MSWiA chce podnieść standardy dla jednostek OSP, działających i chcących przystąpić do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Chodzi m.in. o większą liczbę kierowców uprawnionych do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi i strażaków ratowników przeszkolonych w kwalifikowanej pierwszej pomocy. Po wejściu w życie przepisów część już istniejących jednostek może nie spełniać nowych kryteriów.
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) to jedyne takie rozwiązanie w Europie. Istniejący od 1995 roku system opiera się na integracji Państwowej Straży Pożarnej (PSP), wybranych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) oraz innych służb, które reagują na pożary, klęski żywiołowe i inne miejscowe zagrożenia. KSRG funkcjonuje na trzech poziomach: powiatowym (podstawowy), wojewódzkim (koordynacja) i krajowym. Głównym organem jest Komendant Główny PSP, a nadzór sprawuje minister spraw wewnętrznych i Administracji. Zgodnie z danymi MSWiA w skład KSRG wchodzą obecnie: 5217 jednostki ochrony przeciwpożarowej. Poza systemem działa 10 936 innych. Rocznie do systemu przyjmowanych jest około 200 jednostek.
Po blisko dekadzie obowiązywania dotychczasowych przepisów MSWiA proponuje nowe regulacje określające zasady włączania jednostek do KSRG. Projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego ma zastąpić obowiązujące rozporządzenie z 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
Projektowane rozporządzenie ma określić zakres, szczegółowe warunki i tryb włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a–6 i 8 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo‑gaśniczego oraz wyłączania jednostek z systemu.
Nowela ma również określić warunki współpracy jednostek ochrony przeciwpożarowej nie włączonych do krajowego systemu ratowniczo‑gaśniczego z jednostkami włączonymi. W celu usystematyzowania i doprecyzowania dotychczasowych wątpliwości w tym zakresie, wskazano, że współpraca jednostek ochrony przeciwpożarowej włączonych i niewłączonych do KRSG przy działaniach ratowniczych jest objęta regulacjami zawartymi w rozdziale 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz wydanych na tej podstawie przepisach wykonawczych.
Zdaniem MSWiA przepisy mają zwiększyć przejrzystość procesu włączania jednostek oraz poprawić spójność planowania i funkcjonowania systemu ratowniczo‑gaśniczego.
Projekt wskazuje, że jednostka strażacka może zostać włączona do KSRG, jeżeli spełnia minimalne kryteria wyposażenia, gotowości operacyjnej i wyszkolenia ratowników. Kryteria te są bardziej rozbudowane niż obecnie. Z projektu wynika, że do systemu może zostać włączona jednostka, która posiada łącznie:
Projekt określa też dodatkowe wymagania dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, jeśli chodzi o wyszkolenie jej członków:
Projekt wskazuje, że do KSRG mogą być włączone także inne jednostki wyspecjalizowane (np. chemiczne, wysokościowe), jeżeli są przewidziane w powiatowym planie ratowniczym i dysponują odpowiednim wyposażeniem oraz wyszkoleniem. Oceny spełnienia przez jednostki warunków będą dokonywać kolejno, w zakresie swojej właściwości: komendant powiatowy (miejski) PSP, komendant wojewódzki PSP, Komendant Główny PSP.
Zdaniem resortu wprowadzenie obowiązku posiadania większej liczby ratowników KPP zwiększa prawdopodobieństwo zapewniania wyjazdu zastępu z co najmniej dwoma ratownikami KPP, co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo i skuteczność działań na miejscu zdarzenia.
Większa liczba przeszkolonych ratowników, takich jak kierujący działaniem na poziomie interwencyjnym czy kierowców pojazdu uprzywilejowanego, poprawia dyspozycyjność jednostek i ich gotowość do natychmiastowego działania. Zwiększenie minimalnych wymagań w zakresie potencjału jednostek KSRG podniesie poziom ich dostępności, zwiększy potencjał operacyjny oraz zapewni jednolite, wyższe standardy przygotowania jednostek KRSG – uzasadnia Wiesław Leśniakiewicz, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji.
Zwraca uwagę, że podniesienie wymagań odpowiada też na potrzeby związane z rozbudową systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Resort przyznaje, że nowe podwyższone standardy dotyczyć będą nie tylko tych jednostek, które chcą wstąpić do KSRG, ale także tych już działających w systemie. Na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej na dzień 31 grudnia 2025 r. oszacowano, że wymagania określone w projekcie rozporządzenia:
Zdaniem MSWiA dane te oznaczają, że większość jednostek funkcjonujących w KSRG posiada już znaczną część zasobów niezbędnych do zachowania zgodności z projektowanymi przepisami.
Projekt w największym stopniu oddziałuje na jednostki wymagające uzupełnienia wyposażenia lub przeszkolenia personelu, jednak skala tego oddziaływania jest ograniczona, ponieważ część wymagań była już wcześniej praktykowana i wdrażana na poziomie operacyjnym – ocenia wiceminister Leśniakiewicz.
- Dla ministerstwa 66 procent to dużo, dla mnie 44 procent to jeszcze więcej. Nawet jeśli w ciągu ostatnich miesięcy część szkoleń została zrealizowana, to wciąż jest dużo do zrobienia. Pytanie, skąd wziąć pieniądze na spełnienie tych dodatkowych wymagań, bo ministerstwo na ten temat milczy – mówi anonimowo działacz Związku Głównego OSP RP. (ZG OSP dopiero przygotowuje stanowisko w tym zakresie).
Dr Dariusz P. Kała, który specjalizuje się w prawie ochrony przeciwpożarowej i ochrony ludności zwraca uwagę, że choć w projekcie rozporządzenia pojawia się zapis, że jednostka OSP włączana do KSRG powinna posiadać 8 osób zdolnych do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy, nie jest to wymóg obligatoryjny. Kolejny zapis bowiem przewiduje, że uzasadnionych przypadkach, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej może włączyć do systemu jednostkę OSP, która nie spełnia tego wymagania.
Finalnie otwiera się jednak furtkę która ma jakiś cel – wskazuje dr Dariusz P. Kała.
Jego zdaniem, zamierzenie do podwyższenia wymogów wyszkolenia ratowników w OSP bez realnych działań systemowych, nie przyniesie jakościowych skutków. Zwiększenie w OSP stanów liczbowych strażaków ratowników posiadających przeszkolenie do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy powinno się dokonywać przez łączenie zasobów „umarłych OSP”. W takich jednostkach są osoby posiadające takie kwalifikacje, ale nie są oni wykorzystywani w działaniach i uwzględniani w statystykach, ponieważ „martwa OSP” nie jeździ do działań i nie prowadzi statystyk i dokumentacji.
Podnosi, że w uzasadnieniu do projektu zmiany rozporządzenia nie podaje się żadnych danych statystycznych wskazujących na wzrost liczby zdarzeń wymagających interwencji z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy, więc niezrozumiały jest kierunek działań zmierzających do zwiększania liczby osób wyszkolonych.
Podwyższanie wymogów szkoleniowych bez głębszych analiz spowoduje wygenerowanie dodatkowych kosztów finansowych i organizacyjnych szkoleń, bez gwarancji, że ratownicy z nowymi kwalifikacjami będą potrzebni w przyszłości. Rodzi się także podejrzenie, czy chcemy zwiększać liczbę szkoleń, aby odpowiadać na realne potrzeby, czy aby więcej zleceń miały podmioty szkoleniowe – stawi pytanie ekspert.
Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 lipca 2026 r., bo wtedy traci moc obowiązujące rozporządzenie z 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
