Prawo wydawców publikacji prasowych do godziwego wynagrodzenia jest zgodne z prawem Unii, pod warunkiem, że stanowi ono świadczenie wzajemne za zezwolenie na korzystanie online z publikacji tych wydawców - orzekł 12 maja 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE. W ten sposób wypowiedział się w sprawie włoskich regulacji chroniących wydawców, które kwestionował właściciel Facebooka i Instagrama.
Postępowanie dotyczyło pytań prejudycjalnych włoskiego sądu, który rozpatrywał skargę spółki Meta Platforms Ireland na decyzję włoskiego urzędu regulacyjnego ds. komunikacji (AGCOM). Gigant z USA podważał niekorzystną dla siebie decyzję w sprawie kryteriów ustalania godziwego wynagrodzenia za korzystanie online z publikacji prasowych przez tzw. dostawców usług społeczeństwa informacyjnego. Kwestionował też zgodność krajowych przepisów z europejskimi ramami dotyczącymi praw wydawców na jednolitym rynku cyfrowym, powołując się m.in. na gwarantowaną w Karcie praw podstawowych UE wolność prowadzenia działalności gospodarczej.
TSUE w wyroku (C-797/23) przypomniał, że w celu ochrony wydawców prasy przed zmianami wynikającymi z rozwoju technologii cyfrowych podjęto szereg inicjatyw legislacyjnych. Jedną z nich jest dyrektywa w sprawie prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym, która wprowadza szczególne prawo pokrewne prawu autorskiemu, przysługujące wydawcom prasowym w zakresie sposobów korzystania online z ich publikacji przez platformy, i umożliwia im m.in. zezwolenie na takie korzystanie lub zabronienie go.
Ustawodawca włoski, implementując tę dyrektywę, wprowadził na rzecz wydawców prawo do godziwego wynagrodzenia za korzystanie online z ich publikacji oraz system mający na celu zapewnienie tego wynagrodzenia. Włoska ustawa nakłada na dostawców usług obowiązek negocjowania takiego wynagrodzenia z wydawcami i nieograniczania widoczności treści w wynikach wyszukiwania w trakcie tych negocjacji, a także obowiązek przekazania danych niezbędnych do obliczenia tego wynagrodzenia.
Trybunał stwierdził, że prawo wydawców prasy do godziwego wynagrodzenia jest dopuszczalne, pod warunkiem że stanowi ono świadczenie wzajemne za udzielone dostawcom zezwolenie na zwielokrotnianie tych publikacji lub podawanie ich do publicznej wiadomości. Wydawcy powinni mieć możliwość odmowy udzielenia tego zezwolenia lub udzielenia go nieodpłatnie. Nie można natomiast wymagać jakichkolwiek płatności od dostawców, którzy nie korzystają z takich publikacji.
Z wyroku wynika, że nałożone na dostawców obowiązki, chociaż ograniczają wolność prowadzenia działalności gospodarczej, wydają się uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do celów prawa Unii polegających na zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania rynku prawa autorskiego oraz umożliwieniu wydawcom osiągnięcia zwrotu z inwestycji niezbędnych do produkcji ich publikacji.
Również uprawnienia przyznane AGCOM przez prawodawcę krajowego są dopuszczalne, o ile mają na celu zapewnienie skutecznego wykonywania praw przyznanych wydawcom.
Trybunał zauważył, że nałożenie takich obowiązków pozwala osiągnąć właściwą równowagę między wolnością prowadzenia działalności gospodarczej a prawem własności intelektualnej oraz wolnością i pluralizmem mediów.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
