Wielkopolska to pierwsze województwo, w którym inwestorzy stawiający na energetykę odnawialną będą mogli skorzystać z uproszczonych procedur planistyczno-budowlano-energetycznych, czyli z Obszarów Przyśpieszonego Rozwoju OZE. Sejmik województwa zdecydował, że uproszczenia obejmą wybrane tereny w czterech wielkopolskich gminach. Na specjalnych mapach przygotowanych w Ministerstwie Klimatu i Środowiska można też sprawdzić, gdzie mają szanse powstać kolejne takiego obszary na terenie całego kraju.
Obszary Przyśpieszonego Rozwoju OZE (OPRO) to nowy instrument prawny z pogranicza planowania przestrzennego, prawa ochrony środowiska, prawa budowlanego oraz energetyki. Na wydzielonych terenach procedury administracyjne i środowiskowe dla inwestycji w OZE są maksymalnie uproszczone i skrócone. Jest to instrument wprowadzony do polskiego prawa w celu realizacji unijnej dyrektywy RED III. Plany OPRO są sporządzane przez sejmiki województw (przy współpracy z gminami) oddzielnie dla pięciu głównych technologii: fotowoltaiki (słonecznej), energetyki wiatrowej, geotermii, energetyki wodnej i biogazu. Priorytet w zajęciu pod OPRO mają grunty poprzemysłowe (np. dachy, parkingi, zdegradowane nieużytki rolnicze czy sztuczne zbiorniki wodne). Przepisy zabraniają zaś wyznaczania OPRO na obszarach objętych takimi formami ochrony przyrody jak np. parki narodowe, rezerwaty, obszary Natura 2000).
W Wielkopolsce – zgodnie z sejmikową uchwałą – OPRO obejmują około 105,4 hektarów terenów pod instalacje fotowoltaiczne w gminach Lwówek, Rawicz, Słupca i Złotów. Po wejściu planów w życie inwestorzy będą mogli korzystać z przyspieszonych procedur, z zachowaniem wymagań ochrony środowiska i udziału społeczeństwa. Celem OPRO jest skrócenie przygotowania inwestycji dzięki rozstrzygnięciu kwestii planistycznych i środowiskowych już na etapie wyznaczania obszarów. Przykładowo, przygotowanie inwestycji w wielkoskalową farmę fotowoltaiczną może skrócić się z około 3-4 lat do około 1-2 lat, czyli co najmniej o połowę. Rzeczywisty czas będzie jednak zależał m.in. od parametrów projektu, kompletności dokumentacji, uzyskania pozwolenia na budowę i procesu przyłączenia do sieci. Jednak przyspieszenie inwestycji nie oznacza pominięcia konsultacji społecznych ani wymagań ochrony środowiska. Nie oznacza to jednak pominięcia ograniczeń przewidzianych w planowaniu przestrzennym.
Najważniejszą korzyścią dla inwestorów będzie możliwość skorzystania z przyspieszonej ścieżki przygotowania inwestycji po wejściu planów OPRO w życie. Inwestor rozpocznie prace na terenie, na którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP) już dopuszcza fotowoltaikę, a znaczna część analiz środowiskowych została przeprowadzona podczas wyznaczania OPRO. Udział społeczeństwa jest zapewniony zarówno podczas uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, jak i w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu planu OPRO – czytamy w komunikacie Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ).
Czytaj też w LEX: Odnawialne źródła energii i mechanizmy prawne pozwalające na budowanie strategii zrównoważonego rozwoju >
Resort tłumaczy, że dla konkretnego przedsięwzięcia będzie można zastosować uproszczoną procedurę środowiskową. W przypadku inwestycji o mocy nie mniejszej niż 150 kW regionalny dyrektor ochrony środowiska będzie miał 45 dni na weryfikację przedsięwzięcia, w szczególności pod kątem jego zgodności z planem OPRO i spełnienia warunków umożliwiających korzystanie z przyspieszonego trybu. Jeżeli w tym czasie nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji, etap środowiskowy zostanie zakończony, a inwestor będzie mógł kontynuować uzyskiwanie pozostałych wymaganych pozwoleń.
Czytaj też w LEX: AI w postępowaniach środowiskowych >
Pierwsze plany OPRO dotyczą instalacji fotowoltaicznych. Ich orientacyjny potencjał techniczny oszacowano na około 66 Megawatopik w klasycznym układzie paneli skierowanych na południe lub około 80 MWp przy gęstszym rozmieszczeniu paneli w układzie wschód-zachód. MWp to jednostka mocy szczytowej instalacji lub farmy fotowoltaicznej. Oznacza maksymalną moc, jaką panele słoneczne mogą wygenerować w idealnych, laboratoryjnych warunkach (tzw. STC).
Czytaj w LEX: Plany ogólne w korelacji z Obszarami Przyśpieszonego Rozwoju OZE >
Są to szacunki orientacyjnego potencjału technicznego, a nie prognoza mocy instalacji, które rzeczywiście powstaną. Ostateczna możliwa moc będzie zależała m.in. od: ukształtowania terenu, lokalnych ograniczeń przestrzennych i środowiskowych, środków łagodzących określonych w planie OPRO, wydzielenia przestrzeni pod drogi wewnętrzne, stacje transformatorowe i pozostałą infrastrukturę, technologii oraz parametrów zastosowanych modułów, możliwości przyłączenia instalacji do sieci elektroenergetycznej – zastrzega MKiŚ.
Oprócz przygotowania przez MKiŚ odpowiednich przepisów, w tym w szczególności obowiązującego od niecałego roku rozdziału 7b ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2026 r. poz. 68), opracowano również mapy potencjału OZE. Są one dostępne w wersji elektronicznej w ministerialnej części Geoportalu w zakładce „potencjał energetyki odnawialnej”. Pod koniec sierpnia br. weszło też w życie kluczowe rozporządzenie wykonawcze regulujące zasady tworzenia OPRO.
Czytaj też w LEX: Uchwalanie planów obszarów przyspieszonego rozwoju OZE po nowelizacji >
Co daje znalezienie się jakiegoś obszaru na specjalnych ministerialnych mapach?
Mapowanie wskazuje tereny o najlepszych warunkach dla poszczególnych technologii odnawialnych źródeł energii. Obejmuje całą Polskę i dostarcza samorządom podstaw do wyznaczania obszarów przyspieszonego rozwoju OZE. Samorządy województw mogą wskazywać tereny najbardziej odpowiednie dla rozwoju poszczególnych technologii OZE, z uwzględnieniem potencjału danego regionu i jego uwarunkowań środowiskowych. Jednocześnie gminy, poprzez plany ogólne i MPZP, zachowują kluczową rolę w określaniu, na jakich terenach dopuszczony zostanie rozwój OZE. Pozwala to lepiej koordynować rozwój nowych inwestycji z lokalną polityką przestrzenną oraz regionalnymi kierunkami rozwoju – uzasadnia resort środowiska.
Czytaj też w LEX: Spółdzielnie energetyczne jako forma wspólnoty energii odnawialnej – Renewable Energy Communities (REC) – przykład współpracy jednostek samorządu terytorialnego >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
