Fajerwerki tylko dla dorosłych i dozwolone z umiarem

Kwestię używania materiałów pirotechnicznych regulują przepisy lokalne - na ogół 31 grudnia i 1 stycznia są wyłączone spod zakazu używania fajerwerków, ale warto to sprawdzić, bo na terenie niektórych gmin te wyjątki nie obowiązują. Nigdzie i nigdy nie można natomiast sprzedawać petard, rac, a nawet zimnych ogni nieletnich - jest to przestępstwem.

Tę ostatnią kwestię reguluje ustawa o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Według jej art. 139 za sprzedaż materiałów pirotechnicznych osobom niepełnoletnim grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch.

Koszty Sylwestra w telewizji publicznej nie muszą być jawne>>

Sylwester nie trwa cały tydzień

Gminy różnie regulują kwestię "odpalania" fajerwerków w miejscach publicznych - wiele z nich wprowadza zakaz obowiązujący przez cały rok z wyjątkiem Sylwestra i Nowego Roku. Są jednak takie, które restrykcyjnie podchodzą i do tego zwyczaju i zakazały używania materiałów pirotechnicznych również i w te dni, co warto sprawdzić przed zakupem całego arsenału i udaniem się z nim do pobliskiego parku. Powszechne, acz niewskazane, jest też nazbyt długie celebrowanie nadejścia Nowego Roku, bo można przekroczyć określone w gminnej uchwale terminy.

Złamanie zakazu to wykroczenie -definiowane w art. 51 k.w. Według tego przepisu kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny (do 5000 zł). Surowsza odpowiedzialność grozi, gdy sprawca jest pod wpływem alkoholu - wtedy za wykrocznie trafić można również do aresztu. 

Na własnej działce można zaszaleć?

Wspomniane przepisy dotyczą miejsc publicznych. - Ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie regulacji prawnej, która nakazywałaby uzyskiwanie przez podmiot zainteresowany zezwolenia na wykorzystanie materiałów pirotechnicznych - wskazuje Tomasz Kosicki, asystent w Zakładzie Prawa Administracyjnego Instytutu Nauk Prawnych PAN. - W aktualnym stanie prawnym możliwe jest wykorzystanie materiałów pirotechnicznych na terenie prywatnym - dodaje. 

Fajerwerki mają jednak to do siebie, że raczej trudno, by oddziaływały wyłącznie na prywatną posesję. Dopalanie resztek zakupionych zapasów - dajmy na to 5 stycznia o 1 w nocy również może skończyć się wizytą policji, bo na ogół wiązać będzie się z zakłócaniem ciszy nocnej. 

Sprawdź w LEX: Jakie przepisy nakładają ograniczenia w zakresie organizowania głośnych imprez w parku, gdzie bytują ptaki? >

Zimny ogień - zabawka, czy petarda?

O ile dla większości kwalifikowanie rac czy wyrzutni do kategorii fajerwerków wydaje się oczywiste, to wątpliwości wywołuje czasem status tzw. zimnych ogni, które wydają się raczej niewinne, w porównaniu z powszechnie używanymi w Sylwestra alternatywami. 

- Producenci sami określają zimne ognie jako materiały pirotechniczne z uwagi na zawartość prochu - tłumaczy Piotr Jurzyk, magister inżynier pożarnictwa, st. inspektor ds. BHP. - W związku z tym należy je traktować jako materiały niebezpieczne pożarowo oraz uwzględnić rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiałów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych - wskazuje.

Czy ostrożnie musi być "na trzeźwo"?

Służby, jak co roku, nawołują do rozsądku przy odpalaniu fajerwerków. Strażacy radzą, przed zakupem materiałów pirotechnicznych, sprawdzić, czy:

• obudowa nie posiada żadnych wad mechanicznych - pęknięcia, przerwania, wgniecenia czy wybrzuszenia,
• elementy składowe są dobrze ze sobą połączone i nie przesuwają się, - wyrób, który jest przeznaczony do pionowego ustawienia na podłożu lub wkopania w ziemię jest wyposażony w oprzyrządowanie, pozwalające na właściwe ustawienie w sposób wykluczający przewrócenie lub przechylenie się w trakcie działania, 
• petarda przeznaczona do trzymania w dłoni posiada uchwyt zapewniający bezpieczne utrzymanie podczas palenia,
• dołączona jest instrukcja obsługi, zawierająca co najmniej: informację dotyczącą sposobu odpalenia oraz ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa podczas użytkowania. 

Policjanci przypominają natomiast o odpowiedzialności za szkody oraz - obok wspomnianego już wykroczenia z art. 51 k.w. - o odpowiedzialności za  nieostrożne obchodzenie się z materiałami wybuchowymi lub łamanie przepisów dotyczących ich przechowywania i używania (art. 83 k.w.). Za naruszenie tego przepisu grozi grzywna, areszt lub nagana. Jest to też ten przepis, z którego najpewniej zostanie zakwalifikowane odpalanie fajerwerków poprzedzone odpaleniem kilku korków od szampana. Oczywiście zniszczenie mienia, wybryk chuligański, czy zranienie kogoś będzie niosło ze sobą dużo poważniejsze konsekwencje, bo odpowiedzialność za przestępstwo. 

Sprawdź też w LEX: Czy starosta jest odpowiedni do rozpatrzenia skargi na hałas pochodzący z budynku rekreacyjnego przeznaczonego na wynajem krótkoterminowy? >

Czy dziecko może podpalać lont?

Z ostrożnym obchodzeniem się z fajerwerkami niewiele wspólnego ma też powierzenie odpalenia petardy dziecku. Bo choć wspomniany wyżej zakaz dotyczy sprzedaży nieletnim środków pirotechnicznych, to i dorosły cedujący na dziecko zadanie uczczenia nadejścia Nowego Roku wybuchem, może odpowiadać karnie. W mniej poważnych sytuacjach za wspomniane wykroczenie z art. 83 k.w. W szczególnych przypadkach można natomiast rozważać postawienie zarzutu z art. 160 k.k., czyli narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Grozi za to do trzech lat więzienia, a jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do lat pięciu. Uprzywilejowaną formą jest nieumyślne działanie - grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Czytaj też w LEX: Ochrona przed immisjami jako prawo człowieka na gruncie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka >