Nie każdy urząd będzie musiał mieć schron lub ukrycie
Budynki użyteczności publicznej o powierzchni do 5 tys. m kw., bez kondygnacji podziemnej, a także część mniejszych obiektów, będą zwolnione z obowiązku zapewnienia budowli ochronnych. Takie rozwiązania przewiduje rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji, które obowiązuje od 5 września 2026 r. Przepisy określają też sytuacje, w których o zwolnieniu będzie mógł zdecydować organ ochrony ludności.
Rozporządzenie z 2 września 2026 r. w sprawie zwalniania z obowiązku zapewniania budowli ochronnych w budynkach użyteczności publicznej oraz przypadków, w których nie ma obowiązku zapewniania budowli ochronnych w takich budynkach zastąpiło regulacje zawarte dotychczas w rozporządzeniu Rady Ministrów z 31 lipca 2025 r. dotyczącym wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne.
Kiedy nie trzeba zapewniać budowli ochronnej
Nowe przepisy wskazują katalog sytuacji, w których budynek użyteczności publicznej nie musi być wyposażony w budowlę ochronną: schron lub ukrycie.
Z obowiązku zwolnione zostały przede wszystkim obiekty, które nie mają kondygnacji podziemnej, a łączna powierzchnia ich kondygnacji nadziemnych nie przekracza 5 tys. m kw.
Budowli ochronnej nie będą musiały zapewniać również budynki przeznaczone do jednoczesnego przebywania nie więcej niż 50 osób. Wyjątek dotyczy jednak obiektów administracji publicznej, w których swoją siedzibę mają organy administracji.
Przepisy obejmują także budynki wpisane do rejestru zabytków lub wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zwolnione będą również obiekty znajdujące się na określonych terenach zamkniętych służb specjalnych, jeśli nie są w nich realizowane zadania użyteczności publicznej.
Budowli ochronnej nie trzeba będzie zapewniać, jeśli funkcja użyteczności publicznej zajmuje najwyżej połowę powierzchni budynku, chyba że przekracza 2,5 tys. m.kw.
Rozporządzenie przewiduje również odstępstwa dla rozbudowywanych i nadbudowywanych budynków. Obowiązek zapewnienia budowli ochronnej nie będzie dotyczył inwestycji, w których wskutek rozbudowy lub nadbudowy powierzchnia budynku zwiększy się o nie więcej niż 2,5 tys. m.kw. i jednocześnie nie przekroczy 100 proc. powierzchni istniejącego obiektu.
Czytaj też w LEX: Miejsca doraźnego schronienia w istniejących budynkach – ryzyka prawne dla gminy >
Organ będzie mógł zwolnić z obowiązku
Przepisy określają także przypadki, w których zwolnienie z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej będzie mogło nastąpić na podstawie decyzji organu ochrony ludności.
Tak stanie się m.in. wtedy, gdy nie ma technicznych możliwości spełnienia wymagań stawianych dla budowli ochronnych albo gdy w danej lokalizacji nie występuje potrzeba zapewnienia określonej liczby miejsc schronienia.
Podstawą zwolnienia może być również brak ekonomicznej zasadności inwestycji, rozumiany jako nieproporcjonalnie wysokie koszty budowy schronu lub ukrycia w porównaniu z kosztami realizacji takiego obiektu w innym budynku.
Czytaj też w LEX: Obiekty „dual use” – granica między infrastrukturą ochrony ludności a infrastrukturą obronną >
Organ będzie mógł uwzględnić także kwestie bezpieczeństwa, jeżeli istnieje nieakceptowalne ryzyko związane z awariami przemysłowymi lub katastrofami naturalnymi, które mogłyby zagrozić osobom przebywającym w budowli ochronnej.
Jedną z przesłanek zwolnienia będzie możliwość zapewnienia schronienia użytkownikom budynku w istniejącej już budowli ochronnej położonej w odległości nie większej niż 500 metrów, mierzonej przewidywaną drogą dojścia od wyjścia z budynku do wejścia do schronu lub ukrycia.
Dodatkowo organ ochrony ludności będzie mógł zwolnić z obowiązku mniejsze budynki, w których jednocześnie może przebywać nie więcej niż 100 osób.
Czytaj więcej w LEX: Decyzja o zwolnieniu z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej w budynku użyteczności publicznej >
Szpitale i szkoły bez wyjątku
Rozporządzenie przewiduje jednak istotne ograniczenie. Z możliwości uzyskania takiego zwolnienia wyłączone zostały budynki przeznaczone na potrzeby szpitali, a także obiekty służące nauce, szkolnictwu wyższemu, oświacie i wychowaniu.
Oznacza to, że nawet jeśli placówka spełniałaby kryteria dotyczące liczby użytkowników lub powierzchni, organ ochrony ludności nie będzie mógł zwolnić jej z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej na tej podstawie.
Czytaj też w LEX:
Ochrona ludności i obrona cywilna a sytuacje kryzysowe >
Budowle ochronne w budynkach użyteczności publicznej >
Przygotowanie uczelni do funkcjonowania w warunkach kryzysowych >
