwiązanie może być co najwyżej rekomendowane jako dobre praktyki dla pełnomocników. Niewątpliwie ułatwia ono sądowi i innym stronom lekturę pisma. Natomiast nie powinno skutkować tym, że strona mająca zasadne roszczenie przegra proces (a tak może się stać przy prekluzji dowodowej) - wskazuje sędzia Ewa Kurasz z Sądu Rejonowego w Bartoszycach, Zespołu ds. Prawa Cywilnego Iustitii.
Czytaj w LEX: Obowiązek dołączenia odpisów pisma procesowego jako jego wymóg formalny - LINIA ORZECZNICZA >>
Zresztą Iustitia w swojej opinii podkreśla, że taki przepis zachęca sędziów i strony do nieczytania pism procesowych w całości i poprzestania wyłącznie na zapoznaniu się z petitum pisma.
Czytaj w LEX: Ulanowska Mirosława, Znaczenie i warunki pism procesowych >>
- Zamiast wprowadzić zmiany usprawniające pracę sądów i przybliżające sądy do obywatela projektodawca zamierza usprawnić działanie wymiaru sprawiedliwości poprzez odstąpienie od czytania pism procesowych w sposób sumienny i rzetelny, by szybciej załatwić daną sprawę w ujęciu statystycznym. (...) Strona ma prawo do rzetelnego, transparentnego procesu, a w związku z tym obowiązkiem Ministerstwa Sprawiedliwości jest zapewnienie takich warunków, aby sędzia miał czas na wnikliwe zapoznanie się ze sprawą i rzetelne przeczytanie wszystkich pism procesowych, strona na przedstawienie swych racji przed sądem na rozprawie. Szukanie rozwiązania w „nieistniejących wnioskach dowodowych”, by procesowo reglamentować możliwość szybkiego i pobieżnego zapoznania się ze stanowiskiem strony jest całkowicie niepoważne - dodano.
Zobacz w LEX: Sędziowskie case management przed sądem I instancji w zakresie pism przygotowawczych >>
W podobnym tonie wypowiada się adwokatka Karolina Wilamowska, Stowarzyszenie Adwokackie Defensor Iuiris (Wilamowscy Adwokaci Spółka Partnerska). - Dla mnie najbardziej szkodliwą zmianą jest ta dotycząca tego, że wszystkie wnioski dowodowe będą musiały być zgłaszane w petitum pozwu. Jeżeli nie będą zgłoszone w ten sposób, to będą traktowane jak takie, które nie zostały złożone. W mojej ocenie to będzie ogromny problem. Bo z noweli wynika też, że sąd nie będzie o tym informował, więc istnieje ryzyko, że pełnomocnik umieści informacje o wnioskach nie tam gdzie trzeba i nie będą one uwzględnione, a on dowie się o tym z orzeczenia - mówi.
I dodaje, że część osób z doświadczenia będzie pisało te pozwy tak jak do tej pory. - A to będzie skutkowało tym, że sąd będzie czytał to co jest w pozwie do uzasadnienia, a poniżej już nie bo tam zamieszczone wnioski nie będą wywoływać skutków prawnych - wskazuje.
Czytaj w LEX: Skutki niedołączenia odpisu pełnomocnictwa procesowego - LINIA ORZECZNICZA >>
Inaczej na to patrzy Aleksandra Ejsmont, radczyni prawna, Kancelaria Radcy Prawnego Aleksandry Ejsmont. - To dobre rozwiązanie bo wnioski dowodowe będą wyraźnie wyodrębnione w petitum pisma, a często zdarza się tak - i to jest maniera niektórych pełnomocników, że o wniosku dowodowym wspominają gdzieś w treści uzasadnienia, które ma np. 30, 60 czy x stron. Może się więc zdarzyć, że sąd to przeoczy. Zresztą to też utrudnienie przy odpowiedzi na takie pismo. Natomiast w momencie gdy jest to zawarte w petitum, w określonej części, to w prosty sposób można sprawdzić to co zostało zrobione, to mamy - kolokwialnie mówiąc odhaczone, czy wszystkie wnioski dowodowe zostały przeprowadzone - mówi.
Sprawdź książkę: Biernatowski Piotr, Gawroński Maciej "Jak pisać pisma procesowe i prowadzić komunikację w sporze, czyli książeczka o pisaniu pism" >>
I dodaje, że takie rozwiązanie porządkuje procedowanie. Więc czy to jest coś złego? Aleksandra Ejsmont mówi, że absolutnie nie i wskazuje, że sama nie odwołuje się do wniosków dowodowych w uzasadnieniu. - Umieszczam to wszystko w początkowej część i to jest dużo prostsze, potem mogę wskazać sądowi, że np. na drugiej stronie w punkcie takim a takim jest wskazany wniosek dowodowy, do którego jeszcze sąd się nie odniósł. A wielokrotnie się zdarza - powtarzam - że w uzasadnieniu, przy okazji wskazane jest, że pełnomocnik "wnioskuje jeszcze o dowód" np. z opinii biegłego - zaznacza.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
