Oświadczenia majątkowe mają składać osoby pełniące funkcje publiczne co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Z powodu epidemii koronawirusa wprowadzono zmianę dotyczącą oświadczeń za 2019 rok – można je składać do 31 maja 2020 roku.

Błędy najczęściej dotyczą szacowania wartości nieruchomości, opisywania miejsc zatrudnienia czy źródeł dochodów - brakuje instrukcji i wyjaśnień w tym zakresie.

Oświadczenie o stanie majątkowym składa się według wzoru określonego w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2003 r. w sprawie określenia wzorów formularzy oświadczeń majątkowych radnego gminy, wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu wójta.

Wzory oświadczeń majątkowych dostępne są w LEX, zobacz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie określenia wzorów formularzy oświadczeń majątkowych radnego gminy, wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu wójta

Kto składa oświadczenia majątkowe w samorządzie?  

Do złożenia oświadczenia majątkowego obowiązany jest w gminie: radny, wójt, zastępca wójta, sekretarz, skarbnik, kierownik jednostki organizacyjnej, osoba zarządzająca i członek organu zarządzającego gminną osobą prawną. Prawo zobowiązuje też w powiecie: radnych i członków zarządu, sekretarzy, skarbników, kierowników jednostek organizacyjnych, osoby zarządzające i członków organu zarządzającego powiatową osobą prawną.

Obowiązek taki mają w województwie: radni sejmików, członkowie zarządu, w tym marszałkowie i wicemarszałkowie, skarbnicy i sekretarze, kierownicy samorządowych jednostek organizacyjnych, osoby zarządzające osobami prawnymi, członkowie organów zarządzających osobami prawnymi.

Oświadczenia składają też osoby wydające decyzje w imieniu wójta, starosty i marszałka.

Zgodnie z przepisami ustrojowych ustaw samorządowych oświadczenie majątkowe dotyczy majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową. Zobowiązany do złożenia oświadczenia majątkowego powinien określić w nim przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań do majątku odrębnego i majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową.

Kto komu składa oświadczenie majątkowe w samorządzie?

Zgodnie z prawem oświadczenia przekazują:

  • radny gminy - przewodniczącemu rady gminy,
  • wójt, przewodniczący rady gminy - wojewodzie,
  • radny powiatu - przewodniczącemu rady powiatu,
  • starosta, przewodniczący rady powiatu - wojewodzie,
  • radny województwa - przewodniczącemu sejmiku,
  • marszałek województwa, przewodniczący sejmiku województwa – wojewodzie.

Informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne. Wyłączeniu podlegają jedynie informacje o adresie zamieszkania osoby składającej oświadczenie i o miejscu położenia nieruchomości.

Oświadczenia składa się na specjalnych formularzach, powinno zawierać informacje m.in. o zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach, dochodach, mieniu ruchomym o wartości powyżej 10 tys. zł oraz zobowiązaniach pieniężnych o powyżej 10 tys. zł.

Czytaj też: Oświadczenia majątkowe niechlujne i nieczytelne, system wymaga zmian

Niedotrzymanie terminów ustawowych

W przypadku niedotrzymania terminów ustawowych ustawodawca przewidział wezwanie osoby zobowiązanej do złożenia oświadczenia majątkowego, do niezwłocznego dokonania tej czynności. W przypadku niezłożenia oświadczenia majątkowego, mimo upływu dodatkowego terminu, na dokonanie tej czynności, przewidzianej przepisami ustrojowych ustaw samorządowych, ustawodawca przewidział następujące sankcje:

  • wygaśnięcie mandatu radnego i wójta
  • utratę wynagrodzenia.

Natomiast jeżeli skarbnik gminy nie złoży w terminie oświadczenia majątkowego, rada gminy zobowiązana jest go odwołać, najpóźniej po upływie 30 dni od dnia, w którym upłynął termin do złożenia oświadczenia, w drodze uchwały.

Wierzytelności pieniężne

We wzorze brakuje rubryki, w której należy wpisać tego typu wierzytelności, jakie pracownik ma w stosunku do swoich dłużników (osób fizycznych i prawnych), np. wierzytelności pieniężne z tytułu umowy pożyczki. Ponieważ w części wstępnej wzoru oświadczenia wyraźnie wymaga się złożenia oświadczenia w zakresie wierzytelności pieniężnych, należy je opisać w załączniku do oświadczenia, ewentualnie wpisać na końcu oświadczenia przed podpisem.

Zobacz więcej w LEX: Oświadczenia majątkowe pracowników samorządowych

Najczęstsze błędy

Jan Golba wskazuje w komentarzu do LEX Najczęściej popełniane błędy przy składaniu oświadczeń majątkowych wójtów, burmistrzów, prezydentów.  Są to:

  1. złożenie dokumentacji niekompletnej (brak poszczególnych stron oświadczenia lub brak kopii zeznania podatkowego),
  2. pozostawienie niektórych rubryk niewypełnionych,
  3. brak podpisu na oświadczeniu majątkowym osoby zobowiązanej do jego sporządzenia,
  4. brak określenia przynależności dochodów i poszczególnych składników majątku do majątku odrębnego i majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową,
  5. brak określenia tytułu prawnego do posiadanej nieruchomości, wykazania jej powierzchni oraz wartości,
  6. brak wykazania osiągniętego przychodu i dochodu z gospodarstwa rolnego,
  7. brak wykazania lub niezgodność kwot dochodów ujętych w oświadczeniu majątkowym w porównaniu z załączonym zeznaniem podatkowym PIT,
  8. wykazanie ogólnego osiągniętego dochodu bez podziału i wskazania kwot uzyskiwanych z poszczególnych tytułów,
  9. brak wykazania dochodów (np. diety) z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich,
  10. brak określenia warunków, na jakich zaciągnięto zobowiązania,
  11. mylenie przez składającego oświadczenie kwoty przychodu i dochodu,
  12. niezgodność danych w oświadczeniu oraz właściwym PIT.

Według ekspertów jeśli są wątpliwości, dobrze byłoby przed złożeniem skonsultować z osobą, której składa się oświadczenie majątkowe. Ta osoba ma zazwyczaj doświadczenie, bo dokonuje przeglądu innych oświadczeń, które do niej trafiają oraz skalę porównawczą i może coś podpowiedzieć czy doradzić.

Pierwsze oświadczenia majątkowe samorządowców składane są w terminie 30 dni od dnia ślubowania, wyboru, powołania lub zatrudnienia. Kolejne składać należy co roku do kwietnia, według stanu na 31 grudnia roku poprzedniego.