Opieka koordynowana to model wdrożony w 2022 r., który zakłada, że lekarz podstawowej opieki zdrowotnej współpracuje z lekarzami specjalistami, pielęgniarką POZ i dietetykiem. Zajmuje się on profilaktyką, diagnozowaniem, leczeniem i edukacją pacjenta na temat wybranych chorób z dziedziny: kardiologii, diabetologii, endokrynologii, pulmonologii oraz nefrologii. Program obejmuje pacjentów przewlekle chorych na najbardziej powszechne choroby. Model opieki został wypracowany na podstawie pilotażu, a w pełni wdrożono go do systemu w 2022 r. Jego główne założenie jest takie, by pacjent mógł diagnozować się w swojej przychodni na jak najszerszą skalę, bez odsyłania do poradni specjalistycznych, w których następnie czekałby miesiącami na wizytę. W ramach opieki koordynowanej lekarz POZ ma możliwość konsultowania się z lekarzem specjalistą w kontekście stanu zdrowia pacjenta. Ustala się indywidualny plan opieki, a odnaleźć się pacjentowi w systemie pomaga koordynator, który nadzoruje techniczny przebieg całego procesu (np. umawia wizyty i przypomina o terminach). Przystąpienie do modelu opieki koordynowanej jest dobrowolne i wymaga podpisania rozszerzenia umowy na świadczenia z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Czytaj też w LEX: Uprawnienia pielęgniarek w ramach POZ >
Dostępność zależy od województwa
- Wprowadzenie tego modelu opieki miało na celu poprawę jakości i większą dostępność dla pacjentów przewlekle chorych do świadczeń specjalistycznej opieki zdrowotnej. W rezultacie wprowadzonych zmian lekarze POZ uzyskali możliwość szybszej diagnostyki, postawienia rozpoznania i ustalenia terapii dzięki zlecaniu większej liczby badań diagnostycznych oraz odbywaniu konsultacji z lekarzami specjalistami - zaznaczył podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia Tomasz Maciejewski, wiceminister zdrowia.
W trakcie spotkanie przekazano najnowsze informacje dotyczące liczby placówek, które zdecydowały się przystąpić do systemu. Jak podał wiceminister Maciejewski, obecnie średnio połowa wszystkich placówek POZ w całej Polsce funkcjonuje w ramach opieki koordynowanej. Średnio 70 proc. z nich realizuje w przychodni co najmniej trzy ścieżki diagnostyczne. Konkretną ofertę leczenia w danej przychodni można sprawdzić na stronie prowadzonej przez NFZ.
Problemem jest jednak, na co zwróciła uwagę posłanka Koalicji Obywatelskiej Krystyna Skowrońska, że dostępność takiego modelu opieki zależy w dużej mierze od tego, w jakim województwie się mieszka. - To prawda, że liczba podmiotów zwiększyła się od 2023 r. z 1684 prawie o dodatkowy tysiąc, niemniej jednak z tabeli wynika, że ta liczba jest różna. Ilość podmiotów zainteresowanych świadczeniem takiej opieki w ramach POZ jest różne. Przykład Podkarpacia: na koniec 2025 r. to 124 podmioty, w porównaniu np. z lubelskim 294 - wskazała posłanka.
Zobacz też w LEX: Elektroniczna rejestracja centralna w praktyce >
Przedstawiciele resortu zdrowia zapewnili, że dostrzegają ten problem i dlatego przychodnie mają możliwość wystąpienia o dofinansowania w ramach kilku programów. Nie zmienia to jednak faktu, że żadna placówka nie ma obowiązku przystąpienia do opieki koordynowanej. - Mamy w tej chwili sytuację, w której połowa podmiotów POZ realizuje opiekę koordynowaną, a ta druga połowa to podmioty, które potrzebują większego wsparcia, tak, aby móc te nowe rozwiązania organizacyjne wdrożyć - zaznaczyła dr hab. n med. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.
Czytaj też w LEX: Profilaktyka "Moje Zdrowie" – praktyczny przegląd programu >
Nowe ścieżki i więcej badań
Przedstawiciele resortu zdrowia zapowiedzieli jednocześnie nowe rozwiązania dla pacjentów, również - ale nie tylko - w ramach opieki koordynowanej.
Proponujemy rozwój opieki koordynowanej poprzez kolejne ścieżki. Wśród tych, które były przedyskutowane i które chcielibyśmy zaproponować, jest na pewno opieka koordynowana u pacjentów z dolegliwościami bólowymi układu ruchu, czyli zarówno z chorobą zwyrodnieniową, jak i z doraźnymi dolegliwościami przeciążeniowymi. Tutaj widzielibyśmy zaangażowanie fizjoterapeutów, rozmowy z Krajową Izbą Fizjoterapeutów jakiś czas temu zostały przeprowadzone i wstępny model opieki jest wypracowany. Jeśli chodzi o inne ścieżki, to na pewno warto pochylić się nad pacjentami z chorobą otyłościową, ponieważ tych osób jest bardzo dużo i tutaj postulowaliśmy już włączenie otyłości do albo do którejś z istniejących ścieżek opieki koordynowanej, np. diabetologicznej, endokrynologicznej lub kardiologicznej, czy też stworzenie nowej - zaznaczyła prof. Mastalerz-Migas.
Czytaj też w LEX: Trudności diagnostyczne i terapeutyczne celiakii: Aspekty prawne dotyczące sytuacji osób z celiakią w Polsce >
Drugą kwestią, nad którą pracuje resort, jest propozycja umożliwienia zlecania niektórych badań specjalistycznych we wszystkich placówkach POZ, nie tylko tych należących do modelu opieki koordynowanej. Obecnie diagnostyka w tych placówkach jest poszerzona, a lekarz ma w tym zakresie więcej możliwości. Chodziłoby przede wszystkim o badania laboratoryjne. Obecnie lekarz POZ może zlecić pacjentowi m.in. rozszerzone badanie funkcjonowania tarczycy (antyTPO, antyTSHR, antyTG). Poza badaniami wchodzącymi w skład morfologii, placówka ma również możliwość skierowania pacjenta m.in. na: EKG wysiłkowe, Holter EKG (24, 48, 72 godz.), USG Doppler naczyń kończyn dolnych, ECHO serca. Do tej pory były to badania zarezerwowane dla lekarzy specjalistów.
Czy w każdej lokalizacji, w której udzielane są świadczenia lekarza POZ, powinien znajdować się punkt szczepień? - sprawdź w LEX >
Lekarz POZ w ramach opieki koordynowanej może też obecnie zlecić pacjentowi (w sytuacji medycznie uzasadnionej) konsultacje z dietetykiem (przy rozpoznaniu np. cukrzycy) oraz konsultacje z lekarzem specjalistą z zakresu diabetologii, endokrynologii, kardiologii, pulmonologii lub alergologii.
Zobacz też w LEX: Co nowego w ochronie zdrowia w 2026 r. >
Porozumienie Zielonogórskie: Potrzebne przewidywalne zasady
Tomasz Zieliński, specjalista medycyny rodzinnej, wiceprezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie, podkreśla, że generalnie opieka koordynowana to coś, czego pacjenci coraz częściej szukają. - Coraz częściej pacjenci pytają o opiekę koordynowaną już przy zapisywaniu się do przychodni. To znak, że model stał się rozpoznawalny i kojarzy się z realną korzyścią - zaznacza.
Ale, z drugiej strony, Porozumienie Zielonogórskie wskazuje, że tylko stabilne wyceny i przewidywalne zasady finansowania mogą zapewnić dalsze funkcjonowanie modelu i ich równomierny rozwój w całym kraju, niezależnie od możliwości lokalnych. - Z perspektywy systemu najważniejsze jest dziś utrzymanie tego kierunku. Chodzi o to, aby więcej osób dowiedziało się o swoim ryzyku, zanim trafi na SOR, a po wykryciu problemu nie zostawało samo z wynikiem badań, lecz miało zapewnione dalsze prowadzenie. Jeśli chcemy, by tak wyglądała opieka w całej Polsce, potrzebne są stabilne wyceny i rozwiązania systemowe, które pozwolą POZ realizować tę pracę w sposób ciągły i przewidywalny - podkreśla Zieliński.
Czytaj też w LEX: Projekty ustaw i rozporządzeń z zakresu prawa ochrony zdrowia >
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
