Prezydent Andrzej Duda 4 stycznia br. podpisał uchwaloną dopiero po roku od rozpoczęcia szczepień przeciwko Covid-19, ale z drugiej strony uchwaloną przez Parlament w ekspresowym tempie nowelizację ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz niektórych innych ustaw. Odszkodowanie przysługiwać ma, gdy pojawią się działania niepożądane po każdym szczepieniu, nie tylko przeciw Covid-19, które spowodowały konieczność hospitalizacji przez co najmniej 14 dni, albo wystąpi wstrząs anafilaktyczny. Nie ma rekompensat za zgon.

Ustawa wejdzie w życie 27 stycznia. Zgodnie z przepisami wnioski do Rzecznika Praw Pacjenta o przyznanie świadczenia kompensacyjnego będzie można składać od 12 lutego 2022 r. - Przypominam, że ustawa będzie działała wstecz, co oznacza, że obejmuje szczepienia przeciw COVID-19 wykonane począwszy od rozpoczęcia akcji szczepień w grudniu 2020 roku – podkreśla Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec, cytowany w komunikacie przesłanym mediom.

 

Długa batalia o ustawę kompensacyjną

Po raz pierwszy Ministerstwo Zdrowia poinformowało o projekcie 18 stycznia 2021 roku, ale rząd przyjął ją dopiero w sierpniu, wtedy też trafiła do Sejmu, gdzie utknęła.  Sejm przerwał nad nią pracę, bo projekt przewidywał też karę za kłamstwo covidowe, o czym pisaliśmy w Prawo.pl jako pierwsi. W efekcie to posłowie PiS wnieśli projekt ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (druk 1818), który dotyczy utworzenia  Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych, ale dopiero 2 grudnia. Za to już 20 grudnia została przekazana do podpisu Prezydenta, ten ją podpisał, ale wciąż czekan na publikację.

Pobierz wzór dokumentu w LEX: NOP Karta zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego >

 

Kiedy przysługuje świadczenie kompensacyjne  w razie komplikacji po szczepieniu

Zgodnie z ustawą świadczenie kompensacyjne będzie przysługiwało, gdy w wyniku szczepienia pojawią się działania niepożądane wymienione w charakterystyce produktu leczniczego, które spowodowały konieczność hospitalizacji przez co najmniej 14 dni, albo wystąpi wstrząs anafilaktyczny (powodujący konieczność obserwacji na szpitalnym oddziale ratunkowym, izbie przyjęć lub hospitalizację przez okres do 14 dni). Oznacza to, że rekompensatę będzie można dostać tylko w przypadku hospitalizacji. Ustawa nie przewiduje, że w wyniku zaszczepienia, pacjent może stracić życie. W uzasadnieniu projektu wskazano, że dodatkowe kryterium 14-dniowego okresu hospitalizacji pozwala wyeliminować te przypadki, w których hospitalizacja służyła jedynie obserwacji i ocenie stanu zdrowia pacjenta, a objawy chorobowe miały przemijający i krótkotrwały charakter. Kryterium to nie będzie obowiązywać jedynie w razie wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, który choć jest stanem szybko pod wpływem leczenia ustępującym, stanowi poważne działanie niepożądane.

Czytaj w LEX: Warunki wykonywania i zasady finansowania szczepień przeciwko grypie >

Ponadto świadczeniem kompensacyjnym zostaną objęte działania niepożądane, które wystąpiły w wyniku szczepień wykonanych przeciwko COVID-19, przeprowadzonych po 26 grudnia 2020 r., i pozostałe szczepienia ochronne objęte przepisami projektowanej ustawy przeprowadzone dopiero od 1 stycznia 2023 r. Docelowo jednak świadczeniem będą  objęte NOP po rutynowych obowiązkowych szczepieniach przede wszystkim dzieci i młodzieży do 19. roku życia, ale też nieobowiązkowych szczepieniach akcyjne, które są przeprowadzane w sytuacji epidemii organizowane przez organy państwa i finansowane ze środków budżetu państwa, jak szczepienia przeciw odrze, meningokokom lub COVID-19 oraz szczepienia akcyjne, które mogą być potencjalnie wprowadzane w stanie epidemii w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 4 pkt 7 ustawy zakaźnej (np. przeciw chorobom o szczególnie wysokiej śmiertelności, takiej, jaką w przeszłości była ospa prawdziwa). Świadczenie kompensacyjne nie obejmie przypadków działań niepożądanych, które wystąpiły po szczepieniu w ramach szczepień zalecanych. Wnioskodawcy wskazują, że w Polsce każdego roku jest wykonywanych kilkanaście milionów szczepień ochronnych. Większość działań niepożądanych ogranicza się do reakcji miejscowych w postaci zaczerwieniania i bólu w miejscu wstrzyknięcia lub objawów ogólnych w postaci podwyższenia temperatury ciała.

W jakiej wysokości rekompensata za NOP

Maksymalna wysokość rekompensaty może wynieść 100 tys. zł.  Wysokość będzie uzależniona od liczby dni hospitalizacji, ale też natężenia objawów. I tak świadczenie wyniesie:

  • 3000 zł w przypadku obserwacji na szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć w związku z wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego;
  • 10 000 zł w przypadku hospitalizacji w związku z wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego trwającej krócej niż 14 dni;
  • od 10 000 zł do  20 000 zł w przypadku hospitalizacji trwającej od 14 dni do 30 dni;
  • od 21 000 zł do 35 000 zł w przypadku hospitalizacji trwającej od 31 dni do 50 dni;
  • od 36 000 zł do 50 000 zł hospitalizacji trwającej od 51 dni do 70 dni;
  • od 51 000 zł do 65 000 zł hospitalizacji trwającej od 71 dni do 90 dni;
  • od 66 000 zł do 89 000 zł hospitalizacji trwającej od 91 dni do 120 dni.

W powyższych przypadkach świadczenie będzie wypłacane proporcjonalnie do okresu hospitalizacji. Za hospitalizacji trwającą powyżej 120 dni będzie przysługiwać 100 000 zł. Z tym, że świadczenie kompensacyjne jest dodatkowo podwyższane w przypadku:

  • zabiegu operacyjnego w znieczuleniu ogólnym – o 15 000 zł;
  • innego zabiegu operacyjnego albo metody leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko – o 5000 zł;
  • hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii lub intensywnej opieki medycznej trwającej co najmniej 7 dni – o 10 000 zł;
  • hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii lub intensywnej opieki medycznej trwającej dłużej niż 30 dni – o 20 000 zł.

Świadczenie kompensacyjne obejmuje również zwrot kosztów dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu obserwacji lub hospitalizacji, w kwocie nie wyższej niż 10 000 zł.  Rekompensata jest przyznawana przez Rzecznika Praw Pacjenta. - Okres zgłaszania wniosku wydłużono z 3 do 5 lat - poinformował Bolesław Piecha, poseł PiS. Za złożenie wniosku trzeba zapłacić 200 zł. Opłata będzie podlegać zwrotowi w razie przyznania świadczenia. 

Świadczenie będzie przyznawane decyzją administracyjną Rzecznika Praw Pacjenta, po uzyskaniu opinii Zespołu ds. Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Termin na rozpatrzenie wniosku wyniesie dwa miesiące, co zapewni szybkie ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia i jego szybką wypłatę.

W przypadku wniosku niekompletnego lub nienależycie opłaconego Rzecznik Praw Pacjenta będzie wzywać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia ze wskazaniem stwierdzonych w nim braków, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Również w razie braku podstawy do oceny merytorycznej wniosku Rzecznik będzie mógł wydać decyzję bez udziału Zespołu. Na decyzję wydaną przez Rzecznika będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego.

Poprawki Senatu

Senatorowie przegłosowali m.in. poprawkę, która znosi obowiązek uiszczania opłaty w wysokości 200 zł za złożenie wniosku do Rzecznika Praw Pacjenta o przyznanie świadczenia kompensacyjnego w razie wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego. Zdecydowali także, że minister zdrowia w drodze rozporządzenia określi wzór wniosku o uzyskanie świadczenia kompensacyjnego, bo – jak uzasadniał senacki legislator – niedopuszczalne konstytucyjnie jest to, aby Rzecznik Praw Pacjenta udostępniał na stronie swojego urzędu wzór wniosku z pominięciem ustalenia takiego wzoru przez ministra zdrowia.

Projekt zapowiadany od lat, ekspresowo procedowany

Pierwszy projekt ustawy dotyczący utworzenia Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych Ministerstwo Zdrowia przedstawiło w połowie stycznia tego roku, czyli wkrótce po rozpoczęciu akcji szczepień przeciwko Covid-19. Choć warto przypomnieć, że prace nad utworzeniem funduszu trwają już od 2017 roku. Do 24 stycznia w ramach prekonsultacji można było zgłaszać uwagi. Potem prace nad projektem zamarły, chociaż co jakiś czas zapowiadano ich wznowienie. Oficjalnie projekt został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji na początku czerwca, a w lipcu przyjął go rząd. Finalnie jednak Sejm pracował nad projektem poselskim. Co więcej przyspieszył nad nim prace po ogłoszeniu przez Adama Niedzielskiego, ministra zdrowia, obowiązku szczepień dla medyków, nauczycieli i służb mundurowych. Pierwsze czytanie odbyło się 8 grudnia, a następnego dnia - 9 grudnia - Sejm uchwalił projekt. Senat swoje stanowisko przyjął w czwartek 16 grudnia. Wniósł osiem poprawek, w tym dwie ważne. Jedna zwalniała wnioskodawców z opłaty w wysokości 200 zł za wniosek o świadczenie kompensacyjne, druga przyznawała odszkodowania nie tylko za odczyny niepożądane wymienione w charakterystyce produktu leczniczego. Dzięki tej drugiej pacjent mógł starać się o rekompensatę także za powikłania nie przewidziane przez producenta szczepionki. Sejm w piątek 17 grudnia odrzucił jednak te poprawki. Poparł tylko trzy - dwie o charakterze językowym, i trzecią dotyczącą upoważnienia ministra zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia wzoru wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego za niepożądany odczyn poszczepienny.