Sąd rejonowy skierował Mariana K. do domu pomocy społecznej, pozostawiając wskazanie właściwej lokalizacji gminie jego miejsca zamieszkania. Prezydent Lublina, biorąc pod uwagę stan zdrowia Mariana K. – niepełnosprawność ruchową, rozpoznaną schizofrenię paranoidalną oraz zespół porażenny i stan po zawale - wyznaczył mężczyźnie DPS odległy od jego miejsca zamieszkania, ale dopasowany do jego potrzeb.
Marian K. wniósł o przeniesienie. Podkreślał, że atmosfera w ośrodku mu nie odpowiada i chciałby przenieść się do ośrodka, w którym kiedyś już mieszkał.
Prezydent wydał decyzję odmowną. W uzasadnieniu powołał się na zaświadczenie lekarza psychiatry i lekarza chorób wewnętrznych i wyjaśnił, że skarżący jest osobą niepełnosprawną fizycznie, ale jednocześnie stwierdzono u niego chorobę psychiczną. W związku z tym nie kwalifikuje się do skierowania do domu pomocy społecznej przeznaczonego wyłącznie dla osób niepełnosprawnych fizycznie. Natomiast DPS, w którym obecnie przebywa, jest przeznaczony dla osób przewlekle psychicznie chorych, tym samym jest dla niego domem odpowiedniego typu z uwagi na stwierdzone schorzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało tę decyzję w mocy. Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Najpierw odpowiedni typ domu, później jego lokalizacja
Sąd przywołał art. 54 ust. 1-2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Domy pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się natomiast na domy dla osób w podeszłym wieku; osób przewlekle somatycznie chorych; osób przewlekle psychicznie chorych; dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; osób niepełnosprawnych fizycznie; osób uzależnionych od alkoholu (art. 56 pkt 1-7 u.p.s.). Osobę uprawnioną kieruje się zatem do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu (w zależności od jej stanu zdrowia), zlokalizowanego jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Organ kieruje się zatem w pierwszej kolejności potrzebami danej osoby i wskazuje typ zakładu, a dopiero potem określa lokalizację - "jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej".
Czy aby przenieść ubezwłasnowolnionego całkowicie mieszkańca DPS do innego DPS potrzebna jest zgoda opiekuna prawnego? - sprawdź w LEX >
W sytuacji skarżącego określenie adekwatnego dla danej osoby typu DPS stanowiło kompetencję Prezydenta Lublina. Przy wyborze organ zobowiązany był wziąć nie tylko typ placówki, zakres usług w niej świadczonych, ale też indywidualne potrzeby mieszkańca domu pomocy społecznej. Dlatego, ze względu na stan zdrowia skarżącego, wskazał mu ośrodek, który przeznaczony w pierwszej kolejności dla osób przewlekłe psychicznie chorych.
Dobro mieszkańca ważniejsze niż jego preferencje
Zdaniem sądu, prawo do pobytu w domu pomocy społecznej nie byłoby należycie realizowane wówczas, gdy strona zostałaby skierowana do placówki, która profilem świadczonych usług nie odpowiada albo też tylko częściowo odpowiada stwierdzonym dolegliwościom, chorobom i potrzebom danej osoby.
W przypadku wniosku o zmianę DPS-u, gmina bierze dodatkowo pod uwagę, czy wskazywana placówka zapewni adekwatny standard opieki, jak też prawidłowe funkcjonowanie jednostki, która np. może nie być przygotowana do pracy z osobami o poważnych zaburzeniach psychiatrycznych i nie zatrudniać personelu przygotowanego do pracy z takimi osobami i lekarzy o wymaganej specjalizacji. Faktem jest, że skarżący Marian K. przebywał już wcześniej ośrodku wskazywanym we wniosku, a przy tym jest to placówka bliższa miejscu jego zamieszkania, względem tej w której przebywa. Jednak nie może to być, zdaniem sądu argument przeważający.
Dobro pensjonariusza domu opieki i jego wola są ważne, ale nie najważniejsze.
Przeczytaj także: NSA: Matka zmarła, ale za jej pobyt w DPS-ie córka musi zapłacić
Zmiana DPS-u nie może zakłócać funkcjonowania placówki
Sąd zwrócił uwagę, że skoro u skarżącego stwierdzono chorobę psychiczną, jego zachowania mogłyby potencjalnie zakłócać funkcjonowanie środka i spokój innych mieszkańców. Tymczasem w domu, w którym przebywa, indywidualne potrzeby skarżącego obejmują m.in. zapewnienie opieki psychiatrycznej, w tym udział sesjach terapeutycznych i fachową pomoc medyczną. Nie ma też znaczenia deklarowane przez skarżącego „pogodne usposobienie” i „pokojowe współżycie z innymi mieszkańcami”.
Zobacz w LEX: Dyrektor i kadra zarządzająca DPS – obowiązki, odpowiedzialność, współpraca >
Choć skarżący jest również osobą niepełnosprawną fizycznie, to dom pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych fizycznie nie zapewniłby mu adekwatnej opieki w zakresie pomocy psychiatrycznej. To DPS, w którym skarżący aktualnie przebywa, najpełniej odpowiada jego dolegliwościom i zaspokaja jego potrzeby. Natomiast kwestia lokalizacji domu pomocy społecznej, choć istotna, musi mieć znaczenie wtórne. Mimo bliskości miejsca zamieszkania wskazywany przez skarżącego DPS jest niewystarczający względem jego potrzeb i dlatego nie może być do niego przeniesiony.
Jakie kroki powinien poczynić dyrektor DPS aby przenieść mieszkańca do domu dla uzależnionych od alkoholu? - sprawdź w LEX >
Dlatego skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Wyrok WSA w Lublinie z 23 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 211/26
