Chodzi o poselski projekt nowelizacji wniesiony do Sejmu 23 września 2025 r. (druki nr 2007 i 2010, rozpatrywane wspólnie). W obecnym brzmieniu przewiduje m.in. obowiązek weryfikacji wieku przy zakupie w przypadku powzięcia wątpliwości, uregulowanie sprzedaży internetowej, zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych (w tym piwa, od 1 stycznia 2028 r., z wyjątkami dla branży winiarskiej), a także zakaz sprzedaży alkoholu w zakładach leczniczych oraz nocny zakaz sprzedaży alkoholu na wynos (22-6) w całym kraju.
Sejm uchwalił nowelizację 8 października 2026 r. Ustawa trafiła do Senatu, a następnie decyzję podejmie prezydent. Jeśli nowelizacja zostanie przyjęta w obecnym kształcie, opisane niżej zasady zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 r.
Kiedy sprzedawca alkoholu musi sprawdzić dokument
Dziś sprzedający (w sklepie, w barze), który nie jest pewien, czy klient jest pełnoletni, ma jedynie uprawnienie do żądania okazania dokumentu. Może z niego skorzystać bądź nie. Nowelizacja zmienia to uprawnienie w obowiązek: jeśli sprzedający ma wątpliwości co do wieku kupującego, musi bezwzględnie zażądać dokumentu potwierdzającego pełnoletność. Nie ma tu miejsca na „przecież widać, że jest dorosły” ani na poleganie na zapewnieniu kupującego, który nie ma przy sobie dokumentu.
Ustawa mówi o osobie „sprzedającej lub podającej” alkohol, więc obowiązek obejmuje nie tylko sklepy, ale także barmanów, kelnerów i obsługę ogródków piwnych czy festiwali.
Warto podkreślić, czego nowelizacja nie wprowadza: obowiązku legitymowania każdego klienta. Punktem wyjścia nadal są „wątpliwości” po stronie sprzedawcy, czyli jego ocena, czy klient może mieć mniej niż 18 lat. Ze względu na kierunek wprowadzanych zmian (zaostrzenie dotychczasowych przepisów) warto mieć tu na względzie możliwie „obiektywny miernik”. W praktyce wiele sieci handlowych już dziś stosuje wewnętrzną zasadę „legitymujemy każdego, co do którego obiektywnie występują wątpliwości”. Po zmianie właśnie takie podejście stanie się dla sprzedawców najbezpieczniejsze.
Jak potwierdzić wiek przy zakupie online
Nowe przepisy wymagają, aby kupujący potwierdził wiek przy zakupie w internecie za pomocą krajowego schematu identyfikacji elektronicznej. Chodzi o te same narzędzia, którymi wiele osób już dziś loguje się do e-urzędów: profil zaufany, e-dowód, aplikację mObywatel oraz system mojeID (bankowe środki identyfikacji elektronicznej). Ustawa nie precyzuje konkretnych rozwiązań.
Wykazanie pełnoletności w formie elektronicznego poświadczenia atrybutu (EAA), choć służy właśnie elektronicznemu potwierdzeniu tej konkretnej cechy osoby fizycznej (ukończenia 18 lat), w obecnym brzmieniu ustawy nie mieści się w pojęciu krajowego schematu identyfikacji elektronicznej. Rozwiązanie to wykazuje jednak duży potencjał i nie można wykluczyć, że ustawodawca dopuści również ten środek.
Zakup online wyglądałby podobnie jak logowanie do e-urzędu. Klient kompletuje zamówienie, sklep przekierowuje go do logowania jedną z tych metod, a system przekazuje sklepowi potwierdzone dane, w tym datę urodzenia. Dopiero po takiej weryfikacji klient powinien móc sfinalizować zamówienie. Kliknięcie okienka „mam ukończone 18 lat” nie wystarczy.
Sklepy sprzedające alkohol online będą musiały, prawdopodobnie do 1 stycznia 2027 r., podłączyć się do wskazanych wyżej systemów logowania albo skorzystać z usług firm, które takie integracje zapewniają.
Wkrótce dojdzie jeszcze jedna możliwość: europejski portfel tożsamości cyfrowej (EUDI). To unijny środek identyfikacji elektronicznej, który każdy kraj UE musi udostępnić obywatelom. W Polsce będzie nim aplikacja mObywatel. Przepisy, które go wprowadzają, mają zacząć obowiązywać 24 grudnia 2026 r., choć te krajowe wciąż są w przygotowaniu. Jeśli ten termin zostanie dotrzymany, wiek przy zakupie alkoholu online będzie można potwierdzić także portfelem cyfrowym.
Kary za sprzedaż alkoholu nieletnim
Sprzedaż alkoholu osobie niepełnoletniej jest zabroniona od dawna i nowelizacja tego nie zmienia. Grozi za nią grzywna, a sklep czy lokal może stracić zezwolenie na sprzedaż alkoholu.
Nowelizacja nie wprowadza jednak odrębnej kary za sam brak żądania okazania dokumentu. Jeżeli osoba obsługująca mimo wątpliwości nie sprawdziła wieku i sprzedała piwo siedemnastolatkowi, nie będzie mogła skutecznie tłumaczyć się tym, że „nie musiała pytać”.
Po pierwsze, sprzedający zyskuje podstawę do odmowy, bo ustawa wprost nakazuje odmówić sprzedaży. Po drugie, sprzedającemu trudniej będzie się bronić, jeśli alkohol trafi do nastolatka: kto mimo wątpliwości nie sprawdzi dokumentu, złamie konkretne przepisy, a nie tylko nie dochowa zasady należytej ostrożności. Po trzecie, zmiana jest sygnałem dla właścicieli sklepów i lokali, że weryfikacja wieku to nie tylko dobra praktyka, ale realny obowiązek.
Zakup alkoholu przez internet: najpierw mObywatel, potem kurier
Dziś sprzedaż alkoholu przez internet funkcjonuje niejako w szarej strefie przepisów, które powstały w 1982 r. i nie regulują handlu elektronicznego. Nowelizacja wprost dopuszcza e-handel alkoholem, ale tylko dla podmiotów, które mają już zezwolenie na sprzedaż alkoholu. W trakcie prac sejmowych odrzucono propozycję, by sprzedaż internetowa była możliwa wyłącznie przy odbiorze osobistym w punkcie sprzedaży.
Poza elektronicznym potwierdzeniem wieku, w ramach zakupów online obowiązywać będą następujące zabezpieczenia:
- 24 godziny karencji na dostawę. Alkohol nie może zostać dostarczony wcześniej niż 24 godziny po złożeniu zamówienia. Ma to ograniczyć zakupy pod wpływem impulsu, zwłaszcza wieczorem czy w trakcie imprezy.
- Wyraźne oznakowanie paczki. Na przesyłce musi się znaleźć trwałe i czytelne oznaczenie „napoje alkoholowe”, zajmujące co najmniej 10% widocznej powierzchni przesyłki.
- Zakaz wydania paczki nieletnim i nietrzeźwym. Kurier nie może wydać przesyłki osobie poniżej 18 lat ani komuś, kto zachowuje się jak osoba nietrzeźwa. W praktyce oznacza to, że kurier może poprosić o dokument przy drzwiach. Jeśli otworzy nastolatek, paczka powinna wrócić do nadawcy. Paczkomat czy zostawienie paczki pod drzwiami odbiorcy nie wchodzą w grę.
Kto odpowiada za sprzedaż alkoholu online
Nowelizacja uznaje sprzedaż na odległość za sprzedaż w ramach posiadanego zezwolenia. Odpowiedzialność za przestrzeganie zasad spoczywa więc na e-sklepie, nawet jeśli dostawę wykonuje na jego zlecenie operator pocztowy lub firma kurierska. Sklep będzie też musiał przekazać kurierom precyzyjne instrukcje.
Co nadal budzi wątpliwości
Przepisy zostawiają kilka pytań, na które odpowiedź przyniesie dopiero praktyka albo dalsze prace legislacyjne. Nie wiadomo na przykład, czy wiek trzeba będzie potwierdzać przy każdym zamówieniu, czy wystarczy jednorazowa weryfikacja przy zakładaniu konta.
Ustawa będzie wymagała sprawdzenia wieku kupującego, a przy doręczeniu mówi o „odbiorcy”, którego nie definiuje. Przepisy literalnie nie zabraniają., by rodzic zamówił wino, a paczkę odebrał inny dorosły domownik. Kluczowe jest to, by odbierający był pełnoletni i trzeźwy.
Autorka: dr Olga Mędraś, dyrektorka Departamentu Prawnego, Authologic
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
